Tăng cường quan trắc, cảnh báo môi trường và phòng, chống dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản

Năm 2024, tổng diện tích nuôi cá tra bị thiệt hại khoảng 291 ha, giảm 30,9% so với năm 2023 (diện tích thiệt hại là 421 ha)

Cụ thể, năm 2024, diện tích nuôi trồng thuỷ sản bị thiệt hại do dịch bệnh và chất lượng môi trường diễn biến xấu vẫn xảy ra, đặc biệt trên đối tượng nuôi chủ lực là tôm nước lợ và cá tra, như: Tổng diện tích nuôi tôm nước lợ bị thiệt hại là 21.590 ha (do môi trường là 17.314 ha, không xác định được nguyên nhân là 155 ha), chiếm khoảng 96% trong tổng diện tích thủy sản nuôi bị thiệt hại, giảm 4,3% so với năm 2023 (diện tích bị thiệt hại là 22.567 ha); Tổng diện tích nuôi cá tra bị thiệt hại khoảng 291 ha, giảm 30,9% so với năm 2023 (diện tích thiệt hại là 421 ha); Dịch bệnh ở các đối tượng thuỷ sản nuôi khác như ngao/nghêu, cá biển, tôm hùm xảy ra rải rác; Kết quả quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường tại các vùng nuôi trồng thuỷ sản cho thấy chất lượng môi trường có xu hướng suy giảm, một số thông số như N-NH4 + , P-PO4 3- , COD, mật độ vi khuẩn Vibrio, Coliform… vượt giới hạn cho phép (có hiện tượng phú dưỡng ở nguồn nước cấp); DO thấp xảy ra thường xuyên ở các điểm quan trắc tại Phú Yên, Cà Mau, Bến Tre…; TSS cao trong các tháng đầu năm. Đối với kết quả quan trắc chất lượng môi trường trầm tích cũng cho thấy, hàm lượng kim loại nặng (Pb, Cd, Hg, Zn, Cu, As), dầu mỡ và thuốc bảo vệ thực vật tại một thời điểm cũng có xu hướng tăng theo thời gian nhưng còn ở mức thấp hơn mức giới hạn cho phép.

Giá trị chỉ số đánh giá chất lượng nước (WQI) tại một số điểm quan trắc không phù hợp cho thả nuôi, đặc biệt trong các tháng giao mùa tại một số tỉnh như Phú Yên, Bạc Liêu, Cà Mau, Hà Tĩnh... (Kết quả đạt được và một số khó khăn, tồn tại của công tác phòng, chống dịch bệnh và quan trắc, cảnh báo môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản.

Với mục tiêu kịp thời cảnh báo sớm diễn biến chất lượng môi trường, ngăn chặn và khống chế có hiệu quả các bệnh nguy hiểm trên thuỷ sản nuôi, xây dựng thành công các vùng, cơ sở và chuỗi sản xuất an toàn dịch bệnh nhằm góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thuỷ sản phù hợp với xu thế hội nhập, đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu; đảm bảo tốc độ tăng trưởng theo Nghị quyết 01/NQ-CP ngày 08/01/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương căn cứ thực tiễn sản xuất nuôi trồng thuỷ sản tại địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ một số nội dung.

Thực hiện nghiêm công điện số 04/CĐ-TTg ngày 17/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc chủ động ứng phó đợt xâm nhập mặn cao điểm ở Đồng bằng sông Cửu Long và thành phố Hồ Chí Minh; số 128/CĐ-TTg ngày 8/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về việc chủ động phòng, chống hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn.

Tăng cường công tác quan trắc, cảnh báo môi trường các vùng nuôi; tuân thủ các khuyến cáo tại các bản tin thông báo kết quả quan trắc môi trường của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thuỷ sản I, II, III, Viện Nghiên cứu Hải sản và các hướng dẫn kỹ thuật kèm theo; đồng thời rà soát, bổ sung điểm, thông số và tần suất quan trắc phù hợp thực tiễn sản xuất và yêu cầu của các đoàn thanh tra về an toàn thực phẩm…; chủ động kiểm soát, phòng ngừa, giảm thiểu các nguồn gây ô nhiễm môi trường từ hoạt động nuôi trồng thuỷ sản đặc biệt là vùng nuôi lồng bè.

