Theo quy định của EUDR, các sản phẩm nông nghiệp, trong đó có cà phê, muốn xuất khẩu vào thị trường EU phải đảm bảo không có nguồn gốc từ diện tích rừng bị phá hoặc suy thoái sau ngày 31/12/2020

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, trong thời gian qua, việc triển khai thu thập dữ liệu phục vụ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu và truy xuất nguồn gốc vùng trồng cà phê đã bước đầu được thực hiện tại một số địa phương. Điển hình, tại các xã thuộc huyện Di Linh (cũ), hoạt động này được triển khai với sự phối hợp của Tổ chức Sáng kiến Thương mại Bền vững (IDH), góp phần hình thành nền tảng dữ liệu ban đầu phục vụ truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của EUDR.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn không ít khó khăn. Một trong những hạn chế lớn là việc xác định ranh giới vùng trồng và thu thập dữ liệu tọa độ còn chưa đầy đủ. Nhiều doanh nghiệp dù đã chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu về xác định chính xác tọa độ ranh giới vùng trồng – yếu tố then chốt để chứng minh sản phẩm không liên quan đến mất rừng sau mốc thời gian quy định.

Theo quy định của EUDR, các sản phẩm nông nghiệp, trong đó có cà phê, muốn xuất khẩu vào thị trường EU phải đảm bảo không có nguồn gốc từ diện tích rừng bị phá hoặc suy thoái sau ngày 31/12/2020. Chính vì vậy, việc rà soát và xác minh diện tích trồng cà phê theo các mốc thời gian cụ thể, bao gồm ngày 31/12/2020 và 31/12/2025, trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các địa phương.

Trước thực tế đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các xã, phường khẩn trương rà soát toàn bộ diện tích sản xuất cà phê trên địa bàn, đồng thời xác định các khu vực có nguy cơ không tuân thủ quy định EUDR. Kết quả rà soát phải được tổng hợp, báo cáo về Sở trước ngày 01/6/2026 để phục vụ công tác quản lý và xây dựng cơ sở dữ liệu chung của toàn tỉnh.

Đối với những diện tích cà phê có dấu hiệu xâm lấn rừng, các địa phương cần triển khai các giải pháp đồng bộ như tuyên truyền, vận động người dân giải tỏa diện tích vi phạm, đồng thời xây dựng các mô hình chuyển đổi sinh kế phù hợp. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm vừa bảo vệ tài nguyên rừng, vừa đảm bảo sinh kế cho người dân, tránh phát sinh các vấn đề xã hội.

Bên cạnh đó, một nhiệm vụ không kém phần quan trọng là hoàn thiện tính pháp lý cho diện tích đất trồng cà phê. Đối với các diện tích đủ điều kiện nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, chính quyền địa phương cần hướng dẫn, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận. Việc này không chỉ giúp đảm bảo tuân thủ quy định của EUDR mà còn tạo nền tảng cho phát triển sản xuất lâu dài.

Trong quá trình triển khai, vai trò phối hợp giữa chính quyền địa phương và doanh nghiệp được đặc biệt nhấn mạnh. Các xã, phường cần hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xác định vị trí, ranh giới vùng trồng, thu thập dữ liệu tọa độ và cập nhật thông tin lên hệ thống EUDR. Đây là cơ sở để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cũng được xem là yếu tố then chốt. Các địa phương cần chủ động phổ biến các quy định của EUDR, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất bền vững, từ đó giúp người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của việc tuân thủ quy định, tránh những rủi ro khi tham gia thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, việc huy động nguồn lực để phát triển các mô hình sản xuất bền vững cũng được khuyến khích. Các địa phương được đề nghị sử dụng ngân sách và lồng ghép các chương trình, dự án để hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết trong ngành cà phê, gắn với bảo vệ rừng và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Có thể thấy, việc thích ứng với quy định chống mất rừng của EU không chỉ là yêu cầu bắt buộc mà còn là cơ hội để ngành cà phê Lâm Đồng tái cấu trúc theo hướng bền vững, minh bạch và có trách nhiệm hơn với môi trường. Khi hệ thống dữ liệu được hoàn thiện, nguồn gốc sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ, giá trị và uy tín của cà phê Lâm Đồng trên thị trường quốc tế sