Xây dựng lực lượng công dân có trách nhiệm với môi trường trong tương lai

Các mô hình Trường học Sinh thái ở ASEAN đã bước đầu lồng ghép chủ đề rác thải nhựa, nhưng chưa có một hệ thống đánh giá chung hoặc chiến dịch mang tính khu vực. (Ảnh: Dự án trồng cây sâm, quế và nấm của nhà trường và các em học sinh)

Nhựa là một trong những nguồn gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, đặc biệt là rác thải nhựa đại dương và vi nhựa ảnh hưởng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người. Theo báo cáo của Liên hợp quốc, mỗi năm có khoảng 300 triệu tấn nhựa được sản xuất, trong đó một phần lớn không được xử lý đúng cách, gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe. Việt Nam là một trong những quốc gia có lượng rác thải nhựa lớn nhất Đông Nam Á.

Đặc biệt, năm 2025, Ngày Môi trường Thế giới (05/6) do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động có chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, càng nhấn mạnh tính thời sự, tính cam kết và sự hưởng ứng kịp thời của Việt Nam thông qua việc tổ chức Giải thưởng năm nay. Trong bối cảnh cộng đồng quốc tế, trong đó có các quốc gia trong khu vực ASEAN, bao gồm Việt Nam, đang tích cực tham gia đàm phán Thỏa thuận khung toàn cầu về ô nhiễm nhựa

Đồng thời, vấn đề giảm nhựa là vấn đề toàn cầu đã được thể hiện trong các văn bản như tại Quyết định số 1316/QĐ-TTg ngày 22/7/2021 của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt Đề án tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa ở Việt Nam; Chỉ thị số 33/CT-TTg ngày 20/8/2020 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường quản lý, tái sử dụng, tái chế, xử lý và giảm thiểu chất thải nhựa.

Bên cạnh đó hiện nay, các mô hình Trường học Sinh thái ở ASEAN đã bước đầu lồng ghép chủ đề rác thải nhựa, nhưng chưa có một hệ thống đánh giá chung hoặc chiến dịch mang tính khu vực. Nhiều quốc gia đã triển khai sáng kiến riêng lẻ, song chưa có mô hình tiêu chuẩn thống nhất. Đây là cơ hội để Việt Nam tiên phong xây dựng một mô hình mẫu với chuyên đề về rác thải nhựa rõ ràng, thực chất, góp phần định hình giải pháp bền vững và đóng góp sáng kiến cho toàn khu vực.

Hồ sơ tham dự tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước

TS Nguyễn Đỗ Anh Tuấn cho biết, năm 2025, số lượng trường học tham gia Giải thưởng tăng gấp 3,5 lần so với năm 2024. (Ảnh: BTC)

Phát biểu tại họp báo, TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN (ASEAN Eco-schools Award) là hoạt động nằm trong khuôn khổ Tổ chức Các quan chức cấp cao về môi trường ASEAN (ASOEN). Theo cơ chế chung, Ban Thư ký ASEAN giao cho từng quốc gia thành viên tổ chức; các trường đạt giải sẽ được vinh danh tại các sự kiện bên lề Hội nghị ASOEN hoặc Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN.

Tiếp nối thành công của Giải thưởng năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tổ chức Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Trường học không rác thải nhựa”. Việc lựa chọn chủ đề này xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của công tác bảo vệ môi trường hiện nay, trong bối cảnh ô nhiễm nhựa đang trở thành thách thức toàn cầu, tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người.

Theo TS. Nguyễn Đỗ Anh Tuấn giải thưởng năm 2025 đã thu hút sự tham gia tích cực, nghiêm túc của các cơ sở giáo dục trên phạm vi cả nước với 294 hồ sơ tham dự Giải thưởng, tăng gấp 3,5 lần so với mùa giải trước, chất lượng hồ sơ tham gia Giải thưởng được nâng cao rõ rệt.

Các trường đạt Giải thưởng được phân bố tại 20 tỉnh, thành phố, bao phủ đầy đủ các vùng miền của đất nước - từ miền núi, trung du, đồng bằng, ven biển đến Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả này cho thấy mô hình Trường học sinh thái - Trường học không rác thải nhựa có khả năng thích ứng cao, có thể triển khai hiệu quả trong nhiều điều kiện kinh tế - xã hội và sinh thái khác nhau.

