Một góc rừng thông của xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng

Theo báo cáo của UBND xã Quảng Sơn, địa phương hiện có tổng diện tích tự nhiên hơn 45.422 ha, trong đó diện tích đất lâm nghiệp chiếm trên 34.457 ha. Đây là địa bàn có diện tích rừng lớn, gồm cả rừng tự nhiên, rừng phòng hộ, rừng sản xuất và rừng đặc dụng. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, xã Quảng Sơn tiếp tục được xác định là địa bàn trọng điểm trong công tác quản lý, bảo vệ rừng của tỉnh.

Hiện nay, toàn xã đã thực hiện giao rừng với diện tích hơn 27.150 ha cho các đơn vị, cộng đồng và hộ gia đình quản lý. Một số cộng đồng dân cư như bon R’Bút, bon N’Đoh cùng nhiều hộ dân đã được giao đất, giao rừng để trực tiếp tham gia bảo vệ tài nguyên rừng tại địa phương.

Theo đánh giá của UBND xã, sau khi được giao rừng, nhiều hộ dân và cộng đồng đã chủ động tổ chức tuần tra, bảo vệ diện tích được giao quản lý. Tình trạng khai thác lâm sản trái phép, phá rừng làm nương rẫy từng bước được kiềm chế so với trước đây. Một số diện tích rừng còn được khoanh nuôi tái sinh, góp phần phục hồi độ che phủ rừng.

Đáng chú ý, tại cộng đồng bon R’Bút, diện tích rừng tự nhiên tăng thêm gần 4 ha nhờ công tác khoanh nuôi, bảo vệ hiệu quả. Đây được xem là tín hiệu tích cực cho thấy khi người dân thực sự gắn trách nhiệm với rừng thì hiệu quả quản lý sẽ được nâng lên rõ rệt.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền pháp luật về lâm nghiệp cũng được xã triển khai thường xuyên. Lực lượng kiểm lâm phối hợp với chính quyền địa phương, các chủ rừng và thôn, bon tổ chức tuyên truyền trực tiếp, ký cam kết bảo vệ rừng, nâng cao nhận thức cho người dân sống gần rừng.

Ngoài việc bảo vệ tài nguyên rừng, việc giao đất, giao rừng còn góp phần giữ gìn các khu rừng gắn với văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn. Nhiều cộng đồng đã thành lập tổ bảo vệ rừng do trưởng bon phụ trách, vừa quản lý rừng vừa bảo tồn không gian sinh hoạt văn hóa truyền thống.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giao đất, giao rừng tại Quảng Sơn vẫn còn không ít khó khăn. Theo địa phương, nguồn thu từ rừng hiện nay còn thấp, chủ yếu dựa vào chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng nên chưa tạo được động lực mạnh cho người dân gắn bó lâu dài với nghề rừng.

Một số diện tích vẫn xảy ra tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất lâm nghiệp do lịch sử quản lý đất đai trước đây còn nhiều bất cập, ranh giới chưa được xác định rõ. Trong khi đó, đời sống của một bộ phận người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số còn khó khăn, thiếu đất sản xuất nên áp lực lên tài nguyên rừng vẫn còn lớn.

Ngoài ra, kinh phí dành cho công tác quản lý, tuần tra và phòng cháy chữa cháy rừng còn hạn chế. Trang thiết bị phục vụ bảo vệ rừng thiếu và lạc hậu, trong khi địa hình rộng, đồi dốc khiến việc tuần tra gặp nhiều khó khăn.

UBND xã Quảng Sơn cho rằng, để nâng cao hiệu quả công tác giao đất, giao rừng trong thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân và cộng đồng nhận rừng. Trong đó, cần có chính sách rõ ràng hơn về quyền hưởng lợi từ rừng, hỗ trợ vốn, kỹ thuật và mô hình sinh kế gắn với phát triển rừng bền vững.

Địa phương cũng kiến nghị tăng mức hỗ trợ bảo vệ rừng đối với hộ gia đình và cộng đồng dân cư. Hiện nay mức hỗ trợ 500.000 đồng/ha/năm theo quy định được cho là còn thấp, chưa phù hợp với thực tế và chưa khuyến khích mạnh người dân tham gia giữ rừng.

Bên cạnh đó, xã đề xuất các ngành chức năng tiếp tục hướng dẫn thực hiện giao đất, giao rừng đúng quy định; đồng thời đẩy nhanh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các diện tích đã giao để người dân yên tâm đầu tư, quản lý và phát triển kinh tế dưới tán rừng.

Có thể thấy, công tác giao đất, giao rừng tại Quảng Sơn đã bước đầu mang lại hiệu quả trong bảo vệ tài nguyên rừng và nâng cao vai trò của cộng đồng địa phương. Tuy nhiên, để chính sách này phát huy hiệu quả bền vững, vẫn cần thêm nhiều giải pháp đồng bộ về cơ chế, nguồn lực và sinh kế cho người dân sống dựa vào rừng./.