Khai mạc Lễ hội “Tôn vinh cà phê – trà Việt” 2026: Tìm lời giải cho bài toán giá trị cà phê Việt

Ngày 4/4, tại Trung tâm thương mại Gigamall (TP.HCM), Báo Người Lao Động tổ chức khai mạc Lễ hội “Tôn vinh cà phê – trà Việt” lần 4 - năm 2026, đồng thời triển khai hội thảo “Giải pháp thúc đẩy chế biến sâu để tăng giá trị cho cà phê Việt”.

Sự kiện quy tụ đông đảo đại diện các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp, nền tảng công nghệ và các chuyên gia, tạo thành diễn đàn kết nối toàn diện của ngành cà phê – trà Việt.

Tại lễ khai mạc Lễ hội "Tôn vinh cà phê - trà Việt" lần 4 - năm 2026, về phía các bộ, ban, ngành Trung ương, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; bà Bùi Hoàng Yến, phụ trách Văn phòng Cục Xúc tiến thương mại - Bộ Công Thương tại TPHCM; ông Hoàng Anh Tuấn, Phó trưởng Phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường; ông Phạm Quý Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Địa phương III - Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Hữu Đạt, Trưởng Cơ quan đại diện Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại TPHCM; ông Cao Xuân Huấn, chuyên viên phòng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Ông Dương Quang, Phó Tổng Biên tập Báo Người Lao Động phát biểu tại lễ khai mạc - Ảnh NLĐ

Về phía lãnh đạo TPHCM, ông Nguyễn Mạnh Cường - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM; ông Tăng Hữu Phong, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao; ông Nguyễn Tấn Phong - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Nhà báo Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM.

Lãnh đạo các địa phương có ông Nguyễn Thiên Văn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk; bà Hà Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai.

Về phía hiệp hội và doanh nghiệp có bà Nguyễn Thị Minh Châu – Tổng Thư ký Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam; ông Nguyễn Thành Tài – Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội; ông Lê Việt Anh – Tổng Thư ký Hiệp hội Hồ tiêu và Gia vị Việt Nam; cùng đại diện nhiều doanh nghiệp sản xuất, chế biến, xuất khẩu cà phê.

Chương trình cũng có sự tham gia của đại diện các nền tảng công nghệ số và các chuyên gia, trong đó có tiến sĩ Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam.

Về phía Báo Người Lao Động đơn vị tổ chức, có Nhà báo – TS Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập, Trưởng Ban Chỉ đạo Lễ hội "Tôn vinh cà phê - trà Việt"; nhà báo Dương Quang, Phó Tổng Biên tập, Trưởng Ban Tổ chức Lễ hội Tôn vinh Cà phê - Trà Việt. Cùng lãnh đạo, phóng viên, biên tập viên của các cơ quan báo chí trung ương và địa phương tham dự, đưa tin.

Chính thức khai mạc Lễ hội "Tôn vinh cà phê - trà Việt" - Ảnh NLĐ

Xuất khẩu tăng mạnh nhưng giá trị gia tăng còn thấp

Phát biểu khai mạc lễ hội, ông Dương Quang – Phó Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, Trưởng Ban Tổ chức cho biết, cà phê là một trong những cây công nghiệp chủ lực của Việt Nam, đóng góp khoảng 2,5% GDP và tạo sinh kế cho hơn 2 triệu lao động. Hiện sản phẩm cà phê Việt đã có mặt tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với hơn 710.000 ha cà phê, Việt Nam đứng thứ 6 thế giới về diện tích, đồng thời là quốc gia xuất khẩu cà phê robusta lớn thứ 2 chỉ sau Brazil.

Niên vụ 2024–2025, xuất khẩu cà phê đạt trên 1,5 triệu tấn, kim ngạch hơn 8,4 tỷ USD; ước tính năm 2025 đạt khoảng 1,59 triệu tấn, gần 9 tỷ USD mức cao nhất từ trước đến nay.

Đối với ngành trà, theo Hiệp hội Chè Việt Nam, đến cuối năm 2025, cả nước duy trì khoảng 128.000 ha chè. Xuất khẩu đạt gần 137.000 tấn, kim ngạch hơn 238 triệu USD, với giá bình quân 1.737 USD/tấn. Hiện có khoảng 390 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu, đưa trà Việt đến 72 thị trường quốc tế; trong đó, 15 thị trường đạt sản lượng nhập khẩu trên 1.000 tấn mỗi năm. Thị trường nội địa tiêu thụ khoảng 75.000 tấn, doanh thu ước đạt 15.000 tỉ đồng.

Tuy nhiên, theo Ban Tổ chức, phần lớn cà phê Việt Nam vẫn xuất khẩu dưới dạng nhân thô khâu có giá trị thấp nhất trong chuỗi. Trong khi đó, các công đoạn chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường nơi tạo ra giá trị gia tăng cao vẫn còn nhiều dư địa.

Số liệu tại hội thảo cho thấy mức chênh lệch giá trị rất lớn: cà phê nhân chỉ khoảng 5.610 USD/tấn, trong khi cà phê chế biến đạt gần 9.760 USD/tấn và cà phê hòa tan có thể lên tới 11.180 USD/tấn.

Toàn cảnh Hội thảo "Giải pháp thúc đẩy chế biến sâu để tăng giá trị cho cà phê Việt" - Ảnh NLĐ

Chế biến sâu là con đường tất yếu

Từ thực trạng trên, nhiều ý kiến tại hội thảo đã tập trung phân tích nguyên nhân và đề xuất hướng đi cho ngành cà phê. Ông Nguyễn Thành Tài, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Cà phê – Ca cao Việt Nam (VICOFA), cho biết, ngành cà phê Việt Nam đã đạt đỉnh về sản lượng, nhưng muốn phát triển bền vững phải chuyển sang gia tăng giá trị.

Theo ông, phần giá trị lớn nhất của chuỗi cà phê toàn cầu nằm ở các khâu chế biến sâu và tiêu dùng cuối cùng. Trong khi đó, Việt Nam vẫn chủ yếu dừng ở xuất khẩu nguyên liệu.

Dẫn số liệu năm 2025, ông cho biết sản lượng cà phê chế biến của Việt Nam đạt khoảng 143.425 tấn, kim ngạch hơn 1,4 tỷ USD; riêng cà phê hòa tan đạt 76.583 tấn, tương đương 856,2 triệu USD. Dù còn chiếm tỷ trọng nhỏ, nhưng đây là tín hiệu cho thấy dư địa phát triển rất lớn.

Ông phân tích, chế biến sâu không chỉ giúp tăng giá trị sản phẩm mà còn tạo cấu trúc doanh thu đa tầng, giảm phụ thuộc vào biến động giá nguyên liệu, đồng thời thúc đẩy nâng cấp vùng nguyên liệu và công nghệ.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra nhiều rào cản như nguyên liệu chưa đồng đều, chi phí đầu tư lớn, thiếu tiêu chuẩn cho sản phẩm mới và áp lực từ các thị trường nhập khẩu.

TS Đỗ Việt Hà, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam - Ảnh NLĐ

“Nút thắt” nằm ở chất lượng nguyên liệu và chuỗi giá trị

Ở góc độ chuyên gia, tiến sĩ Đỗ Việt Hà – Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất của ngành cà phê nằm ở khâu đầu chuỗi.

Theo ông, dù kim ngạch xuất khẩu năm 2025 đạt gần 9 tỷ USD, chất lượng nguyên liệu vẫn chưa đồng đều do hạn chế trong khâu thu hoạch, sơ chế và bảo quản sau thu hoạch. Việc phân loại trái cà phê tươi, quy trình sấy và kiểm soát chất lượng chưa được chú trọng đúng mức, khiến sản phẩm khó tham gia vào các phân khúc giá trị cao.

Trong khi đó, để đạt mức giá từ 7.000 – 11.000 USD/tấn đối với cà phê chế biến sâu, nguyên liệu đầu vào bắt buộc phải được chuẩn hóa, đồng thời bảo đảm truy xuất nguồn gốc đầy đủ.

