Đoàn tham quan nghe giới thiệu về khu sản xuất, quy trình chăm sóc và các yêu cầu kỹ thuật trong canh tác hữu cơ tại trang trại Kim Sơn.

Ngày 4/4/2026, tại trang trại rau hữu cơ Kim Sơn, gần khu di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa, Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Nông nghiệp Hữu cơ (CODAS) phối hợp với chuỗi thực phẩm sạch Ecofoods tổ chức chương trình trải nghiệm thực tế cho khách hàng trong khuôn khổ NIFAM - nghiên cứu “Dự báo và giám sát can thiệp dinh dưỡng”.

Đại diện Trung tâm Hỗ trợ và Phát triển Nông nghiệp Hữu cơ cho biết, hoạt động này mang ý đưa người tiêu dùng ra khỏi không gian mua sắm quen thuộc để trở về với nơi khởi đầu của thực phẩm, nơi họ có thể tận mắt chứng kiến quá trình sản xuất, lắng nghe người nông dân kể câu chuyện lao động và hiểu sâu hơn giá trị của một sản phẩm trước khi nó hiện diện trên bàn ăn gia đình.

Trong nhiều năm qua, câu chuyện thực phẩm ở đô thị thường bị chi phối bởi ba nỗi lo lớn: chất lượng sản phẩm, độ minh bạch của thông tin và khả năng lựa chọn đúng của người tiêu dùng. Khi khoảng cách từ đồng ruộng đến bàn ăn ngày một xa hơn, người mua phần lớn chỉ còn tiếp cận thực phẩm thông qua bao bì, nhãn mác, lời quảng cáo hoặc uy tín của điểm bán. Chính vì vậy, khoảng trống về hiểu biết đã tạo điều kiện cho sự lẫn lộn giữa các khái niệm như “hữu cơ”, “sạch”, “tự nhiên”, “healthy”, “sinh thái” hay thậm chí những cách gọi dễ gây ngộ nhận khác.

Một môi trường thực phẩm muốn lành mạnh không chỉ cần sản phẩm tốt, mà còn cần người tiêu dùng có đủ tri thức để đọc, hiểu, phân biệt và đưa ra quyết định dựa trên giá trị thật. Theo hướng đó, hoạt động tại Kim Sơn không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu một mô hình sản xuất, mà còn trực tiếp tác động vào năng lực nhận thức và năng lực lựa chọn của người tiêu dùng.

Đại diện trang trại Kim Sơn cùng đơn vị tổ chức chụp ảnh lưu niệm tại vùng trồng rau hữu cơ sau hoạt động trải nghiệm.

Từ trải nghiệm nông trại đến năng lực đọc hiểu thực phẩm

Trong hoạt động tại trang trại Kim Sơn, anh Nguyễn Văn Chinh, chủ trang trại đã chia sẻ với khách tham gia về quy trình sản xuất rau hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam. Từ cách quản lý ô nhiễm, kiểm soát sâu bệnh, bảo đảm nguồn nước cho tới những nguyên tắc phải tuân thủ trong suốt quá trình canh tác, câu chuyện của người nông dân đã giúp người tiêu dùng hình dung rõ hơn con đường không hề dễ dàng để tạo ra một sản phẩm hữu cơ đạt chuẩn.

Điều mà nhiều người cảm nhận rõ sau chuyến đi là sản phẩm hữu cơ không chỉ là một mặt hàng mang nhãn khác biệt trên kệ hàng, mà là kết quả của sự đầu tư công sức, kỹ thuật, thời gian và cả sự kiên trì của người sản xuất. Không ít người tham gia chia sẻ rằng, chỉ khi chứng kiến trực tiếp tại đồng ruộng, họ mới hiểu đầy đủ hơn vì sao giá trị của sản phẩm hữu cơ cần được trân trọng trong từng bữa ăn gia đình.

Một trải nghiệm đáng nhớ khác là việc khách hàng được tự tay thu hái rau hữu cơ mang về nhà. Qua đó, nhiều khách hàng trực tiếp trải nghiệm mới nhận ra rằng trồng trọt, chăm sóc cây đã khó, nhưng thu hái đúng cách để bảo đảm chất lượng và giữ được giá trị hữu cơ đến tay người tiêu dùng cũng là một công đoạn đòi hỏi sự cẩn trọng và hiểu biết.

