Mô hình gối vụ rau màu trên đất lúa một vụ tại Mường Phăng.

Trên diện tích đất lúa một vụ, xã Mường Phăng phối hợp với các doanh nghiệp, hợp tác xã triển khai mô hình gối vụ cây trồng ngắn ngày. Đây được coi là giải pháp khai thác hiệu quả quỹ đất, phù hợp với điều kiện canh tác, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân.

Ông Trịnh Doãn Hoàng, Trưởng phòng Kinh tế xã Mường Phăng cho biết: Xã có 50 bản, mỗi bản đều có một phần đất lúa một vụ, nếu tính tổng thì diện tích rất lớn, vài tháng mùa khô không canh tác là vô cùng lãng phí. Những năm qua, một số hộ dân đã tiến hành trồng gối cây ngắn ngày như các loại rau, củ. Tuy nhiên, quy mô nhỏ lẻ, diện tích không lớn, chủ yếu phục vụ nhu cầu gia đình là chính. Để đảm bảo việc gối vụ thích hợp, mang lại hiệu quả kinh tế cao thì việc sử dụng cây trồng phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng từng khu vực, đảm bảo đầu ra ổn định là vấn đề quan trọng. Do vậy, ngoài hoạt động tuyên truyền trồng rau gối vụ trên đất một vụ lúa, xã tiến hành kết nối với các nhà tài trợ, hợp tác xã (HTX) nhằm hướng dẫn kỹ thuật, liên kết sản xuất, tiêu thụ, giúp người dân mở rộng diện tích trồng rau màu.

Bản Nà Ngám 1, Nà Ngám 2 có hơn 180 hộ dân đồng bào dân tộc Thái. Khu vực canh tác lúa của hai bản đan xen nhau. Phần lớn diện tích ruộng chỉ sản xuất lúa vụ mùa.

Người dân bản Nà Ngám 2 chăm sóc cây ớt.

Ông Lù Văn Nọi, bản Nà Ngám 2, xã Mường Phăng chia sẻ: Trước đây, sau khi thu hoạch lúa đất để không vì không có nước. Một số hộ dân ở bản đã tận dụng diện tích đất lúa một vụ sẵn có, thử trồng thêm các loại rau màu những tháng mùa khô nhưng hiệu quả không cao, chỉ phục vụ nhu cầu gia đình.

Nhằm sử dụng diện tích đất hiệu quả, tăng thu nhập, phát triển kinh tế cho người dân bản Nà Ngám 1, 2, từ đầu năm 2026, xã Mường Phăng đã tổ chức liên kết giữa người dân và HTX Linh Quang thực hiện mô hình trồng ớt, dưa chuột với tổng diện tích gần 10ha đất lúa một vụ.

Khác với phương thức sản xuất manh mún, nhỏ lẻ trước đây, mô hình được triển khai theo hướng liên kết. HTX ứng trước vật tư, hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ và ký kết, bao tiêu sản phẩm cho bà con. Người dân không lo lắng về giống, đầu ra, đồng thời tận dụng được diện tích đất sẵn có để phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập nên đa số các hộ dân nơi đây đều tích cực tham gia.

Ông Quàng Văn Tài, Bí thư chi bộ bản Nà Ngám 1 chia sẻ: Ban đầu bà con còn e ngại vì không biết liệu cây trồng có phù hợp, đầu ra có ổn định không. Sau khi được cán bộ xã và HTX cam kết hỗ trợ kỹ thuật, ứng trước vật tư, đảm bảo thu mua tại chỗ với giá 6.000 đồng/kg ớt, 8.000 đồng/kg dưa chuột nên đa số bà con đều tin tưởng, làm theo. Đến thời điểm hiện tại, về cơ bản cây trồng phát triển khá ổn định, dự kiến khoảng 2 tháng nữa là sẽ được thu hoạch vụ đầu tiên. Nếu đạt hiệu quả, thời gian tới bản sẽ tính toán mở rộng diện tích.

Người dân bản Nà Ngám 1 trồng dưa chuột trên đất lúa một vụ.

Với cách làm bài bản, có liên kết và định hướng rõ ràng đang mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp trên diện tích lúa một vụ cho người dân xã Mường Phăng. Việc gối vụ cây trồng ngắn ngày theo chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phát triển nông nghiệp ổn định, tăng thu nhập cho người dân vùng cao.