Phát triển nông nghiệp sinh thái - Xu thế tất yếu

Ảnh dưa lưới. nguồn internet

Không chỉ chịu áp lực từ thị trường, ngành nông nghiệp còn phải đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu. Tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, mưa lũ bất thường, sạt lở đất hay dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi xảy ra ngày càng thường xuyên và khó dự báo. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu. Nếu không thay đổi phương thức sản xuất, nông nghiệp sẽ khó duy trì năng suất ổn định và càng khó đảm bảo sinh kế lâu dài cho người nông dân.

Trong bối cảnh đó, nông nghiệp sinh thái được xem là hướng đi phù hợp nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường. Đây là mô hình sản xuất dựa trên việc tận dụng các quy luật tự nhiên, giảm phụ thuộc vào hóa chất và tăng cường tái tạo tài nguyên. Nông nghiệp sinh thái khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, chế phẩm sinh học, đa dạng hóa cây trồng, tuần hoàn phụ phẩm nông nghiệp và bảo vệ hệ sinh thái đồng ruộng. Nhờ đó, đất đai được phục hồi độ màu mỡ, môi trường sản xuất an toàn hơn và sản phẩm làm ra đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh.

Để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, cần có sự chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên thông qua Nghị quyết số 13-NQ/TU, ngày 1/4/2026 về cơ cấu lại, phát triển và nâng cao hiệu quả ngành nông nghiệp, thủy sản, nông thôn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045 đặt ra mục tiêu đến năm 2030, cơ cấu lại toàn diện, phát triển nền nông nghiệp, thủy sản và kinh tế nông thôn sinh thái, sạch, hiện đại, hiệu quả, bền vững; nâng cao giá trị gia tăng, sản xuất hàng hóa quy mô lớn, năng lực cạnh tranh, tham gia vào các chuỗi giá trị dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Những năm vừa qua, sản xuất nông nghiệp của tỉnh đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, khẳng định vị thế chủ đạo trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Ngành nông nghiệp chuyển dịch mạnh mẽ sang ứng dụng công nghệ cao, sản xuất hàng hóa quy mô lớn, giúp thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với một số hạn chế: Đất đai manh mún, năng suất lao động và giá trị gia tăng chưa cao; liên kết các khâu sản xuất, bảo quản, chế biến, phân phối nông sản còn yếu; số doanh nghiệp tham gia liên kết chuỗi còn hạn chế... Để phá vỡ rào cản này, tỉnh chủ trương chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang phát triển kinh tế nông nghiệp gắn với nhu cầu của thị trường. Bức tranh nông nghiệp sinh thái đang được phác họa rõ nét thông qua việc cơ cấu lại toàn diện các lĩnh vực. Trồng trọt sẽ không chạy theo sản lượng mà chuyển dịch sang chuỗi giá trị đa tầng, mở rộng diện tích sản xuất xanh, hữu cơ, phát thải thấp và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thực tế cho thấy nhiều địa phương đã bước đầu chuyển đổi thành công sang mô hình nông nghiệp sinh thái và mang lại hiệu quả tích cực. Nhiều vùng trồng lúa áp dụng mô hình canh tác giảm phát thải, tiết kiệm nước đã giúp giảm chi phí sản xuất nhưng vẫn đảm bảo năng suất. Các mô hình trồng rau hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn hay kết hợp chăn nuôi – trồng trọt theo hướng sinh thái cũng tạo ra giá trị kinh tế cao hơn nhờ đáp ứng nhu cầu thị trường. Quan trọng hơn, người nông dân dần thay đổi tư duy từ sản xuất số lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị bền vững. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái vẫn còn không ít khó khăn. Một bộ phận nông dân còn e ngại do chi phí đầu tư ban đầu lớn, thời gian chuyển đổi dài và thiếu kiến thức kỹ thuật. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún cũng gây khó khăn trong việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn sinh thái. Bên cạnh đó, việc kết nối thị trường tiêu thụ cho sản phẩm xanh vẫn chưa thật sự ổn định, khiến người sản xuất chưa yên tâm mở rộng mô hình.

