Bước qua cổng tam quan, du khách sẽ bắt đầu hành trình khám phá di tích, danh thắng đền Đuổm theo hướng ngược ngọn núi Đuổm hùng vĩ.

Lễ hội không chỉ là dịp để người dân địa phương thể hiện lòng biết ơn đối với vị anh hùng mà còn là nơi hội tụ, giao thoa văn hóa của các dân tộc trong vùng, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Đền Đuổm, nơi diễn ra lễ hội, là một di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia, tọa lạc dưới chân núi Đuổm, một ngọn núi linh thiêng trong tâm thức người dân nơi đây. Ngôi đền không chỉ là nơi thờ tự Đức Thánh Đuổm mà còn là biểu tượng của sức mạnh đoàn kết và ý chí quật cường của cộng đồng các dân tộc vùng Đông Bắc.

Lễ hội Đền Đuổm không chỉ đơn thuần là một hoạt động tín ngưỡng mà còn là một sự kiện văn hóa cộng đồng, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tham gia. Lễ hội bao gồm nhiều hoạt động phong phú, được chia thành hai phần chính: phần lễ và phần hội. Phần lễ của Lễ hội Đền Đuổm mang đậm tính trang nghiêm và linh thiêng, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với Đức Thánh Đuổm. Các nghi lễ được thực hiện theo đúng nghi thức truyền thống, bao gồm:

Lễ rước nước và rước đất: Được tổ chức vào ngày mùng 5 tháng Giêng. Đây là nghi lễ quan trọng, thể hiện sự kết nối giữa con người với thiên nhiên. Nước được lấy từ nguồn nước thiêng, đất được lấy từ những vùng đất tốt, mang về đền để cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Lễ dựng cây nêu: Cây nêu được dựng lên trước sân đền, tượng trưng cho sự giao thoa giữa trời và đất, giữa con người và thần linh. Trên cây nêu thường được treo nhiều vật phẩm mang ý nghĩa tốt lành, cầu mong may mắn, bình an; Lễ Mộc Dục: Là nghi lễ tắm tượng Đức Thánh Đuổm, thể hiện sự tôn kính và tẩy trần; Lễ gia quan: Là nghi lễ mặc trang phục cho tượng Đức Thánh Đuổm, thể hiện sự tôn vinh và tưởng nhớ công lao của Ngài; Lễ rước lễ vật vào đền: Các lễ vật được dâng lên Đức Thánh Đuổm để bày tỏ lòng thành kính và cầu mong những điều tốt lành.

Đại tế lễ: Là nghi lễ chính của phần lễ, được thực hiện vào ngày mùng 6 tháng Giêng. Nghi lễ này được thực hiện trang trọng với sự tham gia của các vị chức sắc, đại diện chính quyền và đông đảo người dân.

Phần hội của Lễ hội Đền Đuổm diễn ra sôi nổi và náo nhiệt với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ và các trò chơi dân gian đặc sắc, thể hiện bản sắc văn hóa của các dân tộc trong vùng. Các hoạt động này bao gồm:

Các hoạt động văn hóa, văn nghệ: Hát then, đàn tính, múa xòe, các điệu múa dân gian, biểu diễn cồng chiêng… Đây là những hình thức nghệ thuật truyền thống, mang đậm bản sắc văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Dao… Các trò chơi dân gian: Kéo co, đẩy gậy, đánh cờ người, ném còn… Những trò chơi này không chỉ tạo không khí vui tươi, sôi động cho lễ hội mà còn rèn luyện sức khỏe, sự nhanh nhẹn và tinh thần đoàn kết.

Lễ hội Đền Đuổm mang nhiều ý nghĩa sâu sắc: Ý nghĩa lịch sử: Lễ hội là dịp để tưởng nhớ và tôn vinh công lao của Đức Thánh Đuổm, một vị anh hùng có nhiều đóng góp trong lịch sử dựng nước và giữ nước. Ý nghĩa văn hóa: Lễ hội góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc trong vùng, đặc biệt là văn hóa Tày. Ý nghĩa xã hội: Lễ hội tạo sự gắn kết cộng đồng, là dịp để mọi người giao lưu, gặp gỡ và chia sẻ những giá trị tốt đẹp. Ý nghĩa tâm linh: Lễ hội là dịp để người dân thể hiện lòng thành kính đối với Đức Thánh Đuổm và cầu mong những điều tốt lành cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Lễ hội Đền Đuổm không chỉ là một sự kiện văn hóa quan trọng của tỉnh Thái Nguyên mà còn là một điểm đến du lịch hấp dẫn, thu hút du khách trong và ngoài nước. Đến với lễ hội, du khách sẽ được hòa mình vào không gian văn hóa đặc sắc, tìm hiểu về lịch sử và con người nơi đây, đồng thời cầu mong những điều tốt lành cho một năm mới. Lễ hội Đền Đuổm mãi là một nét đẹp văn hóa truyền thống, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân Việt Nam./.