Thạch đen Cao Bằng món quà đặc sản đậm đà hương vị thiên nhiên Miền Non nước. Ảnh Quốc Sơn

Thạch đen Cao Bằng được chế biến từ cây thạch đen (còn gọi là cây sương sáo). Tại Cao Bằng, loại cây này được trồng phổ biến trên các sườn núi ở những xã Canh Tân, Minh Khai, Đông Khê, Kim Đồng và rải rác một số nơi khác. Đặc biệt, trong quá trình canh tác, người dân hoàn toàn không sử dụng phân bón hoá học hay chất kích thích tăng trưởng. Sau khi thu hoạch, cây thạch đen được người dân đem phơi khô, bảo quản cẩn thận để làm nguyên liệu chế biến thạch quanh năm.

Nhở sự kết hợp hài hoà giữa thổ nhưỡng đặc trưng và khí hậu trong lành của vùng núi, thành phẩm thạch đen Cao Bằng mang hương vị rất riêng: thanh mát, hậu ngọt nhẹ cùng hương thơm thảo mộc dìu dịu, khó lẫn với thạch đen ở bất kỳ nơi nào khác.

Quy trình chế biến thạch đen không quá phức tạp nhưng đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ. Để tạo ra thành phẩm đạt chất lượng cao, người làm phải có kinh nghiệm và bí quyết riêng để thạch đạt độ bóng, mịn, dẻo nhưng vẫn mềm và dai tự nhiên. Cây thạch khô được rửa sạch, ninh nhừ trong nhiều giờ, sau đó lọc lấy nước cốt. Tiếp đó, nước cốt lọc sạch bã được hoà với đường và bột năng theo tỷ lệ nhất định tuỳ vào bí quyết gia truyền của người làm, rồi đem đun nhỏ lửa và khuấy đều tay đến khi nước thạch sánh đặc, đen lánh. Cuối cùng, thạch được đổ ra khuôn, đóng hộp và để nguội tự nhiên.

Thạch đen món ăn thanh mát, giải nhiệt mùa nắng nóng.

Thạch đen được người dân hay cơ sở chế biến nấu thủ công, không dùng chất bảo quản, nên giữ được hương vị thơm ngon, chuẩn vị, đã giúp nhiều cơ sở có thành phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, đú sức vươn ra thị trường ngoài tỉnh, như các thành phẩm: Thạch đen su hào của hộ kinh doanh Hoàng Thị Kim Anh, xóm Minh Khai, xã Hoà An; Thạch đen Thu Ngân của hộ kinh doanh Phan Thị Ngân, xã Hạnh Phúc; Thạch đen Lê Thuỳ, cơ sở sản xuất Nông Lệ Thuỳ và Thạch đen Đinh Tuyên của hộ kinh doanh Đinh Thị Kim Tuyến, xã Thạch An…

Chị Trần Thị Tuyết Nhung đến từ Hà Nội chia sẻ “Thạch đen Cao Bằng có độ dẻo, dai, mềm, vị ngọt thanh, ăn rất mát. Có thể dùng trực tiếp hoặc kết hợp với sữa chua, sữa đậu, nước đường hay hoa quả đều rất ngon, đặc biệt thích hợp trong những ngày hè nóng bức. Đây là món quà dân dã nhưng đậm hương vị núi rừng, nên mỗi lần lên Cao Bằng tôi đều mua vài chục hộp về làm quà cho gia đình và bạn bè, người thân”.

Không chỉ là món ăn giải nhiệt giản dị, thạch đen Cao Bằng còn là kết tinh của thiên nhiên, mang đậm hơi thở núi rừng Miền Non nước. Với hương vị thanh mát, ngọt dịu và mộc mạc, thạch đen để lại dư vị khó quên, trở thành món quà đặc trưng mà bất cứ ai khi đến với Cao Bằng cũng muốn thưởng thức và mua về làm quà.