Phát triển Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh trở thành động lực kết nối, tạo cực tăng trưởng mới

Các xe chở hàng hoá thông quan qua Lối mở Nà Đoỏng thuộc Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh. Ảnh Quốc Sơn

Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh giữ vị trí quan trọng trong hoạt động đối ngoại, thương mại và giao lưu kinh tế của tỉnh Cao Bằng. Không chỉ là đầu mối giao thương hàng hoá giữa Việt Nam và Trung Quốc, Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh (Việt Nam) – Long Bang (Trung Quốc) tập trung phát triển trở thành trung tâm của Khu kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng có vai trò kết nối giao thông với các thành phố Bách Sắc, Quý Dương, Trùng Khánh của Trung Quốc và trở thành cửa ngõ kết nối Trung Quốc với các nước ASEAN, mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong tỉnh và khu vực tiếp cận các thị trường rộng lớn, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) và phát triển kinh tế biên mậu.

Nhận thức rõ vai trò của cửa khẩu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Cao Bằng đang thực hiện quy hoạch phân khu chi tiết 1/2000 Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh với tổng diện tích khoảng 336 ha. Thực hiện Quy hoạch Khu kinh tế cửa khẩu đến năm 2040 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tỉnh đang tiếp tục điều chỉnh và hoàn thiện Quy hoạch phân khu Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh theo hướng mở rộng không gian, đầu tư đồng bộ, hiện đại, hình thành các khu chức năng có quy mô phù hợp hơn. Đây được kỳ vọng là nền tảng để từng bước xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh trở thành khu vực phát triển năng động, đáp ứng yêu cầu giao thương, logictics và thu hút đầu tư trong tương lai.

Theo ông Nguyễn Trung Kiên, Trưởng Văn phòng Quản lý cửa khẩu Trà Lĩnh, những năm gần đây, tỉnh đã quan tâm dành nguồn lực để đầu tư hạ tầng cửa khẩu, từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về giao thông, kho bãi và công nghệ.

“Với mục tiêu xây dựng Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh không chỉ là nơi kiểm soát xuất nhập cảnh (XNC), XNK hàng hoá mà trở thành trung tâm giao thương quy mô, hiện đại, có khả năng cung cấp đầy đủ các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp. Khi hạ tầng giao thông, logictics và hạ tầng số được hoàn thiện, sức hấp dẫn của khu kinh tế cửa khẩu đối với nhà đầu tư sẽ được nâng lên”, ông Nguyễn Trung Kiên cho biết.

Một trong những thay đổi quan trọng tại khu vực cửa khẩu là hệ thống giao thông kết nối đang được đầu tư đồng bộ nhằm mở rộng không gian phát triển. Các tuyến đường chuyên dụng trong khu vực cửa khẩu được nâng cấp, mở rộng, tạo thuận lợi hơn cho phương tiện vận chuyển hàng hoá tham gia hoạt động XNK. Rõ nét nhất là tuyến đường cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Trà Lĩnh (Cao Bằng) đang được đẩy nhanh xây dựng, dự kiến kết nối khu vực cửa khẩu với các trung tâm kinh tế lớn. Khi hoàn thành, tuyến đường được kỳ vọng rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hoá, giảm chi phí logictics và tạo động lực thu hút các dự án đầu tư mới vào Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh.

Cùng với giao thông, tỉnh Cao Bằng đang từng bước đầu tư hoàn thiện hệ thống điện, viễn thông wifi miễn phí phục vụ hoạt động XNK và các công trình cung cấp nước sinh hoạt, hạ tầng kỹ thuật phụ trợ phục vụ các dự án đầu tư tại Khu kinh tế cửa khẩu. Đặc biệt, tỉnh ưu tiên quỹ đất cho trung tâm logictics, kho bãi, dịch vụ thương mại, khu công nghiệp và các dự án chế biến hàng hoá XNK. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, bởi khi giao thông được đầu tư đưa vào khai thác thuận lợi, hàng hoá không chỉ dừng lại ở hoạt động trung chuyển mà còn thực hiện các dịch vụ giá trị gia tăng ngay trong khu kinh tế.

Song song với đầu tư, hoàn thiện hạ tầng vật chất, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi đáng kể trong phương thức quản lý, điều hành tại Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh. Cửa khẩu đã triển khai Nền tảng cửa khẩu số, từng bước số hoá hồ sơ, dữ liệu phương tiện, hàng hoá, doanh nghiệp; đồng thời tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng chức năng, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp trong thực hiện nhiệm vụ.

Quy trình quản lý phương tiện XNC, hàng hoá XNK tại cửa khẩu được tự động hoá ở nhiều khâu. Dữ liệu được cập nhật, trao đổi và khai thác trên môi trường số, qua đó hạn chế việc doanh nghiệp phải cung cấp nhiều lần cùng một loại thông tin, giảm các khâu trung gian và rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục. Việc đổi mới phương thức thông quan thông qua số hoá, liên thông dữ liệu đã giúp thời gian xử lý thông quan trung bình đối với một phương tiện giảm từ 20 – 30 phút xuống còn 7 – 15 phút.

