Lúa - Tôm: Hướng đi bền vững cho nông nghiệp sinh thái

Mô hình luân canh lúa - tôm không chỉ giúp nông dân nâng cao thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích đất canh tác mà còn tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch, thân thiện với môi trường.

Tại xã Phước Long, vụ lúa - tôm năm nay nông dân xuống giống khoảng 2.900 ha, chủ yếu là các giống chất lượng cao,chịu hạn mặn tốt như ST24, ST25 và Một Bụi Đỏ. Tranh thủ thời tiết thuận lợi, bà con tập trung thu hoạch nhằm đảm bảo chất lượng hạt lúa và hạn chế thất thoát sau thu hoạch.

Gắn bó nhiều năm với mô hình sản xuất lúa - tôm, ông Nguyễn Văn Của, ấp Long Hòa, xã Phước Long cho biết: Vụ này gia đình canh tác 6 công lúa giống ST25. Dù có thời điểm thời tiết diễn biến phức tạp, mưa nhiều đúng lúc lúa trổ, nhưng nhờ điều kiện thổ nhưỡng phù hợp và chủ động kiểm soát nguồn nước, lúa sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh. Năng suất bình quân đạt từ 800-900 kg/công, có nơi gần 1 tấn/công.

Theo ông Của, giá lúa tươi tại ruộng những ngày đầu thu hoạch dao động từ 8.700-8.900 đồng/kg, thấp hơn cùng kỳ năm trước nhưng vẫn ở mức chấp nhận được. Nhờ năng suất cao, chi phí sản xuất giảm do hạn chế sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật, sau khi trừ chi phí, nông dân thu lãi bình quân khoảng 4 triệu đồng/công. “Giá lúa có giảm nhưng lúa trúng mùa, ít sâu bệnh nên bà con vẫn có lời, ai cũng phấn khởi”, ông Của chia sẻ.

Vụ lúa trên đất tôm năm nay cho năng suất khá từ 40 giạ/ công trở lên.

Không riêng xã Phước Long, nhiều địa phương khác trong tỉnh cũng ghi nhận tín hiệu tích cực từ vụ lúa trên đất tôm. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, năng suất lúa trên đất tôm những năm gần đây duy trì ở mức khá nhờ nông dân chủ động áp dụng đồng bộ các tiến bộ khoa học - kỹ thuật, đặc biệt là quy trình canh tác sinh thái phù hợp với điều kiện mặn - ngọt luân phiên. Giá lúa đầu vụ ổn định góp phần tạo thêm động lực để nông dân yên tâm sản xuất và gắn bó lâu dài với mô hình.

Mô hình lúa - tôm ở Cà Mau được triển khai từ năm 2000, dựa trên nguyên tắc trồng lúa vào mùa mưa, nuôi tôm vào mùa khô. Việc luân canh giữa cây lúa và con tôm đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, không chỉ giúp nâng cao thu nhập trên cùng đơn vị diện tích đất canh tác mà còn tạo ra sản phẩm nông nghiệp sạch, thân thiện với môi trường. Do hạn chế tối đa việc sử dụng hóa chất, mô hình góp phần cải tạo đất, cân bằng hệ sinh thái và giảm rủi ro do dịch bệnh.

Giá mua các giống lúa ST tại ruộng những ngày đầu thu hoạch dao động từ 8.700 đến 8.900 đồng/kg.

Thực tế cho thấy, nhiều hộ dân tham gia mô hình lúa - tôm đã sản xuất được lúa gạo đạt các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, GlobalGAP. Gạo sản xuất trên đất tôm được thị trường đánh giá cao về chất lượng, hương vị và độ an toàn thực phẩm, qua đó nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Để nâng cao hiệu quả và phát triển bền vững mô hình lúa - tôm, tỉnh Cà Mau định hướng sản xuất theo hướng sinh thái, hữu cơ gắn với thị trường tiêu thụ. Ngành nông nghiệp tập trung xây dựng vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào, đầu ra; đồng thời đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, mã số ao nuôi và thực hiện truy xuất nguồn gốc, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín.

Song song đó, tỉnh chú trọng phát triển kinh tế tập thể trong sản xuất lúa - tôm. Nhiều hợp tác xã nông nghiệp được thành lập, đóng vai trò cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp trong khâu thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua hợp tác xã, nông dân được hỗ trợ kỹ thuật, vật tư đầu vào và bao tiêu sản phẩm với giá ổn định, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.

Cùng với đó, công tác xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm lúa thơm - tôm sạch được đẩy mạnh thông qua các hội chợ, triển lãm và hoạt động kết nối cung - cầu trong và ngoài tỉnh. Việc ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ nông sản từng bước được triển khai, giúp sản phẩm lúa - tôm Cà Mau mở rộng thị trường tiêu thụ.

Với hiệu quả kinh tế và môi trường rõ nét, cùng định hướng phát triển phù hợp, mô hình lúa - tôm tiếp tục được kỳ vọng là hướng đi bền vững, góp phần quan trọng vào phát triển nông nghiệp sinh thái, nâng cao thu nhập cho nông dân và thích ứng với biến đổi khí hậu.