Đa dạng hoá các hình thức tuyên truyền, phố biến tới người nuôi thông tin khí tượng thuỷ văn, diễn biến mực nước và mức độ hạn hán và xâm nhập mặn; kết quả diễn biến chất lượng môi trường và dịch bệnh theo phương châm “phòng bệnh chủ động từ sớm, từ xa” nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại; thiết lập "đường dây nóng" để tiếp nhận, xử lý kịp thời khi xảy ra bệnh, thuỷ sản nuôi chết hoặc có dấu hiệu bất thường tại cơ sở; kịp thời báo cáo cho cơ quan cấp trên (Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư) để phối hợp xử lý với các trường hợp bệnh mới, chưa rõ nguyên nhân, tác nhân.

Tổ chức giám sát bệnh chủ động, điều tra dịch tễ, chẩn đoán xét nghiệm xác định nguyên nhân dịch bệnh; xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp; đảm bảo công tác kiểm dịch giống hiệu quả và giống xuất tỉnh phải được giám sát hoặc kiểm tra xét nghiệm bệnh trước khi cấp giấy chứng nhận kiểm dịch; xây dựng cơ sở sản xuất giống, nuôi thương phẩm an toàn sinh học và an toàn dịch bệnh; kiểm tra việc quản lý, kinh doanh, sử dụng thuốc thú y, vắc xin, hóa chất dùng trong nuôi trồng thuỷ sản tại địa phương, dự phòng hóa chất khử trùng để xử lý dịch bệnh thuỷ sản.

Trên cơ sở hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về một số giải pháp kỹ thuật phòng, chống dịch bệnh thuỷ sản và ứng phó với diễn biến bất thường của môi trường vùng nuôi, tình hình hạn hán, xâm nhập mặn để điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương, phổ biến và hướng dẫn người nuôi áp dụng.

Bố trí nguồn lực để tổ chức triển khai có hiệu quả Kế hoạch quốc gia phòng, chống một số dịch bệnh nguy hiểm trên thuỷ sản nuôi giai đoạn 2021-2030 theo Quyết định số 434/QĐ-TTg; Kế hoạch quan trắc, cảnh báo và giám sát môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản giai đoạn 2021-2025 theo Quyết định số 1151/QĐ-BNN-TS; chương trình quan trắc môi trường phục vụ ngành nông nghiệp 3 và phát triển nông thôn đến năm 2040 theo Quyết định số 4255/QĐ-BNN-KHCN và các văn bản hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) theo đúng quy định của pháp luật.

Chấn chỉnh công tác thống kê, báo cáo số liệu quan trắc môi trường, dịch bệnh thuỷ sản, đặc biệt tại cấp thôn, xã; rà soát chấn chỉnh hoạt động xét nghiệm bệnh trên địa bàn tỉnh. Định kỳ cập nhập cơ sở dữ liệu về quan trắc môi trường tại địa chỉ: http://csdlquantrac.tongcucthuysan.gov.vn: và cơ sở dữ liệu về dịch bệnh tại địa chỉ http://vahis.vn theo hướng dẫn của Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư.

Giao Cục Thuỷ sản và Kiểm ngư chỉ đạo các đơn vị trực thuộc Cục: Khẩn trương phối hợp với các địa phương tổ chức triển khai có hiệu quả quan trắc môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản và kế hoạch phòng, chống dịch bệnh năm 2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và các Quyết định đã được phê duyệt; Chủ động kiểm tra, đánh giá tình hình dịch bệnh, giám sát dịch bệnh và hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện kế hoạch phòng, chống dịch bệnh (đặc biệt với các bệnh mới có nguy cơ xâm nhiễm vào Việt Nam) và quan trắc môi trường trong nuôi trồng thuỷ sản; Tiếp tục đẩy mạnh công tác hỗ trợ, xây dựng cơ sở an toàn dịch bệnh động vật thuỷ sản.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương triển khai và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện; Báo cáo định kỳ hoặc đột xuất khi xảy ra sự cố về Bộ Nông nghiệp và Môi trường (qua Cục Thủy sản và Kiểm ngư…/.