Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Khánh Hòa đang tích cực thúc đẩy quá trình chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Việc ứng dụng công nghệ cao, tích hợp các giải pháp thông minh vào sản xuất được xác định là hướng đi chủ đạo nhằm nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp thông minh.

Xây dựng quy trình canh tác bền vững

Nhiều hợp tác xã và trang trại tại Khánh Hòa đang tích cực chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn, áp dụng các tiêu chuẩn canh tác tiên tiến như VietGAP và hữu cơ.

Điển hình là mô hình trồng sầu riêng công nghệ cao tại Sakura Farm (xã Đông Khánh Sơn) với tổng diện tích 45ha, trang trại chuyên canh các giống sầu riêng giá trị cao như Musang King và Ri6 (trong đó 5ha đang cho thu hoạch). Điểm nổi bật của trang trại là việc áp dụng toàn diện công nghệ vào sản xuất, hệ thống tưới nước tiết kiệm và bón phân qua hệ thống tưới đều được lập trình vận hành tự động.

Đặc biệt, trang trại còn sử dụng hệ thống máy móc hiện đại và công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích, chẩn đoán “sức khỏe” của đất, từ đó đưa ra các chỉ số chính xác và khuyến nghị phương án xử lý kịp thời.

Bên cạnh đó, việc sử dụng flycam hàng ngày để giám sát cây trồng cũng giúp đội ngũ kỹ thuật theo dõi sát sao quá trình phát triển của cây, giám sát nguồn nước và phát hiện những bất thường.

Áp dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm tự động cho cây sầu riêng của trang trại Sakura Farm (xã Đông Khánh Sơn, Khánh Hòa). (Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN)

Ông Nguyễn Phạm Minh Mẫn, chủ trang trại Sakura Farm chia sẻ, các thiết bị công nghệ tích hợp cho phép theo dõi chính xác các yếu tố môi trường đất như độ ẩm, dinh dưỡng, độ pH… từ đó điều chỉnh việc tưới tiêu, bón phân và các biện pháp chăm sóc khác để tối ưu hóa sự phát triển trong từng giai đoạn của cây sầu riêng. “Ứng dụng công nghệ trong nông nghiệp đã giúp ích rất nhiều cho trang trại trong việc duy trì và cải tiến quy trình canh tác bền vững. Canh tác sầu riêng theo mô hình hữu cơ giúp cây không bị suy khi làm bông, ra trái, vườn sầu riêng duy trì được sự ổn định cân bằng, cây khỏe hơn, sản phẩm đạt chất lượng cao và không bị dư lượng chất hóa học,” ông Nguyễn Phạm Minh Mẫn nói.

Bên cạnh hoạt động đẩy mạnh tích hợp công nghệ trong sản xuất, hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ cũng cũng đang được các đơn vị trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa triển khai mạnh mẽ.

Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố (thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) là một trong những đơn vị tiên phong trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sinh học, kỹ thuật di truyền hiện đại để chọn tạo nhiều giống cây trồng như nho, táo, măng tây, nha đam, ngô, lúa, xoài, nhãn, mít… có năng suất cao, chất lượng tốt, thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng tại Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ để chuyển giao cho người dân, hợp tác xã sản xuất.

Tiến sĩ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố cho biết, bên cạnh công tác nghiên cứu chọn tạo giống, viện còn nghiên cứu quy trình công nghệ công nghệ số trong sử dụng nước, dinh dưỡng, ứng dụng cảm biến để điều chỉnh các yếu tố tiểu khí hậu (ánh sáng, nhiệt độ, ẩm độ đất, không khí) trong nhà màng,… nhằm tối ưu hóa năng suất và nâng cao chất lượng sản phẩm nông sản; chuyển giao nhiều mô hình canh tác hiện đại như trồng nho trong nhà màng sử dụng mái che cơ động, giàn chữ Y, công nghệ bao lưới vườn táo, công nghệ tưới tiết kiệm nước, trồng xen cây họ đậu trong vườn và sử dụng bẫy sinh học...

Những mô hình này góp phần tăng hiệu quả canh tác và sử dụng phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật, cải thiện sức khỏe đất, giảm thiểu các tác động đến môi trường.