Cán bộ Trạm Biên phòng cửa khẩu, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Trà Lĩnh làm thủ tục xuất biên cho người dân. Ảnh Quốc Sơn

Theo Thượng tá Nguyễn Đình Tuân, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh, đơn vị chủ động phối hợp với các lực lượng chuyên ngành tăng cường kiểm soát, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên khu vực biên giới và khu vực cửa khẩu.

Việc ứng dụng công nghệ số phải gắn với nâng cao chất lượng công tác quản lý, kiểm soát và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Các nền tảng số được đơn vị sử dụng trong tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý biên giới, cửa khẩu; thông tin được cung cấp qua mã QR, giúp người dân, doanh nghiệp chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định.

Đơn vị cũng thường xuyên quán triệt cán bộ làm nhiệm vụ tại cửa khẩu chấp hành nghiêm lễ tiết, tác phong quân nhân, giữ gìn văn hoá ứng xử, thực hiện đúng quy trình, quy định trong thực hiện nhiệm vụ, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ, vừa tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động XNC, XNK hàng hoá.

“Việc ứng dụng công nghệ giúp lực lượng chức năng nắm chắc tình hình người, phương tiện, hàng hoá qua cửa khẩu; nâng cao tính khoa học, minh bạch trong kiểm tra, giám sát và giảm thời gian chờ đợi cho người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng hướng tới mô hình cửa khẩu thông minh, hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả”, Thượng tá Nguyễn Đình Tuân khẳng định.

Các công trình trọng điểm như bãi kiểm hoá, hệ thống camera giám sát, phần mềm quản lý phương tiện và hàng hoá, hệ thống kiểm soát tự động được đầu tư, góp phần nâng cao năng lực quản lý và điều hành hoạt động cửa khẩu.

Hiện, Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh đang được đầu tư và từng bước hình thành hệ thống bãi logictics với tổng diện tích 7,34 ha có đầy đủ các dịch vụ phục vụ hoạt động XNK, với công suất khoảng 250 container/ngày đêm. Các dịch vụ kho bãi, vận tải, bốc xếp, bảo hiểm và dịch vụ hậu cần đang được mở rộng. Việc đầu tư hệ thống bến bãi, phương thức quản lý và số hoá thủ tục đã tạo chuyển biến tích cực trong hoạt động XNC, XNK.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh đã làm thủ tục cho 15.973 lượt người XNC, 82.321 lượt người và 5.748 lượt phương tiện xuất nhập biên.

Tổng kim ngạch XNK đạt hơn 171 triệu 356 nghìn USD, tăng 16,22% so với cùng kỳ năm 2025. Thu thuế XNK đạt hơn 11 tỷ 443 triệu đồng. Thu phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công trong khu vực cửa khẩu hơn 10 tỷ 334 triệu đồng.

Đến nay, riêng Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh thu hút 7/11 dự án với tổng vốn đăng ký khoảng trên 1.803 tỷ đồng. Trong đó có 4 dự án đang hoạt động hiệu quả đã tạo thêm việc làm, mở rộng nguồn thu ngân sách và hình thành nhu cầu các dịch vụ vận tải, kho bãi, ăn uống, lưu trú, bảo hiểm và hậu cần.

Dù đạt được kết quả, phát triển Khu kinh tế Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh vẫn còn nhiều khó khăn. Kinh tế biên mậu và lượng hàng hoá XNK vẫn chưa ổn định, thiếu tính bền vững, hoạt động thương mại biên giới chịu tác động lớn từ biến động thị trường và chính sách biên mậu của Trung Quốc. Quy hoạch phân khu khu vực cửa khẩu chưa được phê duyệt nên chưa có cơ sở xác định danh mục ưu tiên kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026 – 2030. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư còn vướng mắc; nền tảng số còn bất cập; hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật phục vụ XNK, XNC được đầu tư nhưng chưa đồng bộ.

Theo ông Nguyễn Trung Kiên, Trưởng Văn phòng Quản lý cửa khẩu Trà Lĩnh, thời gian tới cần tiếp tục đồng bộ hoá dữ liệu giữa các cơ quan chuyên ngành, vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa tăng cường công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, kiểm soát hàng hoá và bảo đảm an ninh biên giới được thực hiện chặt chẽ.

Tỉnh Cao Bằng tiếp tục tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, nâng cao chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh chuyển đổi số. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) – Trà Lĩnh (Cao Bằng); hoàn thiện khu logictics, bãi kiểm hoá, kho bãi tập trung; thu hút doanh nghiệp lớn đầu tư vào khu kinh tế cửa khẩu. Nền tảng cửa khẩu số tiếp tục được nâng cấp, hướng tới tự động hoá sâu hơn quy trình quản lý phương tiện và hàng hoá.

Với lợi thế vị trí, định hướng quy hoạch không gian phát triển được mở rộng, cùng hạ tầng từng bước được đầu tư hoàn thiện, chuyển đổi số được đẩy mạnh và hệ sinh thái dịch vụ ngày càng đa dạng, Cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh sẽ có cơ hội trở thành động lực kết nối, tạo cực tăng trưởng mới, góp phần thúc đẩy thương mại, đầu tư và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Cao Bằng.