Hướng dẫn mới về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng động vật, thủy sản nhập khẩu

Ảnh: Minh hoạ

Ngày 11/9/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y ban hành Công văn số 3529/CNTY-KD&TYCD gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố; Sở An toàn thực phẩm TP.HCM và Sở Y tế TP. Đà Nẵng, hướng dẫn triển khai công tác kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu.

Công văn được ban hành trên cơ sở ý kiến của một số Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc triển khai kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu theo Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT. Sau khi rà soát báo cáo tình hình kiểm tra an toàn thực phẩm nhập khẩu từ ngày 1 đến 9/9/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y đã đưa ra các nội dung hướng dẫn để các địa phương thống nhất thực hiện.

Không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại bản chính giấy chứng nhận

Đối với giấy chứng nhận của cơ quan thẩm quyền nước xuất khẩu đối với lô hàng động vật, thủy sản nhập khẩu, Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, theo quy định tại Điều 14 Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu có thể cấp một Giấy chứng nhận (Health Certificate/Sanitary Certificate) cho một lô hàng.

Trên thực tế, bản chính giấy chứng nhận của lô hàng sẽ được lưu tại cơ quan kiểm dịch khi thực hiện kiểm dịch nhập khẩu. Vì vậy, đối với trường hợp lô hàng thực phẩm thuộc diện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu, cơ quan kiểm tra tiếp nhận bản sao có xác nhận của cơ quan kiểm dịch để thực hiện kiểm tra, đối chiếu và không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại bản chính.

Đối với những trường hợp cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu đã trao đổi, thống nhất áp dụng giấy chứng nhận điện tử đối với các lô hàng sản phẩm động vật, thủy sản xuất khẩu sang Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước xuất khẩu được sử dụng giấy chứng nhận điện tử theo yêu cầu, không cần cung cấp thêm bản giấy.

Về hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, trong thời gian hệ thống phục vụ tiếp nhận, xử lý thủ tục kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đang được hoàn thiện, Cục đề nghị cơ quan kiểm tra tại các địa phương tiếp tục tiếp nhận, xử lý hồ sơ trên hệ thống đã được thông báo áp dụng, bảo đảm việc tiếp nhận, xử lý và trả kết quả cho tổ chức, cá nhân không bị gián đoạn.

Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết đang phối hợp với các đơn vị liên quan đề xuất hoàn thiện việc kết nối, đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, hướng tới tích hợp thống nhất trên Cổng thông tin Một cửa quốc gia, hạn chế việc doanh nghiệp và cơ quan thực hiện thủ tục phải thao tác trên nhiều hệ thống.

Phân cấp tiếp nhận hồ sơ, không đặt thêm điều kiện cho doanh nghiệp

Về phân cấp, phân luồng tiếp nhận hồ sơ giữa các địa phương, Cục Chăn nuôi và Thú y lưu ý, đối với phương thức kiểm tra thông thường, việc tiếp nhận hồ sơ được thực hiện theo quy định, không đặt thêm điều kiện về nơi đặt trụ sở của doanh nghiệp hoặc địa giới hành chính ngoài quy định.

Đối với phương thức kiểm tra chặt, do có yêu cầu kiểm tra thực tế, lấy mẫu, Cục đề nghị các Sở hướng dẫn tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục tại cơ quan kiểm tra phù hợp với nơi có cửa khẩu nhập khẩu hoặc nơi lưu giữ lô hàng, tạo thuận lợi cho việc kiểm tra theo thẩm quyền.

Trong giai đoạn đầu triển khai phân cấp, các Sở được đề nghị hướng dẫn, khuyến nghị tổ chức, cá nhân lựa chọn cơ quan kiểm tra tại địa phương nơi có cửa khẩu nhập khẩu hoặc nơi lưu giữ lô hàng. Điều này nhằm tạo thuận lợi cho cơ quan kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm phối hợp với cơ quan kiểm dịch động vật, thủy sản, nhất là trong những trường hợp phải kiểm tra thực tế.

Đối với hồ sơ, dữ liệu trước ngày 1/9/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y dẫn khoản 5 Điều 19 Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT, theo đó các hồ sơ do cơ quan thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tiếp nhận nhưng chưa giải quyết xong trước thời điểm các quy định về phân cấp có hiệu lực được bàn giao cho cơ quan được giao thực hiện thủ tục hành chính tại địa phương tiếp tục xử lý theo quy định.