Người lao động chăm sóc, thu hoạch rau tại trang trại Kim Sơn - nơi đón khách tham quan trong khuôn khổ hoạt động giáo dục tiêu dùng của NIFAM.

Bên cạnh phần trải nghiệm thực tế tại trang trại, chương trình còn dành dung lượng quan trọng cho giáo dục tiêu dùng. Đây là một nội dung cốt lõi trong xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh. Nếu như ở khu vực sản xuất, người tham gia được tiếp cận với giá trị thực của sản phẩm từ góc nhìn người nông dân, thì ở phần hướng dẫn đọc nhãn, họ lại được cung cấp công cụ để tự bảo vệ mình khi quay trở lại đời sống tiêu dùng thường nhật.

Thông qua các mẫu sản phẩm có hình thức ghi nhãn khác nhau do Ecofoods chuẩn bị, bà Từ Tuyết Nhung, giám sát cấp cao NIFAM, đã trực tiếp giới thiệu cách nhận diện thực phẩm hữu cơ, cách đọc nhãn sản phẩm và cách phân biệt thông tin thật - giả trước khi quyết định chi trả.

Theo bà Từ Tuyết Nhung, trên thị trường hiện nay, người tiêu dùng thường xuyên phải đối diện với một ma trận thông tin: sản phẩm được thiết kế bao bì bắt mắt, dùng nhiều từ ngữ gợi cảm giác an toàn, thiên nhiên, lành mạnh; nhưng nếu không có kỹ năng đọc nhãn, không hiểu bản chất của các thông tin ghi trên sản phẩm, họ rất dễ rơi vào tình trạng lựa chọn bằng cảm tính hoặc bị dẫn dắt bởi những lớp ngôn từ tiếp thị.

Bà Từ Tuyết Nhung (áo đỏ), giám sát cấp cao NIFAM giới thiệu cách nhận diện thực phẩm hữu cơ.

Việc hướng dẫn đọc nhãn trên các bao bì sản phẩm vì thế không chỉ giúp người dân mua được một sản phẩm tốt hơn, mà sâu xa hơn là khôi phục mối quan hệ lành mạnh giữa thông tin, niềm tin và hành vi tiêu dùng. Khi người mua biết đặt câu hỏi đúng trước một sản phẩm, biết nhìn vào thành phần, nguồn gốc, tiêu chuẩn, cách công bố thông tin thay vì chỉ nhìn vào lời quảng bá, thị trường sẽ dần chịu áp lực phải minh bạch hơn.

Ở chiều ngược lại, những đơn vị sản xuất, phân phối làm thật cũng có cơ hội được nhận diện đúng hơn, được người tiêu dùng trả giá đúng hơn cho giá trị mà họ tạo ra. Nói cách khác, một môi trường thực phẩm tốt không được tạo nên chỉ bằng quy định quản lý hay nỗ lực của nhà sản xuất, mà còn bằng sự trưởng thành của chính người tiêu dùng trong cách lựa chọn thực phẩm.

Chương trình cũng cho thấy giáo dục tiêu dùng hôm nay không thể chỉ gói gọn trong khuyến nghị chung chung rằng “hãy ăn sạch, ăn lành mạnh”, mà cần chuyển sang các kỹ năng cụ thể hơn: hiểu thực phẩm đến từ đâu, phân biệt các khái niệm đang lưu hành trên thị trường, nhận diện mức độ đáng tin của nhãn mác, biết giá trị dinh dưỡng nào cần ưu tiên trong bữa ăn gia đình và biết cách chi tiêu có trách nhiệm với sức khỏe.

TS Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm truyền thống.

