"Lá mùng 5" không chỉ mang đậm nét văn hóa truyền thống mà còn đem lại lợi nhuận lớn cho người dân xứ Quảng.

Nước "lá mùng 5" được tạo thành từ sự kết hợp của nhiều loại cây thuốc Nam, bao gồm hoa khóm, hoắc hương, rẻ quạt, cam thảo, măng sợi, chè cát,... Với vị đắng, chát, chua và ngọt hoà quyện, nước lá mang lại tác dụng thanh lọc cơ thể, giúp mát gan và ổn định đường huyết. Đặc biệt, hương vị đậm đà, dân dã của nước "lá mùng 5" là điều khó quên sau mỗi trải nghiệm.

Tại làng Trà Đóa, xã Bình Đào, huyện Thăng Bình, là điểm đến nổi tiếng với nguồn cung "lá mùng 5" lớn nhất và lâu đời ở Quảng Nam. Mỗi năm, khi Tết Đoan Ngọ đến gần, thương lái đổ xô về làng này để mua lá và tiêu thụ trên khắp các vùng miền.

Trong những ngày này, ông Đỗ Văn Lại (SN 1976) đang cùng các công nhân đội nắng thu hoạch những luống lá cuối cùng. Ông chia sẻ rằng, để tạo ra "lá mùng 5", người ta sử dụng nhiều loại cây thuốc Nam như hoa khóm, hoắc hương, rẻ quạt, cam thảo, măng sợi, chè cát,... Mỗi loại lá đều mang lại một công dụng đặc trưng, tạo nên hương vị độc đáo và đậm đà của nước "lá mùng 5".

Truyền thống trồng cây thuốc Nam ở làng Trà Đóa đã tồn tại hàng trăm năm. Đến giữa tháng Chạp, gần 100 người trong làng đồng loạt gieo trồng "lá mùng 5". Chi phí cho mỗi vụ lá không lớn, vì chủ yếu chăm sóc bằng phân hữu cơ và không sử dụng thuốc hóa học. Thổ nhưỡng, nước và khí hậu đặc biệt của làng là yếu tố tạo nên hương vị đặc trưng của lá.

Sau khi thu hoạch vào đầu tháng 6, nông dân tiếp tục cải tạo đất để trồng lúa và hoa màu. Trước khi nhổ cây, họ thu lại hạt giống để sử dụng cho vụ sau. Ông Đỗ Văn Lại, một nông dân trồng lá, cho biết với hơn 3 sào đất, ông kiếm được gần 45 triệu đồng nhờ bán lá.

Ông Nguyễn Duy Tân, một trong những hộ trồng "lá mùng 5" nhiều nhất làng, chia sẻ rằng thu nhập từ việc bán lá cao gấp nhiều lần so với trồng lúa và các loại hoa màu khác. Những ngày này, lá thuốc được tiêu thụ mạnh mẽ, và bà con trong làng rất phấn khởi.

Bà Hồ Thị Đồng đã tận tâm thu mua lá để phân phối ở các chợ trong huyện Thăng Bình và TP Tam Kỳ. Chồng và con của bà cũng hỗ trợ "sơ chế" lá, phân loại và cân từng loại để bán cho khách hàng. Công việc này mặc dù vất vả nhưng lại mang lại thu nhập không nhỏ cho bà Đồng.

Theo quan niệm dân gian, Tết Diệt Sâu Bọ là ngày nắng nóng nhất trong năm; lá được mua về phải phơi đúng "ngọ" mới có tác dụng, nước lá uống vào rất mát và có thể chữa bệnh. Phong tục này vẫn được lưu truyền đến ngày nay, đặc biệt là ở vùng thôn quê.

Mang theo năm bó lá đủ loại, bà Võ Thị Thu Thủy (SN 1972, trú huyện Núi Thành) cho biết, việc mua lá đã trở thành truyền thống. "Tôi mua gần 500.000 đồng lá thuốc. Theo truyền thống, đúng 12h mùng 5, tôi sẽ phơi khô nhiều loại lá để dùng cả năm. Hằng ngày, tôi nấu nước từ "lá mùng 5" cho gia đình uống thay trà, giúp thanh nhiệt, tiêu thực, rất tốt cho sức khỏe", bà Thủy chia sẻ. Đối với người dân xứ Quảng, "lá mùng 5" không chỉ là thức uống, mà còn là ký ức và truyền thống dân gian. Mỗi khi đi chợ mùng 5, nếu không mang về ít nhất một bó lá, trưa mùng 5 thiếu ly nước lá thơm ngon, ngày Tết Đoan Ngọ sẽ không trọn vẹn với bà con xứ Quảng.