![]() |
| Hội thảo tổng kết mô hình Canh tác cà phê thông minh niên vụ 2025–2026 tại xã Bom Bo |
Ngày 14/11/2026, Trung tâm Nghiên cứu Chuyển giao Tiến bộ Kỹ thuật Nông nghiệp thuộc Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức hội thảo tổng kết mô hình “Canh tác cà phê thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu” niên vụ 2025–2026 tại xã Bom Bo.
Trước khi nghe báo cáo, đại biểu và nông dân tham quan lô mô hình, lô đối chứng để trao đổi về tình trạng vườn cây và cách chăm sóc.
Đất canh tác lâu năm đặt ra yêu cầu mới
Theo thông tin ngành nông nghiệp địa phương, Đồng Nai sau sáp nhập có hơn 20.000 ha cà phê. Tại vùng Bình Phước trước đây, giá cà phê ở mức cao trong những niên vụ gần đây thúc đẩy người dân trồng mới, tái canh. Ở Bom Bo, cà phê cùng với sầu riêng, điều và cao su là những cây trồng tạo nguồn thu cho nhiều gia đình.
Tuy nhiên, đầu tư trở lại trên đất đã canh tác lâu năm đặt ra những vấn đề về độ chua, dinh dưỡng và sức khỏe bộ rễ.
Ông Phương Văn Hùng, ở thôn 5, xã Bom Bo, một trong ba hộ tham gia mô hình, cho biết người dân gặp khó khi trồng lại trên nền đất cũ có biểu hiện chua, chai cứng và nguy cơ bệnh hại rễ. Theo ông, tiếp tục bón nhiều phân hóa học theo thói quen chưa chắc giải quyết được tình trạng cây vàng lá, thối rễ.
Phân tích đất đầu vụ tại các vườn mô hình cho thấy đất chua mạnh, hàm lượng lân dễ tiêu chênh lệch lớn giữa các vườn, có vườn ở mức rất nghèo. Kết quả này được sử dụng làm cơ sở xây dựng liều lượng phân bón phù hợp cho từng điểm.
|
| ||||||
|
|
|
Điều chỉnh dinh dưỡng theo từng vườn
Mô hình được bố trí trên vườn cà phê vối kinh doanh trồng xen điều. Mỗi vườn có lô áp dụng quy trình canh tác thông minh và lô đối chứng chăm sóc theo tập quán; ba vườn là ba lần lặp lại.
Lô mô hình sử dụng bộ sản phẩm Đầu Trâu gồm phân Cân bằng đất, hữu cơ Dưỡng rễ tốt cây, NPK chuyên dùng cho mùa khô, giai đoạn tăng trưởng, chắc hạt và phân bón lá. Liều lượng được xây dựng theo kết quả phân tích đất, kết hợp yêu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn.
Theo báo cáo tại hội thảo, lượng đạm khoáng sử dụng thấp hơn đối chứng 23,7%, lượng lân khoáng thấp hơn 47,5%. Năng suất cà phê nhân dự kiến tăng bình quân 10,3%, ghi nhận mức tăng ở cả ba vườn. Riêng vườn có nền đất nghèo lân nhất, năng suất dự kiến tăng khoảng 19%.
Các đối tượng dịch hại chính như mọt đục cành, thán thư, gỉ sắt, khô cành khô quả được ghi nhận ở mức nhẹ trong quá trình theo dõi.
Đây là kết quả của việc áp dụng đồng bộ quy trình chăm sóc, chưa tách riêng mức đóng góp của từng sản phẩm phân bón. Năng suất thực thu sẽ được xác định sau khi hoàn tất thu hoạch.
![]() |
| Đại biểu và nông dân tham quan lô mô hình bón phân Đầu Trâu |
Lợi nhuận dự kiến tăng hơn 16 triệu đồng/ha
Quy đổi trên một hecta, với giá cà phê nhân 84.000 đồng/kg, lợi nhuận dự kiến của lô mô hình cao hơn đối chứng khoảng 16,4 triệu đồng, tương đương 10%.
Theo tính toán của chương trình, mỗi đồng chi phí tăng thêm tạo ra hơn 3,7 đồng doanh thu tăng thêm. Kết quả kinh tế cần tiếp tục được cập nhật theo sản lượng thực thu, giá bán và chi phí khi kết thúc vụ.
Tại vườn của ông Hùng, thay đổi được người sản xuất chú ý là sự phát triển của rễ tơ, thân và lá. Ông đánh giá việc thực hiện quy trình từ đầu, kết hợp vật tư cải tạo đất, phân hữu cơ và NPK chuyên dùng giúp chăm sóc vườn chủ động hơn.
“Có kỹ thuật của Bình Điền đồng hành thế này, tôi yên tâm hẳn”, ông Hùng chia sẻ.
Sự hỗ trợ tại vườn giúp người dân có điều kiện trao đổi khi cây xuất hiện bất thường, điều chỉnh cách sử dụng vật tư thay vì tự xử lý theo kinh nghiệm.
Việc giảm lượng đạm và lân khoáng cũng tạo cơ sở để tiếp tục đánh giá hiệu quả sử dụng dinh dưỡng, tác động môi trường. Tuy nhiên, thông tin mô hình chưa nêu kết quả tính toán cụ thể về phát thải, nên chưa thể xác định mức giảm khí nhà kính.
Mở rộng cần dựa trên điều kiện sản xuất
Trong bối cảnh giá cà phê khuyến khích đầu tư, kết quả tại Bom Bo gợi mở cách tiếp cận thận trọng hơn: khảo sát đất, đánh giá tình trạng cây và tính toán dinh dưỡng trước khi quyết định mức đầu tư.
Mô hình hiện được thực hiện trên vườn cà phê kinh doanh. Khi vận dụng cho diện tích trồng mới hoặc tái canh, cần điều chỉnh theo tuổi cây, tiền sử sử dụng đất và tình trạng dịch hại; không áp dụng nguyên trạng liều lượng của vườn đang cho thu hoạch.
Bom Bo là một trong 16 cụm mô hình thuộc chương trình do Bình Điền phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên và các đơn vị khuyến nông, nghiên cứu địa phương triển khai trên 48 vườn trong niên vụ 2025–2026.
Hội thảo đề nghị tiếp tục theo dõi qua các niên vụ, tăng cường tập huấn và hội thảo đầu bờ để chuyển giao kỹ thuật. Theo kế hoạch chương trình, nông dân tại 16 cụm sẽ là lực lượng nòng cốt của 16 đội tham gia Hội thi Nhà nông đua tài trong khuôn khổ Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột lần thứ 10 năm 2027.
Từ ba vườn ở Bom Bo, kết quả bước đầu cho thấy giảm phân khoáng cần đi cùng hiểu đúng điều kiện đất và tổ chức chăm sóc phù hợp. Hoàn thiện số liệu thực thu, tính đủ chi phí và theo dõi qua nhiều vụ sẽ giúp người trồng cà phê có căn cứ lựa chọn phương án đầu tư lâu dài.