Về cơ cấu, Giải thưởng năm 2025 gồm 1 giải Nhất, 3 giải Nhì, 5 giải Ba, 8 giải Khuyến khích và 3 giải Sáng tạo. Kết quả cho thấy phong trào Trường học sinh thái tại Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, chất lượng và tính sáng tạo, đồng thời thể hiện sự cam kết ngày càng rõ nét của các nhà trường, giáo viên và học sinh trong xây dựng môi trường học tập xanh, sạch, bền vững.

Kỳ vọng nhân rộng mô hình

Ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, để bảo đảm tính công bằng và tạo điều kiện thuận lợi cho các trường, Báo đã phối hợp tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn trực tuyến tại ba miền Bắc - Trung - Nam, với sự tham gia đông đảo của các nhà trường. (Ảnh: BTC)

Chia sẻ tại họp báo, ông Nguyễn Ngọc Thạch - Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường cho biết, năm 2025 là dấu mốc đặc biệt khi Báo lần đầu tiên trực tiếp đảm nhận vai trò đơn vị tổ chức các hoạt động về giáo dục môi trường, trong đó có Giải thưởng Trường học sinh thái ASEAN Việt Nam.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2025 - 2028, Việt Nam được đề cử đảm nhiệm vai trò Chủ trì Nhóm công tác ASEAN về Giáo dục môi trường. Trên cương vị này, Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với các nhóm công tác giáo dục môi trường của các quốc gia ASEAN.

Theo đó, Báo Nông nghiệp và Môi trường sẽ cùng các đơn vị liên quan tổ chức các sự kiện trong nước, hội thảo tham vấn, lấy ý kiến chuyên gia, trao đổi và đàm phán ở cấp khu vực, từng bước triển khai các sáng kiến giáo dục môi trường đã được Hội nghị Bộ trưởng ASEAN thông qua.

Chia sẻ về Giải thưởng năm 2025, Tổng Biên tập Nguyễn Ngọc Thạch cho biết, Để bảo đảm tính công bằng và tạo điều kiện thuận lợi cho các trường, Báo đã phối hợp tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn trực tuyến tại ba miền Bắc - Trung - Nam, với sự tham gia đông đảo của các nhà trường. Quá trình xét chọn cho thấy nỗ lực rất lớn của Hội đồng Giám khảo và Ban Tổ chức trong việc thẩm định kỹ lưỡng, khách quan từng hồ sơ, đồng thời hỗ trợ các trường hoàn thiện nội dung theo đúng tinh thần sinh thái.

“Hành trình này cho thấy sự hưởng ứng mạnh mẽ của các cơ sở giáo dục, đồng thời khẳng định hiệu quả lan tỏa rõ nét của Giải thưởng”, ông Thạch nhận định, đồng thời trân trọng cảm ơn các thành viên Hội đồng Giám khảo, các đơn vị chuyên môn và cơ quan báo chí đã đồng hành, lan tỏa các mô hình trường học tiêu biểu.

Từ phía nhà đồng hành, Đại diện Quỹ Vì Tương lai xanh đánh giá Giải thưởng là sáng kiến giàu ý nghĩa, đặt giáo dục môi trường và thế hệ trẻ vào vị trí trung tâm của phát triển bền vững. Theo Quỹ, các thách thức môi trường hiện nay, đặc biệt là vấn đề rác thải nhựa, không chỉ đòi hỏi giải pháp công nghệ hay chính sách, mà cần bắt đầu từ thay đổi nhận thức và hành vi, trong đó trường học chính là nền tảng quan trọng nhất. Việc lựa chọn chủ đề “Trường học không rác thải nhựa” thể hiện cách tiếp cận đúng đắn, lâu dài và có khả năng tạo tác động sâu rộng tới cộng đồng.

Trên cương vị là đơn vị đồng hành, Quỹ cam kết tiếp tục hỗ trợ các sáng kiến giáo dục môi trường, đồng hành cùng các mô hình trường học sinh thái tiêu biểu, góp phần ươm mầm những thế hệ công dân trẻ có trách nhiệm với thiên nhiên, xã hội và tương lai chung của khu vực.

Việt Nam tăng cường hành động quyết liệt giảm ô nhiễm nhựa Lượng rác thải nhựa ngày càng tăng cao đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho môi trường Việt Nam.

Hành động quyết liệt để giải quyết rác thải nhựa Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đã ký ban hành Công văn số 2141/BNNMT-VP ngày 16/5/2025 về việc tổ chức ...

“Cuộc chiến với rác thải nhựa không thể thành công bằng nỗ lực đơn lẻ” “Cuộc chiến với rác thải nhựa không thể thành công bằng nỗ lực đơn lẻ”, đây là thông điệp của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp ...