Hàn Quốc tăng tốc phát triển nông nghiệp thông minh bằng AI và robot

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở Seoul, Hàn Quốc. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Trước sức ép của già hóa dân số, thiếu hụt lao động, thu hẹp đất nông nghiệp và biến đổi khí hậu, Hàn Quốc đang chuyển hướng mạnh mẽ sang phát triển nông nghiệp công nghệ cao, trong đó nông nghiệp thông minh (smart agriculture) được xác định là một động lực tăng trưởng mới của ngành nông nghiệp.

Nếu giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hóa nông nghiệp Hàn Quốc tập trung vào cơ giới hóa và tự động hóa, thì hiện nay nước này đang chuyển sang mô hình nông nghiệp thông minh dựa trên dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), robot và tự động hóa toàn diện. Định hướng mới không chỉ giới hạn trong nhà kính mà đang mở rộng sang cây trồng ngoài trời, chăn nuôi, logistics, phân phối và quản lý sản xuất. Chiến lược “chuyển đổi AI trong nông nghiệp và nông thôn” được Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn Hàn Quốc (MAFRA) công bố năm 2026 xác định 4 lĩnh vực trọng tâm, trong đó có đổi mới năng suất sản xuất nông nghiệp và xây dựng hệ sinh thái AI.

*Mô hình nhà kính thông minh – từ tự động hóa đến canh tác bằng AI

Nhà kính thông minh là mô hình tiêu biểu và có mức độ ứng dụng thực tế cao nhất của nông nghiệp công nghệ cao Hàn Quốc. Theo MAFRA, smart farm được phân thành ba thế hệ. Thế hệ thứ nhất chủ yếu điều khiển cơ sở vật chất từ xa; thế hệ thứ hai sử dụng dữ liệu để quản lý chính xác quá trình sinh trưởng; còn thế hệ thứ ba hướng tới quản lý thông minh và tự động hóa toàn bộ chu trình sản xuất bằng AI, robot và các công nghệ tiên tiến.

Trong mô hình thế hệ mới, các cảm biến liên tục thu thập dữ liệu về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, CO₂, tình trạng đất và sinh trưởng của cây. Hệ thống AI sau đó phân tích dữ liệu để đưa ra quyết định về tưới nước, cung cấp dinh dưỡng, thông gió, chiếu sáng và điều chỉnh môi trường. Mục tiêu là chuyển từ mô hình “nông dân điều khiển máy móc” sang “hệ thống hỗ trợ nông dân ra quyết định”.

Một bước tiến đáng chú ý trong năm 2026 là MAFRA thúc đẩy xây dựng các mô hình AI có khả năng đưa ra quyết định canh tác. Cuộc thi AI nông nghiệp thông minh năm 2026 tập trung vào mô hình trồng dâu tây, trong đó AI sử dụng dữ liệu nông nghiệp để xác định thời điểm và nhu cầu thực hiện các công việc như tưới, chăm sóc và thu hoạch. Điều này cho thấy công nghệ đang chuyển từ kiểm soát môi trường sang trực tiếp hỗ trợ quyết định sản xuất. Hệ thống Smart Farm Innovation Valley cũng đóng vai trò là hạ tầng thực nghiệm và đào tạo nguồn nhân lực. Bốn trung tâm lớn được xây dựng tại Gimje, Goheung, Sangju và Miryang. Năm 2026, chương trình đào tạo khởi nghiệp smart farm tuyển 208 học viên trẻ, tiếp tục cung cấp đào tạo thực hành dài hạn về nông nghiệp thông minh.

*Nông nghiệp ngoài trời thông minh – đưa AI và robot ra đồng ruộng

Một hạn chế của smart farm truyền thống là công nghệ chủ yếu được triển khai trong môi trường nhà kính, nơi các điều kiện sản xuất có thể kiểm soát tương đối dễ dàng. Hàn Quốc hiện đang mở rộng công nghệ cao sang nông nghiệp ngoài trời, đặc biệt tại các vùng chuyên canh cây lương thực, rau quả và cây ăn quả.

Các giải pháp được triển khai bao gồm cảm biến IoT, hệ thống tưới và bón phân tự động, drone, máy kéo không người lái, robot nông nghiệp và trung tâm điều hành. MAFRA cho biết các dự án thử nghiệm ở những vùng chuyên canh hướng tới thu thập dữ liệu về môi trường, sinh trưởng và hoạt động sản xuất để phục vụ dự báo cung cầu, quan trắc và nâng cao hiệu quả sản xuất – tiêu thụ. Đây là bước chuyển quan trọng vì nông nghiệp ngoài trời chiếm phần lớn diện tích canh tác của Hàn Quốc nhưng chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết, biến đổi khí hậu và tình trạng thiếu lao động. Việc sử dụng máy kéo tự hành, drone và robot có thể giảm phụ thuộc vào lao động thủ công, trong khi AI giúp nông dân xác định chính xác thời điểm gieo trồng, tưới tiêu, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch.

* AI, robot và “nông nghiệp tự hành”

Một xu hướng nổi bật trong năm 2026 là Hàn Quốc bắt đầu xây dựng nền tảng AI và robot ở cấp độ quốc gia cho nông nghiệp. MAFRA đang thúc đẩy “Nền tảng chuyền đổi nông nghiệp quốc gia dựa trên AI”, nhằm kết hợp AI, dữ liệu và robot để cung cấp các giải pháp quản lý canh tác phù hợp với từng nông hộ. Mục tiêu là xây dựng các mô hình AI có độ chính xác cao về sinh trưởng cây trồng, đồng thời triển khai quản lý sản xuất dựa trên AI và robot theo điều kiện của từng trang trại. Song song với đó là phát triển các mô hình smart farm tiên tiến có khả năng điều khiển từ xa và tự động hóa ở mức cao, hướng tới hình thành mô hình K-Farm có thể xuất khẩu.