Từ nay đến năm 2030, Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố sẽ ưu tiên huy động nguồn lực để đẩy mạnh nghiên cứu, chọn tạo các giống cây trồng mới có khả năng chống chịu sâu bệnh và thích ứng với điều kiện thời tiết do biến đổi khí hậu. Đồng thời, tập trung phát triển các giải pháp ứng dụng công nghệ vi sinh, công nghệ nano nhằm cải thiện sức khỏe dinh dưỡng đất.

Đồng thời, Viện cũng đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ Internet vạn vật (IoT) trong canh tác, quản lý nước, dinh dưỡng, điều tiết tiểu khí hậu khu vực trồng trong nhà màng, nhà lưới; sử dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) trong giám sát và quản lý dịch hại tổng hợp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cơ giới hóa phục vụ sản xuất, chế biến sâu các sản phẩm nông sản của địa phương. Qua đó, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất trên đơn vị diện tích canh tác.

Hướng tới nền nông nghiệp hiện đại

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Khánh Hòa, thời gian qua tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, đến nay nhân rộng diện tích lên trên 1.003 ha.

Diện tích cây trồng được chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Mỹ (USDA-NOP), Nhật Bản (JAS) và châu Âu (EU) đã vượt 5.599 ha, bao gồm các loại cây trồng điều, dưa lưới, măng tây, chà là, nhãn, xoài...

Toàn tỉnh có 163 mã số vùng trồng với diện tích hơn 5.171ha; trong đó có 98 mã số nội địa và 65 mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, ngoài ra có 3 mã số cơ sở đóng gói xoài và sầu riêng đi thị trường châu Âu (EU) và Trung Quốc.

Một số cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa đã khẳng định được vị thế xuất khẩu sang thị trường các nước như: sầu riêng, xoài, bưởi, nha đam, măng tây.

Đối với cây nho, táo cũng là hai loại cây trồng chủ lực đang mang lại giá trị kinh tế cao cho nông dân, cây táo có thể cho lợi nhuận đạt từ 161-267 triệu đồng/ha/năm; các giống nho mới trồng theo mô hình nông nghiệp công nghệ cao cho lợi nhuận khoảng 600 triệu đồng/ha/vụ và sản xuất được 2 vụ mỗi năm.

Để tạo bước đột phá cho ngành nông nghiệp, Khánh Hòa tiếp tục tập trung phát triển các nhóm cây trồng, vật nuôi đặc thù như: nho, táo, nha đam, măng tây xanh, hành, tỏi, dê, cừu, yến sào, xoài, mía tím, sầu riêng, lúa giống chất lượng cao,...

Đồng thời, tỉnh mạnh thu hút các doanh nghiệp, đơn vị, hợp tác xã tham gia đầu tư xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, ứng dụng sâu công nghệ số để nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông sản địa phương.

Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa thông tin, tỉnh đang triển khai rà soát và quy hoạch phát triển các vùng sản xuất theo hướng khoa học, dựa trên điều kiện tự nhiên và tiềm năng của từng địa phương, khu vực.

Tỉnh cũng chú trọng phát triển vùng trồng cây ăn quả, cây tinh dầu, nông nghiệp công nghệ cao và mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch sinh thái. Ngoài ra, việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng giống, xây dựng thương hiệu nông sản địa phương, ứng dụng công nghệ số trong cập nhật thị trường và tiêu thụ sản phẩm cũng được triển khai đồng bộ.

Thời gian tới, Khánh Hòa tăng cường huy động các nguồn lực từ chương trình, dự án để tiếp tục đầu tư nghiên cứu các loại giống cây trồng, vật nuôi chủ lực, chuyển giao công nghệ canh tác, chế biến sâu để đa dạng hóa sản phẩm, đào tạo nhân lực số và thúc đẩy sự hợp tác giữa doanh nghiệp-nhà khoa học-nông dân trong chuỗi sản xuất bền vững.

Việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW không chỉ giúp Khánh Hòa đổi mới mô hình tăng trưởng mà còn góp phần hiện đại hóa nông nghiệp, nâng cao đời sống nông dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới./.