Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng chủ động vận hành, khai thác tối đa công suất 65 công trình thủy lợi vừa và lớn trên địa bàn toàn tỉnh.

Những ngày cuối tháng 4, chúng tôi có dịp theo chân các cán bộ Công ty THHH MTV Thủy nông Cao Bằng về các xã của huyện Hòa An và xã Hưng Đạo (thành phố CaoBằng), một trong những vùng sản xuất lúa nước trọng điểm của Cao Bằng. Trên những cánh đồng, mặc dù vừa đón những cơn mưa đầu mùa nhưng mặt ruộng vẫn nứt nẻ, dòng nước dẫn vào đồng không đủ đầy.

Kỹ sư Nông Thị Hà, cán bộ kỹ thuật Công ty cho biết, mưa rạng sáng ngày 24/4 chỉ làm dịu không khí, làm xanh lại một số diện tích hoa màu. Nhưng để đủ nước gieo cấy vụ mùa, cần thêm nhiều đợt mưa nữa. Vì vậy, Công ty đang tích cực điều tiết nước từ các hồ chứa: Thôm Tà, Bản Viết, Khuổi Khoán để đưa nước về đồng ruộng sớm nhất có thể.

Theo thống kê, đến cuối tháng 4/2025, lượng nước tích trữ tại các hồ chứa lớn của Cao Bằng mới đạt khoảng 65% so với cùng kỳ. Các hồ nhỏ nhiều nơi cạn trơ đáy. Do đó, Công ty đã xây dựng kế hoạch phân bổ nước chặt chẽ, ưu tiên các vùng trọng điểm lúa nước và diện tích mạ gieo.

Ngày 24/4/2025, UBND tỉnh Cao Bằng đã ban hành Văn bản số 1167/UBND-KT về việc tăng cường chủ động triển khai các biện pháp cấp bách ứng phó với nguy cơ nắng nóng, hạn hán, thiếu nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt trên địa bàn tỉnh năm 2025. Chỉ đạo các huyện, thành phố triển khai các biện pháp sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả. Kiểm tra, hướng dẫn các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp, bố trí cơ cấu giống, thời vụ, phổ biến các biện pháp, kỹ thuật gieo cấy, chăm sóc và bảo vệ cây trồng phù hợp với nguồn nước tưới.

"Cơn mưa vàng" rạng sáng ngày 24/4 được nhiều nông dân các huyện: Hà Quảng, Trùng Khánh, Quảng Hòa ví như "trận cứu sinh" cho cây trồng. Những nương ngô, cánh đồng thuốc lá, cây ăn quả…, đang khát nước được hồi sinh. Chị Nông Thị Nga, Bản Hoàng, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng chia sẻ, mấy tuần trước, cây ngô trồng mọc cao độ gang tay thì héo rũ bì khô hạn. Nếu không có trận mưa vừa rồi, chắc sẽ mất trắng.

Vụ xuân 2025, tỉnh Cao Bằng gieo trồng 25.000 ha cây trồng, trong đó trên 11.000 ha lúa, 7.000 ha ngô và hàng nghìn ha rau màu đang bước vào giai đoạn sinh trưởng.

Bà Nông Thị Cúc, Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng nhận định, mưa đã cứu được vụ xuân, nhưng nếu không chủ động tích nước ngay từ bây giờ, vụ mùa tới sẽ rất khó khăn. Cả hệ thống 64 công trình thủy lợi của tỉnh, từ hồ chứa, trạm bơm, kênh mương đều phải vận hành tối đa công suất để dự trữ nước.

“ Công ty đã bố trí hàng chục lượt cán bộ kỹ thuật trực tiếp xuống cơ sở, phối hợp với các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp, chính quyền địa phương để kiểm tra, gia cố hệ thống thủy lợi, mở kênh mương, khơi thông dòng chảy”. Bà Cúc cho biết.

