Thực trạng đáng báo động về quản lý chất thải rắn sinh hoạt khu vực nông thôn

Việc phân loại CTRSH chưa được người dân chú trọng, hoạt động thu gom và xử lý còn nhiều bất cập, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng - Ảnh minh họa.

Theo Báo cáo hiện trạng môi trường quốc giacủa Bộ Tài nguyên và Môi trường, việc phân loại CTRSH ở nông thôn chủ yếu mang tính tự phát, phục vụ mục đích tận dụng phế liệu (giấy, kim loại) hoặc làm thức ăn chăn nuôi. Phần lớn các loại rác thải khác đều bị trộn lẫn, không được phân loại.

Nguyên nhân của tình trạng này xuất phát từ nhận thức của người dân về việc phân loại rác còn hạn chế. Nhiều hộ gia đình chưa thấy được lợi ích thiết thực của việc phân loại rác, hoặc chỉ thực hiện khi có hỗ trợ kinh phí. Bên cạnh đó, việc thiếu hụt cơ sở hạ tầng, trang thiết bị phục vụ cho việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải cũng là một trở ngại lớn.

Hoạt động thu gom và vận chuyển CTRSH ở nông thôn chủ yếu do các hợp tác xã, tổ đội tự quản đảm nhiệm. Do đặc thù địa hình, dân cư phân tán, giao thông không thuận tiện, nên việc thu gom gặp nhiều khó khăn. Tình trạng người dân tự ý đốt, chôn lấp rác thải hoặc vứt rác bừa bãi ra môi trường vẫn còn phổ biến. CTRSH nếu được thu gom thì thường được tập kết lộ thiên, không đảm bảo vệ sinh môi trường, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí.

Tỷ lệ thu gom CTRSH nông thôn trung bình cả nước năm 2023 đạt khoảng 77,69%, nhưng có sự chênh lệch lớn giữa các địa phương. Một số tỉnh thành có tỷ lệ thu gom cao như TP.HCM, Hà Nam, Hải Phòng… trong khi đó, nhiều tỉnh miền núi phía Bắc có tỷ lệ thu gom rất thấp như Điện Biên, Cao Bằng, Gia Lai…

Bên cạnh CTRSH, chất thải từ hoạt động nông nghiệp cũng là vấn đề đáng lo ngại. Lượng lớn bao bì thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học sau sử dụng không được thu gom, xử lý đúng cách, gây ô nhiễm môi trường đất và nước. Rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp ở nhiều nơi bị đốt bỏ ngoài đồng ruộng, gây ô nhiễm không khí. Chất thải chăn nuôi với khối lượng lớn, nếu không được xử lý triệt để sẽ gây ô nhiễm nghiêm trọng đến nguồn nước và môi trường xung quanh.

Để cải thiện tình hình, cần tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc phân loại và xử lý CTRSH. Cần đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị đồng bộ, áp dụng công nghệ xử lý rác thải tiên tiến, thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ, khuyến khích người dân tham gia vào hoạt động thu gom, phân loại và xử lý rác thải.

Việc quản lý CTRSH ở nông thôn là một bài toán khó, đòi hỏi sự chung tay góp sức của cả cộng đồng, chính quyền và doanh nghiệp. Chỉ có sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả, chúng ta mới có thể giải quyết triệt để vấn đề này, góp phần xây dựng nông thôn mới sạch đẹp, văn minh và bền vững.