Mầm sống hồi sinh sau lũ dữ - Kỳ cuối: Tạo nguồn lực cho sản xuất, ổn định sinh kế người dân

Hơn 15 ha lúa, ngô của các hộ dân Tổ dân phố Hồng Quang 1, phường Thục Phán (Cao Bằng) bị hư hại do mưa lũ.

Nguồn lực - Điểm tựa để người dân vượt khó

Sau lũ, điều người dân cần không chỉ là gạo ăn cứu đói, mà là một nguồn lực để bắt đầu khôi phục sản xuất. Bà Nông Thị Láy, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn xóm Đông Giang 2, xã Nam Tuấn, nơi gánh chịu thiệt hại nặng nề của hai đợt lũ làm nhiều diện tích hoa màu, chuồng trại hư hỏng. Bà Láy cho hay “Lũ đi qua, bà con nhìn nhau không biết làm thế nào. Lúa ngô bị vùi lấp, chuồng trại tốc mái, đổ nát. Tôi nghĩ ngay, lúc này mà không có tiền của Nhà nước hỗ trợ thì bà con không gượng dậy nổi. Mình phải đi trước”.

Bà Láy mạnh dạn đăng ký vay 100 triệu đồng từ Chương trình tín dụng hộ cận nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH). Số tiền này với bà Láy lúc này là nguồn lực quan trọng. “Tôi dùng số tiền này sửa chữa lại chuồng trại, lò sấy lá thuốc lá và mua con giống để nhanh chóng khôi phục lại sản xuất. Tôi dự định tăng đàn bò sinh sản lên 6 con. Phải làm lại, làm lớn hơn thì mới mong thoát được nghèo bền vững”. Bà Láy chia sẻ, mắt ánh vẻ quyết đoán.

Là Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn của xóm, bà Láy còn chủ động đi đến từng nhà tuyên truyền vận động nhiều hộ dân trong xóm mạnh dạn đăng ký vay vốn ưu đãi từ NHCSXH để có nguồn lực để đầu tư cho khôi phục sản xuất..

Cũng là một Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn, ông Dương Văn Thà ở xóm Văn Thụ, xã Nam Tuấn chia sẻ “ Mặc dù xóm vùng cao không bị ngập úng, nhưng do sạt lở, nhiều hoa màu bị san lấp, cũng khó khăn lắm. Được cán bộ ngân hàng đến tận nơi tư vấn, tôi đã chủ động vay 100 triệu để làm chuồng trại. Tôi tính mua thêm ba, bốn con bò sinh sản nữa. Mình phải phát triển kinh tế thì mới thoát nghèo được”.

Nguồn vốn vay ưu đãi từ NHCSXH đối với những hộ nghèo, cận nghèo trong lúc khó khăn do thiên tai gây ra là vô cùng quan trọng. Bà Nông Thị Hạnh, Phó Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng CSXH Hoà An cho biết “Là địa bàn chịu thiệt hại nặng nề nhất, Phòng giao dịch NHCSXH Hòa An đã ưu tiên toàn bộ nguồn lực giúp người dân có điểm tựa quan trọng để họ bắt đầu khôi phục lại sản xuất. Chỉ riêng trong tháng 10, ngay sau 2 trận lũ, Phòng giao dịch đã giải ngân gần 10 tỷ đồng, hỗ trợ cho hơn 100 hộ dân kịp thời tiếp cận nguồn vốn”.

Bà Nông Thị Láy, Tổ trưởng Tổ tiết kiệm và vay vốn ở xóm Đông Giang 2, xã Nam Tuấn, tỉnh Cao Bằng (người áo xanh bên phải) tuyên truyền người dân vay vốn ưu đãi để khôi phục lại sản xuất.

“Con giống” - Hạt mầm của vụ sau

Đợt lũ kép vừa qua, Cao Bằng có hơn 76 ha ao hồ bị ngập, cuốn trôi hơn 121 tạ cá, 47 lồng cá trên sông cũng bị dòng nước dữ đánh tan. Tổng thiệt hại ước tính gần 5,6 tỷ đồng. Nguồn cá giống gần như cạn kiệt.

Trong bối cảnh đó, Trại Giống cây trồng vật nuôi và Thủy sản Cao Bằng trở nên quan trọng. Bà Bế Thị Thùy, cán bộ Trại Giống cây trồng vật nuôi và thuỷ sản Cao Bằng kể, ngay từ đầu mùa mưa bão, đơn vị đã lên kế hoạch rất chi tiết. Khi có tin bão số 10, rồi bão số 11, 100% cán bộ, công nhân của Trại trực 24/24, cùng thực hiện 3 phương án: Giăng lưới toàn bộ 9 ao cá để hạn chế thất thoát; hạ mực nước trong ao xuống mức thấp nhất có thể; làm các đường phân chia dòng chảy, không cho nước từ khe suối bên ngoài vào.