Để hiện thực hóa Nghị quyết số 13-NQ/TU, ngày 1/4/2026, khâu đột phá được xác định là đẩy mạnh tích tụ, tập trung ruộng đất, tạo không gian cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Xác định nông dân là chủ thể trong phát triển nông nghiệp, là đơn vị kinh tế chủ lực, cơ cấu lại ngành nông nghiệp bảo đảm giúp người nông dân có điều kiện tổ chức sản xuất, nâng cao trình độ canh tác, do đó, công tác đào tạo nhân lực được đặt lên hàng đầu. Mục tiêu đến năm 2030, tỉ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo của tỉnh đạt khoảng 70%, kỳ vọng hình thành một thế hệ “nông dân chuyên nghiệp”, có tri thức, tay nghề cao, am hiểu về nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ và bám sát “nhịp đập” của thị trường. Bên cạnh đó, tập trung số hóa, tạo lập dữ liệu, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai nông nghiệp; kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu ngành, lĩnh vực phục vụ chỉ đạo, điều hành của các cơ quan nhà nước và sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Với sự chỉ đạo quyết liệt và những bước đi chiến lược rõ ràng, thời gian tới hứa hẹn là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của nông nghiệp tỉnh theo hướng xanh, sinh thái và bền vững, tạo ra giá trị cao hơn cho người nông dân và kinh tế địa phương

Ảnh bà con sản xuất tại HTX lụa đũi Nam Cao. Ảnh nguồn Internet

Tỉnh sẽ duy trì ổn định quỹ đất lúa 144.000ha/năm (đến năm 2030) để bảo đảm an ninh lương thực, đẩy mạnh sản xuất lúa giống và lúa chất lượng cao. Với cây ăn quả, trọng tâm là ổn định vùng nhãn đặc sản (5.800ha), mở rộng diện tích vải trứng Hưng Yên (phấn đấu đạt 600ha) và các vùng cam, bưởi, chuối theo tiêu chuẩn VietGAP đồng thời đẩy mạnh các vùng chuyên canh rau màu ứng dụng công nghệ cao tại các khu vực phù hợp. Cùng với đó, chăn nuôi và thủy sản cũng đón nhận sự chuyển mình. Hoạt động chăn nuôi tiếp tục hướng tới an toàn sinh học, tăng tỉ lệ giống cao sản và rút ngắn thời gian nuôi.Lĩnh vực thủy sản được cơ cấu lại gắn liền với kinh tế biển, phát triển hài hòa trên cả ba loại hình: Nước mặn, nước lợ và nước ngọt với các loài thủy sản có giá trị kinh tế cao. Vừa qua, tỉnh Hưng Yên có 2 sản phẩm: Dưa lưới của HTX Sản xuất cung ứng rau quả và cây dược liệu An Thịnh Phát (xã Tống Trân) và bộ chăn ga lụa đũi Nam Cao của HTX Lụa đũi Nam Cao (xã Lê Lợi) đạt giải thưởng Mai An Tiêm do Liên minh HTX Việt Nam tổ chức. Các sản phẩm này đều mang đặc trưng riêng của tỉnh, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và từng bước xây dựng thương hiệu trên thị trường. Đây không chỉ là sự ghi nhận cho nỗ lực đổi mới, ứng dụng khoa học, công nghệ của khu vực kinh tế tập thể mà còn cho thấy nông sản địa phương đang từng bước rời khỏi quỹ đạo sản xuất nhỏ lẻ, đi vào con đường chuẩn hóa, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị.

Chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái không chỉ là giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn là con đường hướng tới nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và có trách nhiệm. Đây là xu thế tất yếu trong bối cảnh toàn cầu đang ưu tiên phát triển xanh và giảm phát thải. Khi sản xuất nông nghiệp hài hòa với tự nhiên, không chỉ môi trường được bảo vệ mà đời sống của người nông dân cũng được nâng cao, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của ngành nông nghiệp Việt Nam trong tương lai.

Vải trứng Hưng Yên vào vụ thu hoạch: Tuyệt phẩm OCOP 4 sao khẳng định đẳng cấp nông sản hạng sang

OCOP Hưng Yên: Điểm tựa từ cơ chế đến hành trình nâng tầm nông sản

Hưng Yên: Hành trình “số - xanh” trong nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái bền vững