Hệ xương khớp bao gồm cả xương cứng cáp để nâng đỡ và các khớp linh hoạt để vận động. Để duy trì toàn bộ hệ thống này, cơ thể không chỉ cần khoáng chất tạo xương mà còn cần bảo vệ sụn khớp khỏi tình trạng viêm nhiễm và thoái hóa.

Việc nhận biết và cắt giảm những thực phẩm gây hại là một phần quan trọng trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày.

Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm và đồ uống quen thuộc có thể làm suy yếu hệ xương khớp nếu tiêu thụ thường xuyên.

1. Nước ngọt có gas ảnh hưởng xấu tới hệ xương khớp

Nước ngọt có gas tác động tiêu cực đến cả xương và khớp qua nhiều cơ chế. Việc tiêu thụ nước ngọt có gas trong một thời gian dài có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đến sức khỏe xương. Hàm lượng acid phosphoric có trong nước ngọt có thể làm giảm khả năng hấp thụ canxi của cơ thể, dẫn đến tình trạng xương yếu và loãng xương. Khi nạp quá nhiều acid này, lượng phốt pho trong máu tăng cao, buộc cơ thể phải rút canxi từ xương ra để cân bằng, làm xương dần yếu đi. Lượng caffeine trong nước ngọt cũng làm giảm mật độ xương.

Nước ngọt chứa lượng đường hóa học rất lớn. Trong quá trình chuyển hóa đường từ nước ngọt, cơ thể phải sử dụng một lượng lớn khoáng chất thiết yếu, đặc biệt là canxi. Điều này khiến quá trình đào thải canxi qua nước tiểu diễn ra nhanh hơn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt canxi trầm trọng. Đường làm kích hoạt các phản ứng viêm toàn thân, khiến các mô sụn tại khớp dễ bị tổn thương và sưng đau. Hơn nữa, tiêu thụ nhiều đồ uống có đường dễ dẫn đến tăng cân, tạo áp lực cơ học khổng lồ lên các khớp chịu lực như khớp gối và khớp háng, làm sụn khớp nhanh bào mòn.

2. Tiêu thụ quá nhiều cà phê làm giảm mật độ khoáng xương

Uống quá nhiều cà phê (từ 4 tách trở lên mỗi ngày) ảnh hưởng trực tiếp đến mật độ xương. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh caffeine có thể làm rối loạn quá trình hấp thu canxi và giảm mật độ khoáng xương, khiến xương trở nên xốp và dễ gãy hơn. Việc sử dụng thường xuyên đồ uống chứa caffeine không chỉ tăng nguy cơ gãy xương lần đầu mà còn có thể làm tái phát tình trạng gãy xương.

Caffeine hoạt động như một loại thuốc lợi tiểu, khiến cơ thể đào thải lượng canxi thiết yếu ra ngoài qua đường nước tiểu. Mặc dù lượng canxi mất đi cho mỗi cốc cà phê không lớn, nhưng nếu duy trì thói quen này lâu dài mà không bù đắp đủ dinh dưỡng, xương sẽ trở nên xốp. Khi nền tảng xương dưới sụn bị yếu, các khớp cũng sẽ mất đi điểm tựa vững chắc, dễ dẫn đến tình trạng mất ổn định và đau nhức khi vận động.

3. Đồ uống có cồn ức chế quá trình tạo xương

Tiêu thụ lượng lớn rượu bia gây ra tổn thương song song cho cả xương và khớp. Rượu làm niêm mạc dạ dày hấp thu canxi kém đi, đồng thời làm suy giảm chức năng gan, khiến cơ thể không thể chuyển hóa vitamin D để hấp thu canxi. Nó cũng ức chế trực tiếp các tế bào tạo xương mới.

Khi bạn uống quá nhiều rượu, dạ dày sẽ hấp thụ canxi kém hiệu quả hơn. Rượu cũng ảnh hưởng đến tuyến tụy và gan, làm giảm khả năng hấp thụ các khoáng chất và vitamin cần thiết cho việc xây dựng xương như canxi và vitamin D.

Đối với hệ khớp, cồn là một chất gây mất nước mạnh. Khi cơ thể thiếu nước, lượng dịch bôi trơn tại các ổ khớp sẽ bị suy giảm, khiến các đầu sụn cọ xát vào nhau nhiều hơn gây đau và cứng khớp. Rượu bia cũng làm tăng nồng độ acid uric trong máu, làm tăng nguy cơ viêm khớp và bệnh gout.

4. Thực phẩm chứa nhiều natri tăng nguy cơ viêm khớp

Ăn mặn là nguyên nhân hàng đầu gây thất thoát khoáng chất của xương. Khi cơ thể cần đào thải natri dư thừa qua thận, canxi cũng sẽ bị kéo theo ra ngoài. Cứ tiêu thụ 2.300 mg natri, cơ thể sẽ mất đi khoảng 40 mg canxi.

Đối với các khớp, việc nạp quá nhiều muối khiến cơ thể bị tích nước. Tình trạng giữ nước này làm tăng áp lực lên các mạch máu và mô mềm xung quanh ổ khớp, dễ dẫn đến hiện tượng sưng phù và làm trầm trọng thêm cảm giác đau nhức ở những người đang bị viêm khớp. Do đó, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) khuyến cáo mỗi người chỉ nên nạp dưới 2.300 mg natri mỗi ngày bằng cách hạn chế thức ăn đóng hộp, thịt nguội, thức ăn nhanh.

5. Dầu hydro hóa đẩy nhanh quá trình thoái hóa xương khớp

Dầu hydro hóa (còn gọi là chất béo chuyển hóa) là chất béo nhân tạo có trong các loại bánh quy, đồ ăn vặt và thức ăn chiên rán công nghiệp. Quá trình sản xuất loại dầu này ở nhiệt độ cao đã phá hủy vitamin K tự nhiên, một vi chất thiết yếu giúp gắn kết canxi vào cấu trúc xương.

Nghiêm trọng hơn đối với hệ khớp, chất béo chuyển hóa là tác nhân kích thích phản ứng viêm mạnh nhất trong các loại thực phẩm. Tình trạng viêm mạn tính do chất béo này gây ra sẽ trực tiếp phá hủy các tế bào sụn khớp, làm khớp mất đi độ đàn hồi và đẩy nhanh quá trình thoái hóa.