Mùa nắng nóng: Quản lý bùn đáy ao nuôi tôm để hạn chế khí độc và dịch bệnh

Sử dụng chế phẩm vi sinh giúp môi trường đáy sẽ sạch hơn và ít phát sinh khí độc. Ảnh: Tép bạc

Tác động

Trong nuôi tôm thâm canh, đặc biệt vào mùa nắng nóng, bùn đáy ao là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tôm và sự ổn định của môi trường nuôi. Lớp bùn này hình thành từ thức ăn dư thừa, phân tôm, xác tảo và các chất hữu cơ lắng tụ trong suốt quá trình nuôi. Khi nhiệt độ nước tăng cao, các chất hữu cơ bị phân hủy mạnh hơn, làm phát sinh nhiều khí độc như NH₃ và H₂S. Đây là nguyên nhân khiến tôm dễ bị stress, giảm ăn, nổi đầu vào sáng sớm và gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về gan tụy, đường ruột hay phân trắng.

Nguyên nhân bùn đáy tăng mạnh mùa nóng

Mùa nóng là thời điểm tốc độ phân hủy hữu cơ diễn ra rất nhanh. Khi nhiệt độ nước vượt ngưỡng 30°C, hoạt động của vi khuẩn yếm khí dưới đáy ao tăng mạnh, kéo theo hiện tượng thiếu ôxy tầng đáy và hình thành lớp bùn đen có mùi hôi. Nếu không được xử lý kịp thời, môi trường ao sẽ nhanh chóng mất cân bằng, làm giảm tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng của tôm.

Một nguyên nhân quan trọng khác là việc quản lý thức ăn chưa hợp lý. Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, nhiều hộ nuôi thường tăng lượng thức ăn để thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu tôm không sử dụng hết, thức ăn dư sẽ lắng xuống đáy và trở thành nguồn hữu cơ gây ô nhiễm. Ngoài ra, hiện tượng tảo phát triển mạnh rồi tàn đột ngột trong mùa nóng cũng khiến lượng xác tảo tích tụ dưới đáy ao tăng nhanh, làm môi trường đáy ngày càng xấu đi.

Dấu hiệu

Trên thực tế, người nuôi có thể nhận biết đáy ao đang xấu thông qua nhiều dấu hiệu như đáy có mùi hôi, xuất hiện bọt khí khi quạt chạy, tôm giảm ăn, đường ruột đứt khúc hoặc tập trung ven bờ vào sáng sớm. Khi xuất hiện các hiện tượng này, cần nhanh chóng giảm lượng thức ăn, tăng cường ôxy, xi phông đáy và bổ sung vi sinh xử lý hữu cơ để tránh môi trường tiếp tục suy giảm.

Giải pháp

Quản lý thức ăn: Người nuôi cần thường xuyên kiểm tra sàng ăn để điều chỉnh khẩu phần phù hợp với sức ăn thực tế của tôm. Việc chia nhỏ cữ ăn trong ngày sẽ giúp tôm hấp thu tốt hơn và giảm lượng thức ăn dư thừa lắng xuống đáy. Bên cạnh đó, bổ sung enzyme tiêu hóa vào thức ăn cũng giúp tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng, giảm lượng phân thải và hạn chế phát sinh bùn hữu cơ trong ao nuôi.

Tăng cường ôxy đáy ao: Ngoài hệ thống quạt nước bề mặt, các ao nuôi mật độ cao nên tăng cường sục khí đáy để cải thiện ôxy tầng đáy. Việc duy trì ôxy ổn định không chỉ giúp hạn chế hình thành bùn đen mà còn tạo điều kiện cho hệ vi sinh có lợi hoạt động hiệu quả hơn.

Xi phông đáy định kỳ: Ở giai đoạn tôm lớn, việc xi phông mỗi ngày hoặc cách ngày sẽ giúp giảm đáng kể lượng hữu cơ đáy, hạn chế khí độc và ổn định môi trường nước. Thời điểm thích hợp để thực hiện thường là vào sáng sớm hoặc sau cữ ăn cuối trong ngày. Nếu duy trì xi phông định kỳ, đáy ao sẽ thông thoáng hơn và hạn chế được nguy cơ bùng phát dịch bệnh trong mùa nóng.

Sử dụng vi sinh xử lý đáy ao: Các chủng vi sinh như Bacillus, Nitrosomonas và Nitrobacter có khả năng phân hủy chất hữu cơ, chuyển hóa khí độc và ổn định hệ vi sinh trong ao nuôi. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả cao, người nuôi cần sử dụng vi sinh đúng thời điểm, kết hợp tăng ôxy và tránh dùng đồng thời với hóa chất sát khuẩn. Khi hệ vi sinh ổn định, môi trường đáy sẽ sạch hơn và ít phát sinh khí độc.

Kiểm soát tảo: Cần duy trì màu nước ổn định, hạn chế dư thừa dinh dưỡng và bổ sung khoáng, vi sinh định kỳ để cân bằng hệ sinh thái ao nuôi. Việc kiểm soát tốt tảo không chỉ giúp ổn định chất lượng nước mà còn giảm áp lực xử lý đáy ao.