Từ ngày 30/9 đến 17/10, ngành thủy sản Việt Nam bước vào giai đoạn then chốt với đợt thanh tra thực địa lần thứ năm của Liên minh châu Âu - Ảnh minh họa.

Từ ngày 30/9 đến 17/10, ngành thủy sản Việt Nam bước vào giai đoạn then chốt với đợt thanh tra thực địa lần thứ năm của Liên minh châu Âu (EU). Trọng tâm của đợt thanh tra này là đánh giá việc kiểm soát dư lượng thuốc thú y, thuốc trừ sâu, các chất ô nhiễm trong động vật và sản phẩm động vật, đồng thời kiểm tra những nỗ lực của Việt Nam trong việc gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU (khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định) được áp đặt từ năm 2017.

Thực tế cho thấy, EU là thị trường xuất khẩu thủy sản quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu sang EU năm 2023 đạt 1,7 tỷ USD, chiếm gần 20% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của cả nước. Con số này càng khẳng định tầm quan trọng của việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của EU, đặc biệt trong bối cảnh "thẻ vàng" IUU đang là rào cản lớn đối với sự phát triển của ngành. Nếu không thể gỡ bỏ "thẻ vàng" trong đợt thanh tra này, ngành thủy sản Việt Nam có nguy cơ đối mặt với các biện pháp hạn chế nhập khẩu từ EU, gây thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế. Theo ước tính, thiệt hại có thể lên đến hàng trăm triệu USD mỗi năm, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người lao động trong ngành.

Trong những năm qua, Việt Nam đã nỗ lực triển khai nhiều giải pháp để khắc phục các tồn tại mà EU đã chỉ ra. Cụ thể, số lượng tàu cá "3 không" (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) đã giảm đáng kể. Nếu như năm 2017, con số này lên đến hàng nghìn chiếc thì đến nay chỉ còn khoảng vài trăm chiếc. Bên cạnh đó, hệ thống giám sát tàu cá cũng được cải thiện, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát hoạt động khai thác trên biển. Tuy nhiên, những nỗ lực này vẫn chưa đủ để đáp ứng hoàn toàn các yêu cầu của EU. Vấn đề truy xuất nguồn gốc thủy sản, xây dựng chuỗi liên kết trong sản xuất và xử lý vi phạm vẫn còn nhiều hạn chế. Đặc biệt, tình trạng tàu cá mất kết nối VMS (Hệ thống giám sát tàu cá) kéo dài vẫn chưa được giải quyết triệt để. Theo thống kê, hiện vẫn còn khoảng 10% số lượng tàu cá mất kết nối VMS trên 6 tiếng, thậm chí có những trường hợp mất kết nối trên 10 ngày.

Để vượt qua "cửa ải" của EU, ngành thủy sản Việt Nam cần tiếp tục nâng cao chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm, kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh, hóa chất trong sản phẩm thủy sản để đáp ứng các tiêu chuẩn của EU. Đồng thời, cần hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý, giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ khai thác đến chế biến và xuất khẩu. Việc tăng cường quản lý đội tàu cũng là một yếu tố quan trọng, cần nâng cao hiệu quả giám sát tàu cá, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm IUU. Cuối cùng, hợp tác quốc tế đóng vai trò then chốt, cần chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và phối hợp với các nước trong khu vực và quốc tế trong công tác chống khai thác IUU.

Ngành thủy sản Việt Nam đổi mặt "bài kiểm tra" gỡ thẻ vàng IUU trong tháng 10

La Gi quyết tâm xé "thẻ vàng" IUU

Khánh Hòa nỗ lực ứng dụng công nghệ vào chống khai thác IUU