Tận dụng nguồn lực, dựng cơ nghiệp từ mô hình kinh tế tổng hợp

Mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông Hoàng Văn Bàu, xóm Đại Tiến 1, xã Hoà An cho tổng thu nhập gần 420 triệu đồng/năm. Ảnh Quốc Sơn.

Từ người cán bộ cơ sở đến nông dân sản xuất giỏi

Con đường về xóm Đại Tiến 1 dường như ngắn lại bởi câu chuyện về ông Hoàng Văn Bàu - một nông dân điển hình mà bà Nông Thị Cúc, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Hoà An chia sẻ suốt hành trình. Qua lời giới thiệu của bà Cúc, tôi phần nào hình dung được hiệu quả từ mô hình kinh tế mà gia đình ông Bàu kiên trì gây dựng từ nhiều năm.

“Ông Bàu làm kinh tế từ khá sớm và có sự tính toán trong sản xuất. Ông biết phát huy những lợi thế sẵn có của gia đình, địa phương để lựa chọn hướng đi phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời mạnh dạn đầu tư từng bước. Nhờ đó, mô hình sản xuất của gia đình ngày càng phát triển, mang lại nguồn thu nhập ổn định”, bà Cúc cho biết.

Trong ngôi nhà xây diện tích 120 m² khang trang, mái Thái nằm giữa không gian xanh mát của cây cối, vườn đồi, ông Bàu tạo ấn tượng cho người đối diện sự gần gũi, chân tình là nụ cười thân thiện luôn thường trực trên gương mặt, với cách nói chuyện cởi mở mà mộc mạc. Dáng người chắc khoẻ, những bước đi nhanh và chắc cho thấy ông vẫn luôn tất bật với công việc sản xuất hằng ngày.

Vừa pha ấm trà xanh, ông Bàu vừa chậm rãi mở đầu câu chuyện làm kinh tế của gia đình bằng giọng điệu khiên nhường.

Ông kể, trước khi về nghỉ và dành nhiều thời gian mở rộng mô hình kinh tế gia đình, ông có 36 năm công tác tại cơ sở quê nhà, trải qua nhiều vị trí như Phó Bí thư Đoàn xã kiêm Bí thư Chi đoàn xóm, Phó Ban Tài chính xã, Trưởng xóm. Năm 2017, ông nghỉ công tác từ vị trí Bí thư Chi bộ xóm.

Là gia đình thuần nông, ông Bàu xác định muốn phát triển kinh tế, trước hết phải dựa vào đất đai, sức lao động và những điều kiện thực tế của gia đình, tận dụng lợi thế sẵn có của địa phương. “Làm nông thì phải chịu khó, phải biết tính toán và quan trọng là phải phù hợp với điều kiện của gia đình. Tôi nghĩ cứ làm từng bước, có hiệu quả thì tiếp tục đầu tư, mở rộng quy mô, chứ không làm theo phong trào, không nhất thiết phải đầu tư quá lớn ngay từ đầu”, ông Bàu chia sẻ.

Với cách nghĩ giản dị ấy, ngay từ năm 1985, trong điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn, gia đình ông Bàu bắt đầu chăn nuôi lợn. Thời điểm đó, mỗi năm gia đình duy trì nuôi 5 con lợn nái và khoảng 40 con lợn thịt.

Theo ông Bàu, đàn lợn nái mỗi năm đẻ hai lứa, mỗi lứa khoảng 40 – 50 lợn con, cho gia đình từ 80 – 100 con giống mỗi năm. Phần lớn lợn con được giữ lại phục vụ nhu cầu chăn nuôi của gia đình, số còn lại bán giống với giá khoảng 500.000 – 800.000 đồng/con.

Riêng đàn lợn thịt, mỗi năm gia đình xuất bán 3,5 tấn lợn hơi. Với giá bình quân thời điểm đó khoảng 800 đồng/kg, nguồn thu đạt 2,8 triệu đồng/năm. Cùng với tiền bán lợn giống, mang lại cho gia đình khoản thu đáng kể đối với hộ nông dân vào thời điểm những năm đầu phát triển chăn nuôi hàng hoá.

“Những đồng tiền thu được từ chăn nuôi lợn, gia đình đã có thêm nguồn vốn để tiếp tục đầu tư sang các lĩnh vực sản xuất khác, tạo nền móng quan trọng cho mở rộng mô hình kinh tế tổng hợp sau này”, ông Bàu nhớ lại.

Gia đình ông Hoàng Văn Bàu, xóm Đại Tiến 1, xã Hoà An chăn nuôi lợn mang lại doanh thu hơn 320 triệu đồng mỗi năm. Ảnh Quốc Sơn

Đa dạng hoá sản phẩm để phát triển bền vững

Nhận thấy lợi thế của gia đình có ruộng, đất và đặc biệt địa phương có nguồn nước sạch từ khe núi phù hợp với chăn nuôi cá, năm 2003, ông Bàu quyết định đầu tư gần 20 triệu đồng từ tiền tích luỹ chăn nuôi lợn để cải tạo 500 m² ao cũ, đào thêm 500 m² ao mới, đồng thời xây dựng hệ thống khoảng 600 m đường ống dẫn nước từ khe núi về ao.

Ông Bàu lựa chọn các loại cá phù hợp điều kiện ao nuôi và nguồn thức ăn mà gia đình chủ động được để thả như rô phi, trắm cỏ, trê phi, chép. Do đó, mặt nước vốn chưa được khai thác hết đã tạo thêm giá trị. Hiện mỗi năm, diện tích ao của gia đình cho sản lượng ổn định 5 – 6 tạ cá thương phẩm, mang lại doanh thu khoảng 33 triệu đồng/năm.