Riêng hồ sơ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với sản phẩm động vật trên cạn, sản phẩm động vật thủy sản nhập khẩu đã được các đơn vị thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y giải quyết xong trước ngày 1/9/2026 thì không thuộc trường hợp phải bàn giao theo khoản 5 Điều 19 Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT và tiếp tục được đơn vị đã giải quyết quản lý, lưu trữ theo quy định.

Qua rà soát tại thời điểm ngày 1/9/2026, Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết không có hồ sơ chưa giải quyết thuộc đối tượng phải bàn giao cho UBND cấp tỉnh.

Một điểm được Cục lưu ý là tờ khai hải quan không phải thành phần bắt buộc trong hồ sơ đăng ký kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, cơ quan kiểm tra không yêu cầu tổ chức, cá nhân phải nộp tờ khai hải quan như một thành phần bắt buộc và không được từ chối tiếp nhận hồ sơ chỉ vì chưa có thông tin từ tờ khai hải quan.

Trường hợp cần thông tin từ tờ khai hải quan, mã hồ sơ để phục vụ đối chiếu thông tin lô hàng hoặc ghi nhận trên Thông báo kết quả theo Mẫu số 05 Phụ lục I Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, cơ quan kiểm tra có thể tiếp nhận khi tổ chức, cá nhân đã có hoặc khai thác từ hệ thống, cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ theo quy định. Việc thu thập thông tin này không làm phát sinh thêm thành phần hồ sơ đăng ký kiểm tra và không làm chậm thời hạn giải quyết thủ tục.

Đối với sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc động vật trên cạn, thủy sản đề nghị cơ quan kiểm tra căn cứ danh mục theo Thông tư số 01/2024/TT-BNNPTNT ngày 02/02/2024 của Bộ Nông nghiệp và PTNT để thực hiện. Trường hợp, thực tế có sản phẩm chưa có trong danh mục đề nghị có văn bản gửi về Cục Chăn nuôi và Thú y để báo cáo cấp có thầm quyền tiến hành rà soát.

Trường hợp một lô hàng nhập khâu có nhiêu loại thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của nhiêu Bộ, việc xác định cơ quan kiêm tra nhà nước thực hiện theo khoản 1 Điều 15 Nghị định số 15/2018/NĐ-CP.

Đôi với lô hàng gồm nhiều sản phẩm có kết quả kiểm tra khác nhau, cơ quan kiểm tra ghi rõ kết quả đạt hoặc không đạt đối với từng sản phẩm trong Thông báo kết quả theo Mẫu số 05 Phụ lục I Nghị định số 15/2018/NĐ-CP và nêu rõ lý do đối với sản phẩm không đạt yêu cầu.

Chủ động cập nhật cảnh báo, tăng phối hợp trong kiểm tra

Đối với các sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của Cục Chăn nuôi và Thú y, khi có thông tin cảnh báo về nguy cơ mất an toàn thực phẩm, không bảo đảm yêu cầu nhập khẩu hoặc thông tin cần báo từ cơ quan có thẩm quyền trong nước, nước xuất khẩu, nhà sản xuất hoặc tổ chức quốc tế có liên quan, Cục sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để cập nhật và thông tin theo quy định.

Cục đề nghị các Sở và cơ quan được giao hoặc chỉ định thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm chủ động cập nhật thông tin cảnh báo trên các nguồn thông tin chính thức của Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan để làm căn cứ thực hiện kiểm tra, xử lý hồ sơ.

Trường hợp phát sinh thông tin cảnh báo hoặc dấu hiệu nghi ngờ liên quan trực tiếp đến cơ sở sản xuất, sản phẩm, quốc gia, vùng lãnh thổ hoặc lô hàng cụ thể, các Sở được đề nghị trao đổi với Cục Chăn nuôi và Thú y để phối hợp xác minh, xử lý theo thẩm quyền.

Về đầu mối phối hợp, Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ cử đầu mối của các đơn vị thuộc Cục để phối hợp, hướng dẫn nghiệp vụ trong quá trình triển khai thực hiện Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT tại Công văn số 3139/CNTY-KD& TYCĐ và Công văn số 3324/CNTY-KD&TYCĐ. Các Sở căn cứ danh sách đầu mối đã được Cục thông báo để trực tiếp trao đổi, phối hợp xử lý những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu.

Đối với những vấn đề phát sinh có tính chất liên ngành hoặc vượt thẩm quyền xử lý của cơ quan kiểm tra, Cục đề nghị các đơn vị trao đổi với Cục Chăn nuôi và Thú y để phối hợp, thống nhất cách xử lý, bảo đảm thực hiện đúng quy định và không làm gián đoạn hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của tổ chức, cá nhân./.