Cánh đồng và tuổi thơ luôn in hằn trong ký ức

Cánh đồng tuổi thơ tôi không rộng lớn như trong tranh vẽ, cũng chẳng thẳng cánh cò bay, nhưng đó là cả một thế giới. Mỗi độ xuân về, cánh đồng như được thay chiếc áo mới. Những thửa ruộng khô cằn sau mùa đông bỗng mềm ra, ấm lên, đón những mầm lúa non đầu tiên. Màu xanh mạ trải dài, non tơ và mơn mởn, xanh đến mức tưởng như chỉ cần chạm nhẹ là màu ấy sẽ dính vào tay, thấm vào tim. Mùa xuân ở quê không ồn ào. Nó đến bằng tiếng chim sẻ ríu ran trên hàng tre, bằng tiếng gà gáy lanh lảnh gọi ngày mới, bằng làn khói bếp mỏng manh bay lên từ những mái nhà lợp rơm mà bây giờ có lẽ chỉ còn trong ký ức. Và giữa tất cả những âm thanh ấy, cánh đồng lặng lẽ hiện diện như một người bạn thân thiết, chứng kiến từng bước lớn lên của lũ trẻ chúng tôi.

Tuổi thơ tôi gắn liền với những buổi chiều chạy chân trần trên bờ ruộng. Đất mùa xuân mềm và mát, lún nhẹ dưới bàn chân bé xíu. Có khi trượt ngã, bùn đất bám đầy quần áo, vậy mà đứa nào cũng cười khanh khách, chẳng đứa nào biết buồn. Mùa xuân khi ấy không phải là khái niệm, càng không phải là thời gian - mùa xuân chính là niềm vui đơn giản đến mức vô tư. Những ngày đầu năm, sau Tết, cánh đồng trở thành sân chơi rộng lớn. Chúng tôi thả diều trong gió xuân lành lạnh, con diều giấy rung lên những tiếng “vù vù” vui tai. Có hôm gió yếu, diều không lên nổi, cả đám lại hì hụi chạy khắp bờ ruộng, mồ hôi lấm tấm, tiếng cười vang xa. Bầu trời xuân xanh trong như một tấm gương khổng lồ, soi rõ những ước mơ bé nhỏ của tuổi thơ.

Mùa xuân còn gắn với những buổi theo cha mẹ ra đồng. Người lớn cấy lúa, trẻ con bắt cua, mò ốc. Nước ruộng mát lạnh, trong veo, soi bóng mây trời. Tôi vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi thò tay xuống bùn, chạm phải con cua đang kẹp chặt, giật mình hét toáng lên rồi cười phá cả ruộng. Những con ốc, con cua nhỏ bé ngày ấy không chỉ là món ăn, mà là niềm vui, là chiến lợi phẩm của cả một buổi chiều rong ruổi. Cánh đồng mùa xuân còn là nơi lưu giữ những khoảnh khắc rất đỗi bình yên. Buổi trưa, nắng xuân dịu dàng, không gắt gỏng, không gay gắt. Lũ trẻ nằm dài trên bờ cỏ, ngước nhìn mây trôi chầm chậm. Có đứa nhắm mắt nghe gió thổi, có đứa đếm mây và tưởng tượng ra đủ thứ hình thù ngộ nghĩnh. Thời gian lúc ấy trôi chậm đến lạ, như muốn nán lại lâu hơn với tuổi thơ.

Tôi nhớ nhất là mùi hương của cánh đồng mùa xuân. Đó là mùi của đất mới, của lúa non, của cỏ dại, quyện cùng mùi gió và nắng. Một mùi hương không thể tìm thấy ở đâu khác, càng không thể mua được bằng tiền. Mỗi lần xa quê, chỉ cần thoáng thấy màu xanh của ruộng đồng hay ngửi thấy mùi đất sau mưa, ký ức ấy lại ùa về, đầy ắp và da diết. Lớn lên, tôi rời xa cánh đồng, rời xa mùa xuân của tuổi thơ để bước vào những mùa xuân khác - mùa xuân của phố thị, của công việc, của lo toan. Mùa xuân vẫn đến, hoa vẫn nở, nhưng đâu đó trong lòng luôn thiếu một điều gì. Có lẽ, đó chính là cánh đồng - nơi tôi từng chạy nhảy vô tư, nơi mùa xuân không cần gọi tên vẫn hiện hữu trong từng hơi thở.

Giờ đây, mỗi lần về quê vào dịp xuân về, tôi lại ra thăm cánh đồng cũ. Cánh đồng vẫn ở đó, nhưng tôi thì đã khác. Không còn chạy nhảy, không còn nô đùa, chỉ lặng lẽ đứng nhìn lúa non xanh rờn trong gió. Trong khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra: cánh đồng tuổi thơ không hề mất đi, nó chỉ chuyển chỗ - từ ngoài kia, vào sâu trong ký ức.

Tôi nhớ một thời phân hoá học và thuốc trừ sâu, ban đầu được tạo ra để phục vụ con người, nhưng khi bị lạm dụng đã âm thầm làm đất bạc màu, chai cứng và cạn kiệt sự sống. Đất không còn thở, không còn nuôi dưỡng mầm xanh như trước. Cũng giống như đạo đức xã hội, khi đồng tiền được đặt lên trên hết, những giá trị tốt đẹp dần bị che phủ, hoen ố và méo mó. Con người chạy theo lợi ích trước mắt mà quên đi hậu quả lâu dài. Đất bạc màu thì có thể cải tạo, nhưng đạo đức nếu suy thoái sẽ để lại những vết nứt sâu sắc trong lòng từng con người và xã hội.

Ước gì một ngày nào đó, tôm, cua, ốc, ếch lại trở về đầy ắp trên những cánh đồng như xưa, nơi đất đai được nghỉ ngơi sau bao năm mệt mỏi vì hoá chất. Khi ấy, đất không còn khô cằn, chai sạn mà trở lại màu mỡ, mềm tơi, mang trong mình nhịp thở của sự sống. Những luống rau vươn lên xanh mướt, không phải màu xanh giả tạo của phân thuốc được chế từ hoá chất, mà là màu xanh thuần khiết của tự nhiên, của nắng, gió và mưa trời.

Cánh đồng không chỉ nuôi cây lúa, luống rau mà còn nuôi dưỡng cả hệ sinh thái, nơi con người sống hài hoà với đất, nước và muôn loài. Sức khoẻ của đất được hồi sinh thì sức khoẻ của con người cũng được bảo toàn. Bữa cơm trở nên lành hơn, đời sống trở nên bền vững hơn. Khi con người biết trân trọng tự nhiên, tự nhiên sẽ hào phóng đáp lại. Ước mơ về những cánh đồng hữu cơ xanh lành ấy không chỉ là mong muốn cho hôm nay, mà còn là lời hứa trách nhiệm dành cho những thế hệ mai sau, để sự sống luôn được hoà quyện, sinh sôi và phát triển lâu dài.

Mùa xuân rồi sẽ qua, cánh đồng rồi sẽ thay màu, tuổi thơ rồi cũng chỉ còn là kỷ niệm. Nhưng chính những ký ức ấy đã nuôi dưỡng tâm hồn tôi lớn lên, giúp tôi biết yêu những điều bình dị, biết trân trọng những gì tưởng chừng nhỏ bé. Và mỗi độ xuân về, trong lòng tôi lại có một cánh đồng xanh mướt, nơi tuổi thơ vẫn mãi chạy nhảy, cười vang, chưa từng rời xa./.