Ứng xử với rác thải nhựa

Chương trình concert “Em xinh say hi” gây chú ý với những tiết mục được sử dụng công nghệ, kỹ thuật hiện đại. (Ảnh: BTC)

Câu chuyện tại một đêm nhạc mới đây được chờ đón, nơi khán giả không chỉ trả tiền cho âm nhạc mà dường như còn phải trả tiền cho cả rác thải nhựa, đã trở thành sự thiếu văn minh trong ứng xử với môi trường và cả với chính người tiêu dùng.

Hàng chục nghìn khán giả đã có mặt trong đêm nhạc “Em xinh say hi” nơi hứa hẹn một bữa tiệc âm thanh và ánh sáng đỉnh cao. Thế nhưng, giữa không khí sôi động ấy, một hình ảnh gây phẫn nộ lại được lan truyền khi Ban tổ chức cấm khán giả mang nước từ bên ngoài vào, rồi tự rót nước từ chai ra cốc nhựa dùng một lần, thêm ống hút và túi nilon và bán với giá 20.000 đồng/cốc.

Khán giả phản ánh BTC concert 'Em Xinh' rót nước từ chai ra cốc nhựa để bán lại với giá 20.000 đồng – gây tranh cãi dữ dội. (Ảnh: MXH)

Hành động Ban tổ chức cấm mang nước ngoài, rồi rót nước từ chai ra cốc nhựa dùng một lần, thêm ống hút, túi nilon và bán với giá cao gấp nhiều lần, không chỉ là vấn đề kinh tế mà ở đó là biểu hiện của sự tận thu vô cảm và thái độ coi thường khán giả những người đang góp phần làm nên thành công của sự kiện. Khán giả không phản đối việc mua nước đắt, nhưng họ phản đối cách biến họ thành “nguồn thu phụ" bằng một quy trình tạo rác thải lãng phí và phi lý.

Một sự kiện âm nhạc lớn đáng lẽ phải là nơi lan tỏa tinh thần tích cực, sự chuyên nghiệp và trách nhiệm cộng đồng. Ngược lại, việc tạo ra hàng trăm nghìn đơn vị rác nhựa chỉ trong vài giờ đã biến sân khấu rực rỡ thành một “bãi rác” tạm thời, đi ngược hoàn toàn với xu hướng sống xanh hay những sự kiện xanh mà xã hội đang nỗ lực xây dựng.

Đây là một sự đáng lo ngại về trách nhiệm môi trường sau ánh đèn sân khấu, cho thấy, sự thiếu chuyên nghiệp khi không chọn những giải pháp nhân văn và bền vững như dùng ly giấy, chai tái sử dụng có hoàn tiền hay bố trí trạm nước công cộng. Chuyên nghiệp không chỉ là âm thanh và ánh sáng, mà còn ở cách tôn trọng khán giả và gìn giữ môi trường.

Xét trên bình diện rộng hơn, vấn đề rác thải nhựa không chỉ nằm ở sự kiện âm nhạc mà còn là câu chuyện nhức nhối mang tính quốc gia. Bởi lẽ ước tính mỗi năm, người Việt Nam thải ra khoảng 1,8 triệu tấn rác nhựa, trong đó, có 30 tỷ túi nilon hơn 80% trong số đó bị thải bỏ sau một lần dùng và đích đến phổ biến là biển và đại dương. Dù vậy, như các nhà quản lý đã nhận định, nhựa không phải là chất thải. Nhựa chỉ là chất thải khi không được quản lý tốt. Rác thải nhựa là nguồn tài nguyên.

Thực trạng đáng buồn là chúng ta đang để nguồn tài nguyên khổng lồ này trôi ra đại dương hoặc chôn lấp, thay vì biến chúng thành ánh kim lấp lánh thông qua tái chế. Hệ thống thu gom và phân loại rác từ nguồn chưa được thực hiện nghiêm, dẫn đến việc công nghệ xử lý rác bị phụ thuộc vào đặc điểm nguồn rác kém chất lượng, thay vì theo tiêu chuẩn đầu ra nghiêm ngặt. Sự lên ngôi của mua sắm online với thói quen gia cố hàng hóa bằng nhiều lớp nilon càng làm trầm trọng thêm áp lực rác thải.

Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn của rác thải nhựa, cần một cuộc cách mạng đồng bộ, đa chiều. Trước hết, trách nhiệm của doanh nghiệp và tổ chức sự kiện phải được đặt lên hàng đầu thông qua việc áp dụng nghiêm túc mô hình sự kiện xanh. Họ cần chứng minh sự chuyên nghiệp bằng việc tôn trọng khán giả và môi trường, đừng để nỗi thất vọng trong một cốc nhựa 20.000 đồng che mờ đi cảm xúc âm nhạc.

Bài viết của người dùng mạng xã hội phản ứng trước hành động gây tranh cãi của ban tổ chức. (Ảnh MXH)

Song song đó, thay đổi hành vi của cộng đồng là yếu tố then chốt. Các điểm sáng như ống hút tre hay túi giấy chỉ là sự khởi đầu, chưa đủ để len lỏi vào nếp sống đại đa số. Việc tuyên truyền mang túi và hộp nhựa dùng nhiều lần đi chợ phải được thực hiện "mưa dầm thấm lâu", để thói quen "xả rác có tâm" và giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần trở thành văn hóa sống.

Quan trọng nhất, quyết tâm của Nhà nước thông qua khung pháp lý phải được cụ thể hóa. Quy định xử phạt người không phân loại rác từ nguồn trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là bước đi quan trọng, nhưng cần có nỗ lực và quyết tâm hơn trong việc hướng dẫn đồng thời cưỡng chế thực thi. Việc biến ngăn rác nhựa thành chính sách quốc gia là cần thiết để tạo nên thói quen tập thể, rút ngắn quá trình dịch chuyển và thay thế công nghệ xử lý rác thải.

Cuối cùng, mọi dịch chuyển đều cần bắt đầu từ nhận thức và ý thức. Vì sao rác là tài nguyên và cần làm gì để rác trở thành tài nguyên, cần trở thành nhận thức của số đông, chứ không chỉ dừng lại ở tư duy của nhà quản lý.

Một buổi concert có thể chỉ kéo dài vài giờ, nhưng lượng rác nhựa nó tạo ra có thể tồn tại hàng trăm năm. Tương lai của môi trường và sự văn minh của xã hội đang nằm trong từng quyết định sử dụng, từ cái cốc nhựa tại đêm nhạc, đến chiếc túi nilon ở chợ, và quan trọng nhất là ý thức phân loại của mỗi người.

Song song đó, thay đổi hành vi của cộng đồng là yếu tố then chốt. Các điểm sáng như ống hút tre hay túi giấy chỉ là sự khởi đầu, chưa đủ để len lỏi vào nếp sống đại đa số. Việc tuyên truyền mang túi và hộp nhựa dùng nhiều lần đi chợ phải được thực hiện "mưa dầm thấm lâu", để thói quen "xả rác có tâm" và giảm thiểu đồ nhựa dùng một lần trở thành văn hóa sống.

Quan trọng nhất, quyết tâm của Nhà nước thông qua khung pháp lý phải được cụ thể hóa. Quy định xử phạt người không phân loại rác từ nguồn trong Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là bước đi quan trọng, nhưng cần có nỗ lực và quyết tâm hơn trong việc hướng dẫn đồng thời cưỡng chế thực thi. Việc biến ngăn rác nhựa thành chính sách quốc gia là cần thiết để tạo nên thói quen tập thể, rút ngắn quá trình dịch chuyển và thay thế công nghệ xử lý rác thải.

Cuối cùng, mọi dịch chuyển đều cần bắt đầu từ nhận thức và ý thức. Vì sao rác là tài nguyên và cần làm gì để rác trở thành tài nguyên, cần trở thành nhận thức của số đông, chứ không chỉ dừng lại ở tư duy của nhà quản lý.

Một buổi concert có thể chỉ kéo dài vài giờ, nhưng lượng rác nhựa nó tạo ra có thể tồn tại hàng trăm năm. Tương lai của môi trường và sự văn minh của xã hội đang nằm trong từng quyết định sử dụng, từ cái cốc nhựa tại đêm nhạc, đến chiếc túi nilon ở chợ, và quan trọng nhất là ý thức phân loại của mỗi người.

Đây là vấn đề mà ban tổ chức nhìn nhận để xử lý một cách khéo léo. Tránh tình huống xảy ra những ý kiến trái chiều như trên trong tương lai. (Ảnh MXH)

Đừng để thế hệ sau phải kiệt sức vì trả giá cho sự thiếu trách nhiệm. Hãy cùng nhau hành động để rác thải nhựa không còn là chất thải mà thực sự trở thành nguồn tài nguyên được quản lý và khai thác hiệu quả.