Phát triển nông nghiệp bền vững ở Đồng Nai: "Con đường" tất yếu từ hữu cơ đến công nghệ cao

Sự kết hợp hài hòa giữa khoa học - công nghệ, sáng tạo của người nông dân và định hướng của chính quyền đang từng bước hình thành một nền nông nghiệp xanh, an toàn, hiệu quả

Xu hướng tất yếu: Nông nghiệp hữu cơ "lên ngôi"

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên sức khỏe và an toàn thực phẩm, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã trở thành hướng đi then chốt. Nông nghiệp hữu cơ không chỉ tạo ra sản phẩm sạch, thân thiện môi trường mà còn nâng cao giá trị kinh tế, mở rộng cửa cho nông sản xuất khẩu.

Tại Đồng Nai, nhiều mô hình hữu cơ đã chứng minh tính hiệu quả vượt trội như Lúa sạch Sông Ray, tổ hợp tác xã Sông Ray đã xây dựng thành công cánh đồng lúa theo tiêu chuẩn "5 không" (không chất diệt cỏ, không chất bảo quản, không thuốc trừ sâu hóa học, không dư lượng hóa chất độc hại, không chất kích thích tăng trưởng). Khởi điểm từ 1ha năm 2022, mô hình này nay đã mở rộng lên hơn 20ha, giúp giảm chi phí, cải tạo độ phì nhiêu của đất và mang lại hạt gạo an toàn.

Sầu riêng chiếm diện tích lớn nhất (hơn 23 ngàn hécta), nhưng chỉ một số ít vườn đạt chuẩn hữu cơ. Điển hình là ông Trần Quang Hiệp (xã Xuân Quế), người nông dân đầu tiên của tỉnh được cấp chứng nhận hữu cơ cho 3,3ha sầu riêng. Nhờ chuyển sang sử dụng phân bón hữu cơ và chế phẩm sinh học, vườn sầu riêng hơn 20 năm tuổi của ông vẫn giữ năng suất ổn định, cây sinh trưởng khỏe, và trái đảm bảo an toàn, giúp thương hiệu “Sầu riêng hữu cơ 6 Hiệp” thu hút nhiều doanh nghiệp thu mua xuất khẩu.

Bên cạnh các mô hình tiêu biểu, nông sản hữu cơ tại Đồng Nai ngày càng đa dạng, bao gồm hồ tiêu, điều, chôm chôm, mít, thanh long, bưởi và rau các loại, góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, hướng tới thị trường sạch trong và ngoài nước.

Đột phá bằng công nghệ cao và an toàn sinh học

Để đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường và chống chịu với biến đổi khí hậu, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất đã trở thành chiến lược phát triển bền vững của Đồng Nai, nông dân Đồng Nai đang mạnh dạn đầu tư công nghệ để tối ưu hóa sản xuất:

Ông Trần Văn Mười (xã Tân An) là người tiên phong sử dụng máy bay không người lái để phun thuốc, bón phân và ứng dụng công nghệ sinh học trên 10ha bưởi. Việc này giúp hoàn thành công việc chăm sóc chỉ trong khoảng 5 giờ, tiết kiệm đến 20% chi phí nhân công và duy trì năng suất cao (25-30 tấn/ha) trong quy trình sản xuất hữu cơ.

Bên canh đó những sáng tạo cơ giới hóa như máy băm cỏ, máy thổi lá, máy phun thuốc được anh Nguyễn Văn Lĩnh (phường Bình Phước) nghiên cứu, chế tạo và cấp bằng sáng chế, không chỉ tiết kiệm công sức, giảm chi phí mà còn góp phần hiện đại hóa nông nghiệp địa phương.

Đồng Nai hiện cũng là tỉnh dẫn đầu cả nước về chăn nuôi với tổng đàn hơn 4 triệu con heo và gần 33 triệu con gà (92% nuôi tại các trang trại quy mô lớn). Giải pháp then chốt để duy trì vị thế và ngăn ngừa dịch bệnh là chăn nuôi công nghệ cao kết hợp an toàn sinh học.

Tiêu biểu có hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp công nghệ cao Long Thành Phát (xã Xuân Đông) quản lý tổng đàn gà hơn 3 triệu con theo chuỗi khép kín (giống, thức ăn, nuôi thịt, giết mổ). Toàn bộ chuồng trại được giám sát bằng công nghệ cao và áp dụng quy trình an toàn sinh học nghiêm ngặt (công nhân ở lại trại 100% suốt thời gian nuôi), nhờ đó sản phẩm gà đã xuất khẩu thành công sang thị trường Nhật Bản.

Tăng cường liên kết chuỗi giá trị và chuyển đổi số

Lợi thế là “thủ phủ” nông nghiệp với sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn như C.P. Việt Nam, Japfa, Masan, Nestlé... là nền tảng để Đồng Nai xây dựng mô hình nông nghiệp theo chuỗi liên kết khép kín, gắn sản xuất với chế biến và thị trường.

Bà Lê Thị Ánh Tuyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, cho biết tỉnh đang tập trung xây dựng vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ số và kinh tế tuần hoàn, tiết lập chuỗi liên kết khép kín trên các cây, con chủ lực, đảm bảo đầu ra ổn định thông qua hợp đồng tiêu thụ, ưng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số vào các khâu sản xuất, chế biến, tiêu thụ nhằm minh bạch hóa quy trình, đảm bảo an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Cụ thể, Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản đang hỗ trợ mạnh mẽ các dự án Truy xuất nguồn gốc sản phẩm chăn nuôi bằng ứng dụng công nghệ thông tin. Việc này không chỉ tăng cường kiểm soát chất lượng, mà còn góp phần xây dựng thương hiệu và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Đồng Nai.

Phát triển nông nghiệp bền vững tại Đồng Nai là sự đồng bộ của nhiều giải pháp: mở rộng nông nghiệp hữu cơ, ứng dụng chế phẩm sinh học, cơ giới hóa, và thực hiện chuỗi liên kết hiệu quả. Sự kết hợp hài hòa giữa khoa học - công nghệ, sáng tạo của người nông dân và định hướng của chính quyền đang từng bước hình thành một nền nông nghiệp xanh, an toàn, hiệu quả, khẳng định vị thế của Đồng Nai trên bản đồ nông nghiệp hiện đại của đất nước./.