Các trạm bơm: Bó Tờ, Nà Vị, huyện Trùng Khánh vận hành 24/24 giờ để bơm nước lên ruộng. Ông Trần Văn Hoàn, Chủ tịch UBND xã Hồng Việt, huyện Hòa An cho biết, xã đã vận động người dân tiếp tục nạo vét kênh dẫn, cửa lấy n­ước và kênh trữ nư­ớc cho các trạm bơm hoạt động; quản lý nguồn nước tư­ới tiết kiệm, hiệu quả; chuẩn bị máy bơm dầu để chống hạn cục bộ; rà soát chuyển đổi một số diện tích cây trồng phù hợp.

Nhờ sự chủ động, vụ xuân 2025, toàn tỉnh Cao Bằng đã gieo trồng 25.000 ha cây trồng, trong đó trên 11.000 ha lúa, 7.000 ha ngô và hàng nghìn ha rau màu. Theo thống kê chưa đầy đủ hiện hơn 500 ha lúa có nguy cơ bị ảnh hưởng hạn hán, trong đó các huyện: Hòa An hơn 219 ha, Trùng Khánh hơn 181 ha. Đối với vụ mùa tới, Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng tiếp tục lên phương án điều tiết nước chi tiết theo từng khu vực.

Phó Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng Nông Thị Cúc cho biết thêm, Công ty đẩy mạnh ứng dụng công nghệ mới vào quản lý thủy lợi, lắp đặt hệ thống quan trắc tự động đo mực nước tại các hồ lớn, sử dụng phần mềm GIS để dự báo nhu cầu nước theo từng vùng sản xuất. Nhờ vậy, việc điều tiết nước ngày càng chính xác và kịp thời.

Hơn 500 ha lúa trên địa bàn tỉnh Cao Bằng có nguy cơ khô hạn.

Từ đầu năm đến nay, Công ty đã sửa chữa, nâng cấp 21 công trình thủy lợi nhỏ; nạo vét hơn 50 km kênh mương. Công tác phòng chống hạn, phòng chống thiên tai cũng được đặc biệt chú trọng.

Công ty phối hợp với ngành nông nghiệp tuyên truyền, vận động người dân thay đổi thói quen canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện nguồn nước. Ở một số vùng hạn nặng như: Thông Huề (Trùng Khánh), Hưng Đạo (thành phố Cao Bằng), nông dân đã chuyển một phần diện tích trồng lúa kém hiệu quả sang trồng các loại cây chịu hạn như: ngô, đậu tương, dong riềng.

Nhờ sự chuẩn bị từ sớm, chủ động điều hành linh hoạt, Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng phối hợp các địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ như: Nạo vét, khơi thông toàn bộ hệ thống kênh mương chính, nâng cao khả năng dẫn nước. Ưu tiên cấp nước cho cây trồng đang trong giai đoạn sinh trưởng quan trọng. Điều tiết nước linh hoạt, tưới luân phiên giữa các vùng. Bơm dã chiến tại các hồ cạn nước. Xây dựng các đập tạm tại trạm bơm khi mực nước suối xuống thấp.

Bà Nông Thị Hường, xã Hồng Việt, huyện Hòa An cho biết, gia đình tôi năm nay giảm diện tích trồng lúa, chuyển sang trồng dong riềng vì cây này chịu hạn tốt hơn, giá bán cũng tốt. May có nước điều tiết từ Công ty TNHH một thành viên Thuỷ nông Cao Bằng nên mùa này cây dong riềng phát triển tốt.

Bà Đoàn Thị Thuấn, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt tỉnh Cao Bằng, nhấn mạnh, nước là yếu tố sống còn đối với sản xuất nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt như hiện nay. Vì vậy, chúng tôi xác định công tác điều tiết nước, quản lý thủy lợi phải đi trước một bước. Chi cục sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHH một thành viên Thủy nông Cao Bằng và các địa phương để bảo đảm nước tưới phục vụ sản xuất.

Những nguồn nước điều tiết kịp thời, những cánh đồng hồi sinh sau mưa và sự nỗ lực bền bỉ của các kỹ sư thủy lợi Cao Bằng là sự gắn kết hiệu quả giữa con người và thiên nhiên. Đó không chỉ là việc làm nhằm đảm bảo sản xuất đơn thuần, mà còn là trách nhiệm, tâm huyết của những người "canh nước” cho sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân gặt hái những mùa vàng bội thu.