Siết chặt công tác quản lý và bảo vệ môi trường trong lĩnh vực chăn nuôi

Trại chăn nuôi của Công ty TNHH Chăn nuôi Quảng Sơn tại xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng

Điểm sáng từ mô hình chăn nuôi quy mô lớn

Trong những năm qua, việc thu hút đầu tư phát triển các dự án chăn nuôi heo công nghệ cao đã đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế địa phương, giải quyết nguồn cung thực phẩm và hạ tầng nông nghiệp. Qua thanh tra trực tiếp hồ sơ pháp lý kết hợp kiểm tra thực địa bên ngoài và đối chứng hệ thống camera giám sát kỹ thuật, Đoàn thanh tra số 2124 ghi nhận cả 4 doanh nghiệp được thanh tra gồm: Công ty TNHH Lộc Nam Tiến, Công ty TNHH Chăn nuôi Quảng Sơn, Công ty TNHH Song Vũ Đắk Nông và Công ty TNHH Đầu tư - CN Thành Phát - đều thể hiện sự tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật nền tảng.

Cả 4 dự án đều được triển khai theo đúng chủ trương đầu tư do chính quyền phê duyệt, đất đai sử dụng đúng mục đích (đất nông nghiệp khác), có đầy đủ giấy phép xây dựng hoặc thuộc diện miễn phép theo quy định. Đặc biệt, vị trí xây dựng các trang trại đều nằm ngoài khu vực cấm chăn nuôi theo Nghị quyết của HĐND tỉnh và phù hợp với Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo Quyết định 1757/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Khoảng cách an toàn sinh học từ các trang trại đến khu dân cư gần nhất đạt từ 1.500 m đến 4.500 m, vượt xa tiêu chuẩn tối thiểu quy định tại Thông tư 23/2019/TT-BNNPTNT và Thông tư 18/2023/TT-BNNPTNT.

Về công tác kiểm soát dịch bệnh và vệ sinh thú y, cả 4 trang trại đều sử dụng nguồn thức ăn và thuốc thú y, vắc-xin nằm trong danh mục được phép lưu hành tại Việt Nam (theo Thông tư 18/2024/TT-BNNPTNT). Hầu hết các trang trại (3/4 cơ sở) đã được chứng nhận An toàn dịch bệnh động vật đối với các bệnh nguy hiểm như Dịch tả lợn Châu Phi, Dịch tả lợn cổ điển, Lở mồm long móng. Quy trình cách ly, sát trùng, kiểm soát phương tiện ra vào được duy trì nghiêm ngặt.

Bức tranh thực tế tại 4 trang trại chăn nuôi

Một điểm chung đáng chú ý là cả 4 chủ đầu tư dự án không trực tiếp nuôi heo mà cho các tập đoàn, doanh nghiệp chuyên nghiệp thuê lại hạ tầng cơ sở vật chất để vận hành (như Công ty CP Anova Feed, Công ty TNHH Japfa Comfeed Việt Nam, Công ty CP Thái Việt CORPORATION).

Công ty TNHH Đầu tư - CN Thành Phát (Xã Tuy Đức): Dự án có quy mô 2.400 heo nái. Thời điểm thanh tra, trang trại đạt 98,7% công suất thiết kế (gồm 2.350 heo nái/hậu bị và 20 heo đực giống). Đã được cấp Giấy chứng nhận An toàn dịch bệnh động vật có giá trị đến tháng 6/2030.

Công ty TNHH Song Vũ Đắk Nông (Xã Quảng Tân và xã Tuy Đức): Quy mô thiết kế 18.000 con heo hậu bị. Hiện trang trại đạt 74,3% công suất (nuôi 13.370 con). Cơ sở đã được chứng nhận An toàn dịch bệnh động vật đến tháng 10/2028.

Công ty TNHH Chăn nuôi Quảng Sơn (Xã Quảng Sơn): Quy mô rất lớn với 2.700 heo nái và 42.000 heo thịt. Hiện đang vận hành ở mức khoảng 29,6% công suất heo nái (800 con) và 28,6% công suất heo thịt (12.000 con). Cơ sở đã được cấp chứng nhận An toàn dịch bệnh động vật đến tháng 8/2028.

Công ty TNHH Lộc Nam Tiến (Xã Đắk Wil): Quy mô 2.400 heo nái. Hiện trang trại đang nuôi khoảng 800 heo nái và 1.000 heo hậu bị (đạt khoảng 75% công suất). Trang trại đã thực hiện tốt các quy định dịch bệnh nhưng chưa đăng ký cấp Giấy chứng nhận an toàn dịch bệnh động vật.

