Cơ sở sản xuất gạch Toán Tuyết, xây dựng lò đốt đứng để giảm tải khí thải, an toàn cho người lao động theo hướng dẫn của các cấp chính quyền địa phương.

Có mặt tại cơ sở sản xuất gạch Toán Tuyết (buôn Rung, xã Krông Ana) phóng viên ghi nhận hàng chục công nhân đang tất bật với công việc hàng ngày trong khu sản xuất gạch nung truyền thống. Tuy nhiên, khi thấy phóng viên báo chí những người công nhân này không dấu được những tâm tư, trăn trở về công việc, cũng như cuộc sống của họ sắp tới sẽ như thế nào, trước thông tin tỉnh Đắk Lắk xóa xổ những lò gạch trên địa bàn trước ngày 31/12/2025.

Đôi mắt đen sâu, bàn tay chai sạm Chị H’Lang (56 tuổi, dân tộc Ê Đê, sống tại buôn Rung) tiếp chúng tôi với đôi nụ cười gượng gạo trên khuôn mặt. Chị kể, gốc gác gia đình ở tại buôn Rung, 15 tuổi chị đã phải bỏ học vào làm công cho các lò gạch để phụ giúp gia đình. Lò gạch là nguồn thu nhập chính của chị cũng như gia đình, bởi tiền chi tiêu sinh hoạt đều dựa vào đồng lương ít ỏi từ công việc làm gạch. “Công việc dù vất vả nhưng nó đã gắn bó với tôi nhiều năm nay. Công việc này đã ăn vào máu của tôi như một thói quen. Nhưng khi nghe thông tin lò gạch ngừng sản xuất, tôi như chết lặng, mất ăn mất ngủ bởi nếu ngưng công việc này cuộc sống, sinh hoạt, con cái học hành…của gia đình tôi sẽ đảo lộn. Mọi chi tiêu đều nhờ vào đồng lương từ lò gạch.” Chị H’Lang buồn bã.

Chị H'Lang và H'Luông đã gắn bó với nghề làm gạch hơn 20 năm nay.

Cũng theo chị H’Lang, nhà chị chỉ có 1 sào ruộng, lúa chỉ đủ ăn. Bên cạnh đó gia đình lại đông người, đất sản xuất tại địa phương không có. Nếu lò gạch ngừng hoạt động, chị sẽ không biết phải làm thuê, làm mướn ở đâu để kiếm sống qua ngày, bởi lẽ tuổi chị đã lớn tuổi, không có trình độ rất khó đi nơi khác để xin việc.

Trao đổi với phóng viên chị H’Luông (56 tuổi, dân tộc Ê Đê, buôn Krông) buồn bã tâm sự: “Chị làm ở lò gạch hơn 20 năm nay, công việc này đã giúp chị trang trải, ăn học, sinh hoạt cho 6 người con. Bên cạnh đó làm ở lò gạch gần nhà, chỉ đi bộ từ nhà tới nơi làm, không tốn chi phí đi lại, có thời gian chăm sóc gia đình. Giờ mà đóng cửa lò gạch, chẳng biết còn công việc nào phù hợp với người lớn tuổi như chị nữa.”

Chị H'Luông thuần thục với công việc hàng ngày trong lò gạch.

Trên gương mặt lấm lem, bàn tay chai sạn, chị Trịnh Thị Việt, (51 tuổi, ở thôn Quỳnh Tân 3), vừa nói vừa rơm rớm nước mắt: “Nhà tôi không có đất, chỉ trông vào đồng lương ở lò gạch. Bình quân mỗi người làm ở đây cũng được 10–15 triệu đồng/tháng, còn có thưởng lễ tết. Con trai tôi đang học Đại học năm nhất ở Đà Nẵng nếu giờ tôi nghỉ công việc này chắc cháu nó phải nghỉ học giữa chừng, bởi không biết lấy tiền đâu để gửi cho cháu.”

Cũng theo chị Việt, công việc làm gạch nge qua thì vất vả nhưng chị đã hơn 20 năm trong nghề chị thấy công việc đã nhuần nhuyễn, nó trở thành một thói quen của cuộc sống. Ngoài thu nhập, có công ăn việc làm thì lò gạch là nơi các công nhân chia sẻ vui buồn trong cuộc sống, ở nơi đó những tiếng cười giòn tan hòa quyện công việc.

Cơ sở gạch Toán Tuyết luôn sạch sẽ, gọn gàng nhằm đảm bảo sức khỏe, quyền lợi của người lao động.

Không chỉ công nhân, nhiều người dân địa phương cũng bày tỏ mong muốn các lò gạch tiếp tục hoạt động để họ duy trì thu nhập, ổn định cuộc sống. Chị Trịnh Thị Nhung (44 tuổi) và chị Đinh Thị Hường (48 tuổi), cùng trú tại buôn Rung, cho biết: “Nhà ở gần lò gạch nhưng chúng tôi không thấy ảnh hưởng gì đáng kể từ khói bụi. Ngược lại lò gạch giúp người dân có việc làm, thu nhập ổn định, thanh niên không phải bỏ quê đi xa, an sinh xã hội đảm bảo, các tệ nạn xã hội giảm đi rất nhiều. Các dịch vụ ăn uống, cơ khí,… quanh đây cũng sống được nhờ đó.”

Những người phụ nữ nhỏ nhắn, cao tuổi vẫn vận hành, làm việc thuần thục trong các lò gạch.

Chia sẻ với phóng viên, ông Phạm Đình Toán - chủ cơ sở sản xuất gạch Toán Tuyết, cho biết: “Trên địa bàn xã Krông Ana hiện có khoảng 24 cơ sở sản xuất gạch như của chúng tôi. Chủ trương của Nhà nước là đúng đắn và chúng tôi hoàn toàn ủng hộ. Tuy nhiên, mong các cấp xem xét gia hạn thời gian chấm dứt hoạt động để các cơ sở có thời gian xoay xở.”

Chị H'Luông điều khiển máy nâng chuẩn bị đưa gạch vào lò nung đứng.

Theo ông Toán, việc dừng hoạt động đột ngột sẽ ảnh hưởng đến hàng trăm lao động, đặc biệt là người dân tộc tại chỗ chiếm tới 80%. Ngoài ra, nhiều cơ sở còn tồn nhiều nguồn nguyên liệu, hợp đồng dở dang và đầu tư máy móc chưa thu hồi vốn. “Chúng tôi cần thêm thời gian để giải quyết hàng tồn, chuyển đổi ngành nghề, hoàn trả mặt bằng, đồng thời học hỏi công nghệ mới phù hợp với chủ trương của Nhà nước.” ông Toán chia sẻ.

Cơ sở gạch nằm gần dân cư nhưng luôn gọn gàng, sạch sẽ nhằm bảo vệ môi trường sống cho cộng đồng.

Theo tìm hiểu của phóng viên theo kế hoạch số 11/KH-UBND ngày 16/01/2025 của UBND tỉnh Đắk Lắk, đến ngày 31/12/2025, toàn tỉnh sẽ chấm dứt hoạt động các cơ sở sản xuất gạch đất sét nung sử dụng công nghệ lạc hậu, không hiệu quả và gây ô nhiễm môi trường.