Sử dụng phân bón hữu cơ trong canh tác rau màu giúp nông sản Phú Thọ nâng cao chất lượng, giảm chi phí sản xuất. (Ảnh:PT).

Trong quá trình chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn, Phú Thọ xác định ưu tiên sử dụng phân hữu cơ là giải pháp nâng cao chất lượng đất và giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Thay vì phụ thuộc vào phân bón hóa học, nhiều địa phương trong tỉnh đã tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, chất thải chăn nuôi để ủ phân hữu cơ phục vụ sản xuất.

Cách làm này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn cải thiện độ tơi xốp, tăng khả năng giữ ẩm và phục hồi hệ vi sinh trong đất. Thông qua các mô hình điểm, nông dân từng bước thay đổi thói quen canh tác, hướng tới sản xuất an toàn, bền vững.

Cùng với đó, các ngành chức năng đẩy mạnh tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ xây dựng chuỗi sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản. Việc sử dụng phân hữu cơ trong nông nghiệp tuần hoàn không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái mà còn nâng cao giá trị, uy tín nông sản Phú Thọ trên thị trường.

Là tỉnh có nền nông nghiệp phát triển, diện tích đất nông, lâm nghiệp của Phú Thọ khoảng 7.767km2 (chiếm 83% tổng diện tích toàn tỉnh) bao gồm cả địa hình đồng bằng, trung du, miền núi với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu có cả đồng bằng đến trung du và miền núi thuận lợi cho nền nông nghiệp phát triển đa dạng các loại cây trồng từ cây lương thực, cây rau màu, cây ăn quả và cây công nghiệp.

Quỹ đất nông nghiệp của tỉnh lớn với diện tích gieo trồng cây hàng năm khoảng trên 304 nghìn ha/năm, cây lâu năm khoảng 53 nghìn ha... Trong quá trình canh tác, chăm sóc, các công việc như cắt tỉa, thu hoạch, sơ chế,... có phát sinh các chất thải, phế phụ phẩm (rơm, rạ, trấu, thân, cành, lá, rễ, quả,...) với khối lượng khoảng trên 2 triệu tấn/năm. Bên cạnh đó, Phú Thọ là tỉnh chăn nuôi phát triển khá mạnh với 161,8 nghìn con trâu, hơn 247,3 nghìn con bò; gần 1,82 triệu con lợn, hơn 37,5 triệu con gia cầm...

Ước tính tổng lượng chất thải rắn (phân gia súc, gia cầm) phát sinh trong quá trình chăn nuôi gần 5 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, tỷ lệ phế phụ phẩm nông lâm nghiệp được tận thu, tái chế, sử dụng còn ít; một lượng lớn chất thải, phế phụ phẩm nông lâm nghiệp sau thu hoạch bị loại bỏ không qua xử lý gây lãng phí tài nguyên sinh khối và gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là một số doanh nghiệp chăn nuôi chưa có giải pháp xử lý chất thải triệt để gây ô nhiễm môi trường.

Đây là vấn đề nan giải gây thất thoát, lãng phí nguồn nguyên liệu sản xuất phân bón hữu cơ sẵn có trên địa bàn tỉnh. Bình quân mỗi năm, bà con nông dân trên địa bàn tỉnh sử dụng khoảng gần 300 nghìn tấn phân bón vô cơ (phân bón hóa học) và hơn 10 nghìn tấn phân bón hữu cơ.

Việc sử dụng phân bón vô cơ trong thời gian dài đã gây ra nhiều hệ quả lâu dài như ảnh hưởng đến độ màu mỡ, gây thoái hóa đất, làm gia tăng sự mẫn cảm của cây trồng đối với các loại sâu bệnh, phá hủy các chất mùn hữu cơ tự nhiên, có khả năng gây nhiễm độc cho nguồn nước ngầm...Để giảm thiểu tình trạng sử dụng tràn lan và kéo dài phân bón hóa học, ngành nông nghiệp đã tăng cường vận động, tuyên truyền và khuyến khích bà con sử dụng các loại phân bón hữu cơ, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học...

Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông, cho biết, việc tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần phòng trừ sâu bệnh, dịch hại hiệu quả; từng bước hạn chế, thay thế phân bón và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học, qua đó giảm tác động tiêu cực đến sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng, nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân.

Thời gian tới, ngành Nông nghiệp sẽ đẩy mạnh công tác tập huấn, hướng dẫn người dân sử dụng phân bón cân đối, an toàn, hiệu quả; ưu tiên phân bón hữu cơ trong sản xuất, đặc biệt đối với các cây trồng chủ lực như bưởi, chè, lúa chất lượng cao... nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn, góp phần nâng cao chất lượng nông sản và hiệu quả sản xuất. Đồng thời, ngành sẽ hướng dẫn xử lý, chế biến, ủ phân từ chất thải chăn nuôi và các phụ phẩm trồng trọt sẵn có trên địa bàn, chú trọng sử dụng hiệu quả nguồn phân hữu cơ tại các cơ sở chăn nuôi theo đúng quy trình, bảo đảm chất lượng theo quy định.

Theo đại diện HTX Nông nghiệp hữu cơ và dịch vụ thương mại Toàn Thắng ở xã Tiên Lương, đơn vị đã xác định tập trung vào sản xuất các loại rau, củ an toàn theo hướng hữu cơ. Đại diện HTX chia sẻ, tổng diện tích đất sản xuất của HTX có hơn 10ha, trong đó có khoảng 5ha là của các thành viên, còn lại là liên kết với một số hộ ngoài HTX. Xác định được nhu cầu của thị trường là nông sản sạch, an toàn nên HTX tập trung vào sản xuất theo hướng hữu cơ, hạn chế đến mức tối đa sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học...

Việc sản xuất theo hướng hữu cơ không chỉ cung cấp thực phẩm an toàn, mà còn đảm bảo hệ sinh thái bền vững, tạo điều kiện cho sự chuyển hóa khép kín trong quá trình canh tác, góp phần bảo vệ môi trường. Nhờ áp dụng và kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, sản phẩm của HTX đã có mặt tại nhiều bệnh viện, trường học, siêu thị trên địa bàn toàn tỉnh.

Thực tiễn triển khai nông nghiệp tuần hoàn tại Phú Thọ cho thấy, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ là hướng đi đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững. Khi đất đai được cải tạo, môi trường được bảo vệ, năng suất và chất lượng nông sản cũng được nâng lên rõ rệt.

Tuy nhiên, để việc sử dụng phân hữu cơ thực sự lan tỏa, cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng các cơ chế khuyến khích nông dân tham gia. Đồng thời, cần gắn sản xuất với thị trường, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp an toàn, hữu cơ của địa phương.

Khi người nông dân thấy rõ lợi ích lâu dài, họ sẽ chủ động chuyển đổi phương thức canh tác. Phát triển nông nghiệp tuần hoàn không chỉ là giải pháp trước mắt mà là chiến lược lâu dài để Phú Thọ vừa nâng cao thu nhập cho người dân, vừa bảo vệ tài nguyên đất, nước hiệu quả.