“Ao nuôi cá có nguồn nước sạch từ khe núi nên thuận lợi, nhưng tôi vẫn phải theo dõi thường xuyên, sớm phát hiện những biểu hiện bất trường trên đàn cá để kịp có biện pháp xử lý; đồng thời luôn giữ môi trường ao sạch và cho ăn vừa đủ thì cá mới phát triển tốt”, ông Bàu cho biết.

Đến năm 2010, khi đã có thêm kinh nghiệm và nguồn vốn tích luỹ, gia đình ông Bàu tiếp tục mở rộng chăn nuôi. Gia đình đầu tư hơn 40 triệu đồng xây dựng chuồng trại kiên cố với 7 ô chuồng, duy trì quy mô 40 con lợn thương phẩm và 5 lợn nái. Hiện mỗi năm, đàn lợn thịt của gia đình cho xuất chuồng khoảng 4,8 tấn lợn hơi, mang lại doanh thu hơn 320 triệu đồng mỗi năm. Đây là nguồn thu chủ lực trong tổng thể mô hình kinh tế của gia đình.

Theo ông Bàu, nguồn thức ăn cho đàn vật nuôi chủ yếu được gia đình chủ động sản xuất và tận dụng từ những nguyên liệu sẵn có. Thức ăn cho lợn, gà được phối trộn từ ngô, thân cây chuối; thức ăn cho cá có lá chuối, cỏ voi, bột ngô và một số loại thức ăn chăn nuôi phù hợp. Cách làm này không chỉ giảm được chi phí sản xuất, giúp gia đình chủ động trong chăn nuôi mà còn tạo ra những sản phẩm bảo đảm chất lượng, đáp ứng yêu cầu người tiêu dùng.

Phát triển nghề nuôi ong lấy mật, giúp gia đình ông Hoàng Văn Bàu, xóm Đại Tiến 1, xã Hoà An mỗi năm nguồn thu tăng thêm đáng kể. Ảnh Quốc Sơn.

Không dừng lại ở chăn nuôi lợn, cá, ông Bàu tiếp tục tìm hướng sản xuất để đa dạng hoá sản phẩm. Ông đã tận dụng lợi thế rừng tự nhiên của địa phương để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Từ chỉ nuôi 10 thùng ong trong những năm đầu, đến năm 2020, gia đình từng bước mở rộng quy mô. Có thời điểm, gia đình nuôi tới 60 thùng ong, cho sản lượng 600 lít mật/năm, doanh thu khoảng 120 triệu đồng.

“Do gia đình không có nhiều lao động nên giờ chỉ nuôi 30 thùng ong, mỗi năm cho thu hơn 300 lít mật, mang lại thu nhập trên 60 triệu đồng. Đàn ong được chăm sóc đúng kỹ thuật và ong được nuôi tự nhiên; mật được thu đúng thời điểm nên chất lượng mật rất tốt”, ông Bàu chia sẻ.

Bên cạnh đó, tận dụng địa hình tự nhiên và nguồn thức ăn sẵn có, năm 2024, gia đình đầu tư nuôi 150 con gà thịt theo hình thức thả đồi. Đàn gà được chăn thả vận động, kết hợp bổ sung thức ăn do gia đình chủ động sản xuất, nên chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc. Đàn gà mỗi năm xuất bán đã mang lại cho gia đình nguồn thu hơn 33 triệu đồng.

Ngoài chăn nuôi, trên diện tích đất đồi quanh nhà, gia đình còn trồng các loại cây ăn quả như dẻ, nhãn, hồng không hạt. Hằng năm, tiền bán các loại quả mang đã lại nguồn thu thêm hơn 10 triệu đồng.

Từ nhiều nguồn thu, mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông Bàu hiện mang lại doanh thu gần 420 triệu đồng mỗi năm. Các loại cây trồng, vật nuôi được bố trí phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và lao động đã tạo cho gia đình hình thành mô hình sản xuất tương đối khép kín và phát huy hiệu quả kinh tế.

Bà Nông Thị Cúc, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Hoà An cho rằng, điểm nổi bật trong mô hình kinh tế của gia đình ông Bàu là biết phát huy điều kiện thực tế và lợi thế tự nhiên của địa phương. Gia đình ông cũng chú trọng áp dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Theo bà Cúc, hiệu quả từ mô hình là kinh nghiệm để các hộ nông dân tham khảo trong quá trình lựa chọn hướng phát triển kinh tế. Trong đó, việc chủ động học hỏi, tận dụng lợi thế sẵn có, mạnh dạn đầu tư phù hợp với khả năng và điều kiện sản xuất là yếu tố quan trọng. Khi đạt hiệu quả, các hộ có thể từng bước mở rộng quy mô, kiên trì theo đuổi mục tiêu.

Từ một hộ thuần nông, sau hơn 40 năm bền bỉ lao động, tận dụng nguồn lực, tích luỹ kinh nghiệm, gia đình ông Bàu đã từng bước xây dựng thành công mô hình kinh tế tổng hợp. Mô hình không chỉ tạo nguồn thu ổn định cho gia đình mà còn cho thấy tinh thần chủ động, sáng tạo trong sản xuất với quyết tâm làm giàu chính đáng trên mảnh đất quê hương của người nông dân hôm nay.