Ảnh minh họa.

Khu vực đô thị Jakarta mở rộng đang đối mặt cuộc khủng hoảng rác thải nghiêm trọng, thể hiện qua tình trạng đường phố ngập rác, bãi chôn lấp quá tải và nguy cơ xảy ra các vụ “sạt lở” rác.

Jakarta và các đô thị vệ tinh, gọi chung là Jabodetabek, có khoảng 42 triệu dân, phát sinh ước tính tới 14.000 tấn rác mỗi ngày. Theo truyền thông địa phương, lượng chất thải lớn gây áp lực nặng nề đối với khoảng 8 bãi chôn lấp phục vụ toàn khu vực, hiện đều đã gần đầy hoặc vượt công suất.

Các chuyên gia cho rằng tăng trưởng dân số, thu nhập cải thiện kéo theo tiêu dùng gia tăng, cùng tình trạng thiếu phân loại rác và thực thi quy định xử lý chưa hiệu quả là những nguyên nhân chính dẫn tới cuộc khủng hoảng.

Bãi Bantar Gebang - một trong những bãi rác lộ thiên lớn nhất thế giới, rộng hơn 110 ha - hiện đã chứa khoảng 55 triệu tấn rác. Giới chức môi trường địa phương không nêu rõ khả năng chứa còn lại là bao nhiêu, song có thông tin cho rằng bãi này đã vượt công suất thiết kế.

Tại Nam Tangerang, lượng rác phát sinh khoảng 1.100 tấn/ngày, trong khi bãi chôn lấp gần nhất chỉ có khả năng tiếp nhận 400 tấn/ngày.

Vấn đề được dự báo sẽ lan rộng trên phạm vi cả nước. Tổng thống Prabowo Subianto cảnh báo hầu hết các bãi chôn lấp tại Indonesia sẽ đầy hoặc quá tải vào năm 2028. Hiện vẫn còn hàng trăm điểm đổ rác lộ thiên, dù đã bị cấm và rác thường bị đốt, làm phát sinh các chất ô nhiễm nguy hại.

Các bãi rác quá tải cũng tiềm ẩn rủi ro mất an toàn. Năm 2022, một khối rác cao khoảng 30 m tại bãi chôn lấp Cipayung (Tây Java) đã sạt lở xuống sông, làm chìm một cây cầu nối với khu dân cư lân cận. Một nghiên cứu của Đại học Indonesia cho thấy bãi này đã quá tải từ năm 2014.

Trước đó, năm 2005, một vụ “sạt lở rác” tại bãi chôn lấp ở Cimahi (Tây Java), do nổ khí methane kết hợp mưa lớn, đã khiến 143 người thiệt mạng.

Chính phủ Indonesia cho biết đang có kế hoạch đóng cửa vĩnh viễn một số bãi chôn lấp, trong đó có các bãi tại Nam Tangerang và Cipayung. Đồng thời, nước này thúc đẩy phát triển các nhà máy điện rác, dự kiến xây dựng 34 cơ sở trong vòng 2 năm, với tổng mức đầu tư gần 3,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, giới chuyên gia môi trường nhận định các dự án này chưa giải quyết căn bản tình trạng thiếu phân loại và tái chế rác, đồng thời cho rằng cần cải cách hệ thống quản lý chất thải theo hướng giảm phát sinh rác từ cấp hộ gia đình, thay vì chỉ tập trung vào thu gom-vận chuyển-xử lý./.