Về chỉ số chất lượng môi trường, kết quả quan trắc mẫu nước thải sau xử lý (tại hồ tuần hoàn tái sử dụng) do Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lâm Đồng thực hiện hồi đầu tháng 12/2025 tại cả 4 trang trại đều cho thấy các chỉ tiêu về Tổng chất rắn lơ lửng (TSS) và Lượng oxy hóa học (COD) nằm trong ngưỡng cho phép của QCVN 62-MT:2016/BTNMT. Tất cả các trang trại đều áp dụng mô hình tuần hoàn, tái sử dụng nước thải sau xử lý để tưới cây, rửa chuồng, không xả thải ra nguồn tiếp nhận bên ngoài.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng chỉ ra, Công ty TNHH Lộc Nam Tiến chưa được cấp Giấy chứng nhận an toàn dịch bệnh động vật; Khai thác sử dụng nước mặt tại hồ thủy điện Sêrêpôk khi chưa được cấp phép khai thác

Những lỗ hổng kỹ thuật và vi phạm phát sinh

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, Kết luận thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng thẳng thắn chỉ rõ những tồn tại, thiếu sót và vi phạm cần khắc phục ngay:

Sự cố hạ tầng hầm Biogas gây phát tán mùi hôi: Quá trình vận hành thực tế ghi nhận 3/4 trang trại để xảy ra sự cố kỹ thuật gây phát tán mùi hôi ra môi trường xung quanh. Tại Công ty Thành Phát, mùa mưa năm 2025 làm sạt lở taluy dương tràn xuống làm rách tấm bạt HDPE phủ hầm Biogas (1-2 m² ). Tại Công ty Song Vũ, hầm Biogas số 1 bị xì van xả khí gas dư dẫn vào lò đốt. Tại Công ty Quảng Sơn, hệ thống hầm Biogas hư hỏng, rò rỉ dẫn đến việc người dân phản ánh và chính quyền xã phải làm việc trực tiếp vào tháng 10/2025. Đáng chú ý, các doanh nghiệp đều bị phê bình vì chậm trễ xử lý và không báo cáo kịp thời sự cố môi trường với cơ quan quản lý theo quy định trong Giấy phép môi trường.

Khai thác nước dưới đất chưa tuân thủ đầy đủ pháp luật: Tồn tại nghiêm trọng nhất thuộc về Công ty TNHH Đầu tư - CN Thành Phát. Bên cạnh 04 giếng khoan được cấp phép, trang trại này còn tự ý khai thác 03 giếng khoan chưa được cấp phép (nằm ngoài ranh đất dự án, do các cổ đông đứng tên) để phục vụ chăn nuôi. Bên cạnh đó, năm 2025 Công ty Thành Phát không nộp báo cáo tình hình khai thác nước, chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính và chưa nộp tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước theo quy định tại Luật Tài nguyên nước 2023 và Nghị định 54/2024/NĐ-CP.

Vi phạm về quản lý chất thải rắn và nhật ký vận hành: Công ty TNHH Lộc Nam Tiến bị chỉ ra thiếu sót khi chưa ký hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn thông thường. Về công tác quản lý vận hành, cả 4/4 trang trại đều mắc vi phạm chung: Ghi chép sổ nhật ký vận hành hệ thống xử lý nước thải chưa đầy đủ nội dung (thiếu lưu lượng nước đầu vào/đầu ra, điện năng tiêu thụ, lượng bùn phát sinh hoặc thông số nước thải đặc trưng) theo quy định tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP và Nghị định 05/2025/NĐ-CP.

Chỉ đạo quyết liệt từ Thanh tra tỉnh Lâm Đồng

Nhằm siết chặt kỷ cương và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi, Chánh Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đã kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh giao trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương xử lý nghiêm các vi phạm:

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ, kiểm tra, thẩm định hồ sơ, tính toán và truy thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước dưới đất đối với Công ty TNHH Đầu tư - CN Thành Phát theo đúng Nghị định 54/2024/NĐ-CP.

UBND cấp xã (Tuy Đức, Quảng Sơn, Quảng Tân, Đắk Wil): Căn cứ Luật Tài nguyên nước 2023 và Luật số 146/2025/QH15, tiến hành kiểm tra và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền đối với các hành vi: khai thác nước dưới đất không phép (Công ty Thành Phát), ghi chép sổ nhật ký vận hành nước thải không đầy đủ (Công ty Thành Phát, Song Vũ, Quảng Sơn, Lộc Nam Tiến) và không ký hợp đồng thu gom rác thải (Công ty Lộc Nam Tiến).

Về trách nhiệm của các Doanh nghiệp: Khẩn trương khắc phục hoàn toàn các sự cố môi trường, duy trì vận hành ổn định hệ thống Biogas; lập kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố; thực hiện nghiêm túc việc ghi chép nhật ký vận hành. Riêng Công ty Lộc Nam Tiến khẩn trương làm thủ tục đăng ký xin cấp Giấy chứng nhận an toàn dịch bệnh động vật và ký hợp đồng xử lý rác thải sinh hoạt; Công ty Thành Phát lập hồ sơ liên hệ Sở Nông nghiệp và Môi trường xin cấp phép cho 3 giếng khoan bổ sung và nộp đầy đủ các khoản thuế, phí tài nguyên nước.

Đợt thanh tra diện rộng lần này không chỉ thể hiện tinh thần kiên quyết, minh bạch của chính quyền tỉnh Lâm Đồng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái, mà còn là lời cảnh tỉnh, hướng dẫn cần thiết giúp các doanh nghiệp chăn nuôi hoàn thiện quy trình vận hành, hướng tới mô hình nông nghiệp xanh, an toàn và bền vững./.