Một số doanh nghiệp được MAFRA lựa chọn là doanh nghiệp smart agriculture tiêu biểu năm 2026 cho thấy hệ sinh thái công nghệ đang khá đa dạng. Trong lĩnh vực trồng trọt có doanh nghiệp phát triển robot AI tự động thụ phấn và thu hoạch dâu tây, robot di động giám sát cây trồng và sâu bệnh, hệ thống AI quản lý nhà kính, giải pháp dự báo và điều khiển môi trường trang trại trong 48 giờ, cũng như hệ thống giám sát sinh trưởng dựa trên ảnh vệ tinh. Điểm đáng chú ý là robot không còn chỉ được xem là thiết bị thay thế lao động mà đang trở thành một bộ phận của hệ thống sản xuất tích hợp, trong đó robot thu thập dữ liệu, AI phân tích và hệ thống điều khiển tự động đưa ra phản ứng.

*Chăn nuôi thông minh và AI trong quản lý vật nuôi

Công nghệ cao tại Hàn Quốc cũng đang mở rộng nhanh sang lĩnh vực chăn nuôi. Mô hình trang trại chăn nuôi thông minh (SLF) sử dụng cảm biến, camera, IoT, AI và hệ thống cho ăn tự động để theo dõi từng con vật, phát hiện bất thường và tối ưu hóa lượng thức ăn. Các doanh nghiệp được MAFRA công nhận năm 2026 đang phát triển máy cho ăn tự động theo từng cá thể, giải pháp quản lý chăn nuôi chính xác bằng AI, robot tự động hóa và nền tảng quản lý chăn nuôi dựa trên Vision AI. Một số giải pháp còn được ứng dụng trong nuôi ong thông minh dựa trên IoT và GIS. Đặc biệt, AI đang được đưa vào khâu phân loại chất lượng thịt. Trong chiến lược chuyển đổi AI trong nông nghiệp, MAFRA đặt mục tiêu mở rộng ứng dụng AI trong phân loại thịt bò và thịt lợn. Tỷ lệ áp dụng AI trong phân loại các sản phẩm chăn nuôi chủ yếu được đặt mục tiêu tăng từ 19,4% năm 2025 lên 70% vào năm 2030.

*Nông nghiệp dựa trên dữ liệu và vệ tinh

Một mô hình khác đang hình thành là quản lý nông nghiệp trên quy mô lớn dựa trên dữ liệu vệ tinh và AI. Tháng 7/2026, Hàn Quốc đưa vào kế hoạch triển khai vệ tinh nông – lâm nghiệp đầu tiên của mình, được phát triển cùng Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc (KASA), Cục Phát triển Nông thôn (RDA) và Cục Lâm nghiệp. Hệ thống này nhằm tăng cường thu thập, phân tích và sử dụng dữ liệu vệ tinh trong quản lý nông nghiệp. Dữ liệu vệ tinh có thể được sử dụng để xác định diện tích gieo trồng, theo dõi tình trạng sinh trưởng, dự báo sản lượng và hỗ trợ dự báo cung cầu. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào điều tra thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu theo thời gian và không gian.

MAFRA cũng đang xây dựng chiến lược dữ liệu AI cho nông nghiệp và nông thôn nhằm giải quyết tình trạng dữ liệu hiện còn phân tán giữa nhiều cơ quan, dự án và hệ thống. Mục tiêu là nâng cao tiêu chuẩn hóa, chất lượng và khả năng sử dụng dữ liệu cho các mô hình AI.

*AI trong phân phối và chuỗi cung ứng nông sản

Công nghệ cao không chỉ được áp dụng ở khâu sản xuất mà đang lan sang khâu sau thu hoạch, phân loại, logistics và phân phối. Theo chiến lược chuyển đổi AI trong nông nghiệp năm 2026, Hàn Quốc đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng 300 trung tâm phân phối nông sản thông minh (Smart APC), trong đó AI sẽ được ứng dụng vào các công đoạn tiếp nhận, phân loại và xuất hàng.

MAFRA cũng có kế hoạch thí điểm ba chuỗi logistics chuyên phục vụ giao dịch trực tuyến trong năm 2026. Trong lĩnh vực chăn nuôi, AI được sử dụng để nâng cao độ chính xác và tính minh bạch của việc phân loại sản phẩm. Như vậy, mô hình công nghệ cao của Hàn Quốc đang chuyển từ “smart farm” sang “smart agriculture” – tức không chỉ thông minh hóa một trang trại mà xây dựng hệ thống nông nghiệp kết nối từ sản xuất, dữ liệu, robot, AI đến phân phối và tiêu thụ. Đây cũng là điểm khác biệt quan trọng của giai đoạn hiện nay: công nghệ không còn được triển khai như những dự án riêng lẻ mà đang được kết nối thành một hệ sinh thái. AI trở thành lớp công nghệ trung tâm; dữ liệu trở thành hạ tầng; robot và máy móc tự hành trở thành công cụ thực thi; còn vệ tinh, cảm biến và hệ thống logistics tạo thành mạng lưới dữ liệu xuyên suốt chuỗi giá trị nông nghiệp.