“Nhờ có kinh nghiệm và chuẩn bị kỹ lưỡng, nên mưa lũ xảy ra chỉ gây thiệt hại khoảng 30%. Trại đã giữ được đàn cá bố mẹ và nguồn cá giống chủ lực”. Bà Thuỳ cho hay. Ngay sau lũ, khi các ao hồ đã được người dân dọn dẹp, nhu cầu về con giống tăng. Sau 2 đợt lũ, Trại đã xuất gần 322 vạn con cá giống các loại cho bà con.

Bà Nguyễn Thị Loan ở xóm Nà Roác, xã Bạch Đằng cho biết, ngay sau lũ, gia đình bà đã chủ động sửa chữa, vệ sinh ao nước và đến Trại Giống cây trồng vật nuôi và thuỷ sản Cao Bằng mua hơn 4.000 con cá giống về thả.

Trại Giống cây trồng vật nuôi và thuỷ sản tỉnh Cao Bằng đã xuất gần 322 vạn con cá giống các loại cho người chăn nuôi.

Chung sức gieo mầm trong gian khó

Cùng với nguồn lực giúp người dân nhanh chóng khôi phục lại sản xuất, thì sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của các cấp chính quyền, các ngành là hết sức quan trọng.Chính quyền nhiều xã kịp thời chỉ đạo, huy động người dân các xóm không bị ảnh hưởng lũ lụt giúp các xóm bị thiệt hại, với Chi cục Trồng trọt tỉnh Cao Bằng khuyến cáo, nông dân vùng thiệt hại do mưa lũ làm hư hỏng cây ngô, lúa cần nhanh chóng chuyển đổi chuyển đổi sang các loại cây trồng ngắn ngày như: khoai lang, khoai tây, rau cải…

Tuy nhiên việc người dân tại một số vùng bị thiệt hại do thiên tai muốn khôi phục sản xuất cũng gặp nhiều khó khăn. không phải ở đâu, việc "gieo mầm" trở lại cũng dễ dàng. Bà Ngô Thị Thúy Nga, Bí thư Chi bộ kiêm Tổ trưởng tổ dân phố Hồng Quang 1, phường Thục Phán Bà Nga cho biết, Tổ dân phố Hồng Quang 1 có 15,5 ha lúa và ngô bị mất trắng. Lũ đi qua để lại một lớp bùn dày đặc, xám xịt, dính bết lại, muốn cày xới để khôi phục sản xuất phải dùng máy móc mới có thể làm được, mong chính quyền địa phương có hướng hỗ trợ để cải tạo lại đất canh tác.

Bà Nga cho biết thêm, đợt lũ còn làm các hộ dân trong Tổ dân phố hư hỏng 5.000 m² ao cá, ước thiệt hại 2,5 tấn cá thương phẩm. Có 15 hộ nhà bị ngập sâu, 3 hộ bị trôi cả chuồng trâu, bò, 50 con gia cầm bị lũ cuốn trôi. “Vấn đề trước mắt hiện nay mà người dân mong muốn nhất, đó là Nhà nước hỗ trợ kinh phí để gia cố lại ao, khử trùng môi trường để sớm nuôi cá trở lại. Đồng thời trợ giá con giống để giúp người dân tháo gỡ khó khăn, có điều kiện đầu tư vào sản xuất. Chính quyền địa phương cần tìm kiếm các hợp tác xã, doanh nghiệp có tiềm lực tham gia chuỗi liên kết giá trị để hỗ trợ kỹ thuật canh tác, cung ứng giống cây trồng như giống khoai tây vụ đông đảm bảo trồng 1 – 2 ha ở những diện tích đất canh tác cao và bao tiêu sản phẩm cho người dân.

Trên cơ sở Nghị quyết số 09/2025/NQ-HĐND ngày 09/7/2025 của Hội đồng nhân dân tỉnh Cao Bằng quy định chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch hại thực vật trên địa bàn tỉnh; Sở Nông nghiệp và Môi trường Cao Bằng đã chỉ đạo các tổ công tác xuống các cơ sở thống kê thiệt hại để có kế hoạch hỗ trợ giống, vật tư cho người dân.

Vươn lên trong gian nan bằng chính nội lực của mình, được sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời của Nhà nước, cùng sự chung tay giúp sức của cộng đồng đã tạo dựng niềm tin và điểm tựa để hàng trăm hộ dân vùng lũ của Cao Bằng bị thiệt hại do thiên tai gây ra quyết tâm nỗ lực vượt khó sớm khôi phục sản xuất, ổn định cuộc sống.