Ông cũng nhấn mạnh, các thị trường quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe, đặc biệt về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững, buộc ngành cà phê phải nhanh chóng hoàn thiện hệ thống dữ liệu và nâng cao năng lực quản trị chuỗi cung ứng.

“Dù cà phê Việt Nam đã tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nhiều doanh nghiệp chế biến đạt kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD, chúng ta không thiếu công nghệ chế biến. Tuy nhiên, điểm yếu cốt lõi vẫn nằm ở nền tảng nguyên liệu đầu vào và cách tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị bền vững. Nếu không giải quyết từ gốc, rất khó tiến sâu vào phân khúc giá trị cao,” ông Hà nhận định.

Ông Vũ Văn Thủy, Trưởng Cơ quan đại diện Văn phòng Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại phía Nam (áo trắng) và Nhà báo – TS Tô Đình Tuân, Tổng Biên tập Báo Người Lao Động, thưởng thức trà do nghệ nhân pha - Ảnh NLĐ

Bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, thưởng thức trà thương hiệu An Thổ Túc - Tròn Đủ Ấm Trà Việt - Ảnh NLĐ

Ông Nguyễn Mạnh Cường - Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM (áo xanh) -tham quan nhiều gian hàng tại lễ hội - Ảnh NLĐ

Bên cạnh đó, ông cho biết Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam cùng Trường Đại học Bách Khoa TP.HCM sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ ngành cà phê Việt Nam phát triển sản phẩm hữu cơ và chế biến sâu đạt chuẩn châu Âu. Tuy nhiên, để tạo bước đột phá, rất cần một chiến lược tổng thể từ Chính phủ và ngành nông nghiệp, không chỉ trong tổ chức sản xuất mà còn ở việc xây dựng, phát triển thương hiệu cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Ra mắt Liên minh cà phê chế biến sâu Việt Nam

Trong khuôn khổ chương trình, Báo Người Lao Động đã giới thiệu sáng kiến thành lập Liên minh cà phê chế biến sâu Việt Nam.

Liên minh được định hướng là nền tảng hợp tác hành động, không phải tổ chức hành chính, nhằm kết nối doanh nghiệp, ngân hàng, cơ quan quản lý, chuyên gia và truyền thông để thúc đẩy chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

Trong giai đoạn 2026–2027, Liên minh sẽ triển khai ba nhiệm vụ trọng tâm gồm xây dựng chuyên trang “Kinh tế cà phê Việt”; phát triển “Bản đồ hệ sinh thái cà phê chế biến sâu Việt Nam”; và tổ chức các diễn đàn kết nối doanh nghiệp – tài chính – thị trường.

Lễ hội tôn vinh cà phê - trà Việt lần 4 năm 2026 thu hút nhiều người tham quan, thưởng thức - Ảnh NLĐ

Dự kiến năm 2027, Liên minh cà phê chế biến sâu Việt Nam sẽ công bố danh sách 10 doanh nghiệp chế biến cà phê tiêu biểu, dựa trên các tiêu chí thực chất về giá trị gia tăng.

Lễ hội “Tôn vinh cà phê – trà Việt” lần thứ 4 năm 2026 không chỉ dừng lại ở vai trò quảng bá, mà còn mở ra một hướng đi chiến lược cho ngành cà phê Việt Nam trong giai đoạn mới. Các ý kiến tại hội thảo đều thống nhất rằng không thể tiếp tục phát triển dựa vào xuất khẩu thô, mà phải chuyển mạnh sang chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị gia tăng.

Khi khoảng cách giá trị giữa cà phê nguyên liệu và sản phẩm chế biến ngày càng rõ rệt, bài toán đặt ra không còn là sản lượng hay kim ngạch, mà là khả năng giữ lại giá trị trong từng khâu của chuỗi cung ứng. Và để trả lời bài toán đó, chế biến sâu không chỉ là một lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu nếu cà phê Việt Nam muốn nâng tầm vị thế và phát triển bền vững trên thị trường toàn cầu./.