EU liên tục phát hiện GMO chưa được cấp phép trong gạo và thực phẩm từ Trung Quốc

Theo hồ sơ của Hệ thống Cảnh báo nhanh về Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi thuộc Liên minh châu Âu, tính đến ngày 8 tháng 9 đã có ít nhất 6 thông báo trong năm 2026 liên quan tới vật liệu biến đổi gen trong các sản phẩm gạo hoặc thực phẩm chứa gạo có xuất xứ Trung Quốc

Trường hợp mới nhất được ghi nhận ngày 8 tháng 9, khi nhà chức trách Ý phát hiện thành phần biến đổi gen chưa được cấp phép mang tên NOS terminator trong thanh gạo từ Trung Quốc. Trước đó, ngày 3 và 6 tháng 8, Ý tiếp tục báo cáo hai lô bánh gạo Trung Quốc chứa vật liệu biến đổi gen trái phép. Trong mùa hè, Hà Lan ghi nhận vật liệu biến đổi gen trong bột gạo thủy phân ngày 13 tháng 7 và phát hiện Cry1Ab/Ac trong tương miso ngày 6 tháng 7. Ca đầu tiên của năm được Hà Lan báo cáo ngày 12 tháng 3, liên quan tới bún gạo Trung Quốc.

Các phát hiện này không đồng nghĩa sản phẩm đã tới tay người tiêu dùng. Hệ thống cảnh báo nhanh bao gồm cả thông báo từ chối tại biên giới đối với các lô hàng bị chặn ở cửa ngõ Liên minh châu Âu, lẫn các cảnh báo và thông tin về sản phẩm đang lưu thông trong chuỗi cung ứng. Vấn đề gạo biến đổi gen chưa được cấp phép từ Trung Quốc đã tồn tại hơn một thập kỷ. Năm 2011, Ủy ban châu Âu ban hành biện pháp khẩn cấp sau khi phát hiện giống gạo biến đổi gen trong sản phẩm có xuất xứ Trung Quốc. Theo quy định hiện hành, gạo và các sản phẩm từ gạo như bột gạo, tinh bột gạo, mì và thực phẩm chứa gạo có xuất xứ hoặc gửi từ Trung Quốc phải đáp ứng yêu cầu nhập khẩu riêng nhằm ngăn chặn gạo biến đổi gen trái phép xâm nhập thị trường châu Âu.

Theo quy định hiện hành, gạo và các sản phẩm từ gạo như bột gạo, tinh bột gạo, mì và thực phẩm chứa gạo có xuất xứ hoặc gửi từ Trung Quốc phải đáp ứng yêu cầu nhập khẩu riêng nhằm ngăn chặn gạo biến đổi gen trái phép xâm nhập thị trường châu Âu

Ủy ban châu Âu từng khẳng định không có sản phẩm gạo biến đổi gen nào được cấp phép tại Liên minh châu Âu. Trung Quốc đã cấp chứng nhận an toàn sinh học cho hai dòng gạo biến đổi gen kháng côn trùng năm 2009, nhưng các giống này không được thương mại hóa.

Nghiên cứu công bố năm 2025 cho thấy, Trung Quốc vẫn chưa phê duyệt giống gạo biến đổi gen để trồng thương mại, dù nước này đẩy nhanh phê duyệt và thương mại hóa các sản phẩm công nghệ sinh học nông nghiệp khác. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ cho biết Bộ Nông nghiệp và Nông thôn Trung Quốc đã cấp chứng nhận an toàn sinh học mới vào cuối năm 2024, trong đó có sự kiện gạo chỉnh sửa gen đầu tiên của nước này. Tuy nhiên, chứng nhận an toàn sinh học không đồng nghĩa cây trồng đã được phê duyệt đầy đủ để sản xuất thương mại.

Trung Quốc đã cấp chứng nhận an toàn sinh học cho hai dòng gạo biến đổi gen kháng côn trùng năm 2009, nhưng các giống này không được thương mại hóa

Các phát hiện của châu Âu diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng giám sát thực phẩm nhập khẩu với cáo buộc chứa vật liệu biến đổi gen. Năm nay, Trung Quốc đã từ chối các lô gạo Ấn Độ sau khi cơ quan chức năng báo cáo phát hiện vật liệu biến đổi gen. Các nhà xuất khẩu Ấn Độ phản bác, khẳng định lô hàng đã được kiểm nghiệm trước khi xuất khẩu.

Tháng 6, Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Nông sản và Thực phẩm Chế biến Ấn Độ công bố danh sách phòng thí nghiệm được phê duyệt để kiểm nghiệm GMO đối với gạo xuất sang Trung Quốc. Nhà kinh tế học Fred Gale, nguyên công tác tại Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, cũng đặt câu hỏi về các vụ từ chối nhập khẩu liên quan tới GMO gần đây của Trung Quốc, trong đó có sản phẩm từ những nước hạn chế hoặc không sản xuất thương mại loại cây trồng bị cáo buộc. Sự việc cho thấy kiểm soát GMO trong thương mại nông sản vẫn là điểm nóng giữa các thị trường lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hơn về truy xuất nguồn gốc và kiểm nghiệm đối với chuỗi cung ứng gạo toàn cầu.