Kỳ vọng về một môi trường thực phẩm minh bạch

Một điểm nhấn khác của chương trình là chuyên đề về nước mắm - gia vị không thể thiếu trong bữa cơm của nhiều gia đình Việt. TS Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm truyền thống đã chia sẻ với người tham dự về sự khác nhau trong cách sản xuất nước mắm ở từng vùng miền, đặc trưng hương vị của các vùng biển, đồng thời hướng dẫn cách đọc nhãn và phân biệt nước mắm truyền thống với các sản phẩm nước chấm công nghiệp đang được ghi nhãn “nước mắm” khá phổ biến trên thị trường.

Từ câu chuyện cách sản xuất nước mắm ở các vùng miền, đặc trưng hương vị của từng vùng biển, tới việc đọc nhãn và phân biệt nước mắm truyền thống với các sản phẩm nước chấm công nghiệp được ghi nhãn “nước mắm” phổ biến trên thị trường, phần chia sẻ của TS Trần Thị Dung đã mở rộng thêm một lớp nhận thức cho người tham gia. Sự bất ngờ của nhiều khách hàng không chỉ nằm ở chỗ họ biết thêm thông tin mới, mà ở chỗ họ nhận ra một thực tế quan trọng: ngay cả với một sản phẩm quen thuộc đến mức tưởng không cần phải học để hiểu, người tiêu dùng vẫn có thể bị nhầm lẫn nếu thiếu kiến thức nền.

Điều này phản ánh một thực trạng rộng hơn của thị trường thực phẩm đô thị: rất nhiều sản phẩm đang được tiêu dùng mỗi ngày, nhưng người mua lại chưa có đủ khả năng đối chiếu giữa tên gọi, bản chất sản phẩm, quy trình sản xuất và thông tin ghi nhãn. Khi điều này kéo dài, lựa chọn tiêu dùng sẽ bị dẫn dắt chủ yếu bởi thói quen hoặc truyền thông thương mại, trong khi tiêu chí dinh dưỡng, chất lượng và tính chân thực của sản phẩm bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Bởi vậy, giáo dục tiêu dùng phải được xem là một trụ cột trong mọi nỗ lực cải thiện chất lượng bữa ăn, sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của thị trường thực phẩm.

Hoạt động trải nghiệm tại trang trại giúp người tiêu dùng hiểu rõ hơn hành trình của thực phẩm từ đồng ruộng tới bàn ăn.

Khép lại chuyến đi, khách tham gia được thưởng thức bữa trưa chế biến từ gà nuôi sinh học và rau hữu cơ được sản xuất ngay tại trang trại Kim Sơn. Bữa ăn tại chỗ không chỉ mang ý nghĩa trải nghiệm, mà còn hoàn thiện mạch kết nối từ sản xuất đến tiêu dùng - từ cánh đồng đến bàn ăn - đúng như tinh thần mà NIFAM đang theo đuổi.

Có thể thấy, trong khi nhiều thách thức về an toàn thực phẩm, nhiễu loạn thông tin thị trường và mất cân bằng dinh dưỡng vẫn hiện hữu ở đô thị lớn, thì những hoạt động như tại Kim Sơn đang mở ra một hướng tiếp cận thiết thực: đưa người tiêu dùng trở lại gần hơn với nơi sản xuất, giúp họ hiểu đúng hơn về thực phẩm và từ đó đưa ra những lựa chọn có trách nhiệm hơn.

Với cách làm gắn nghiên cứu với thực tiễn, gắn giáo dục tiêu dùng với trải nghiệm trực tiếp, NIFAM đang góp phần từng bước cải thiện môi trường thực phẩm Hà Nội - không chỉ bằng các mô hình nghiên cứu, mà bằng chính sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của cộng đồng.

Trải nghiệm tại Mục Đồng farm: Giúp học sinh trường Genesis hiểu rõ giá trị của nông nghiệp hữu cơ với cuộc sống Đến Mục Đồng farm, các em học sinh của trường THCS Genesis Nam Từ Liêm được tham quan trang trại sản xuất sữa hữu cơ ...

Đồng hành cùng người tiêu dùng trong nhận diện thực phẩm hữu cơ Trước nhu cầu ngày càng tăng về thực phẩm an toàn và minh bạch, việc trang bị kiến thức về phương pháp sản xuất đạt ...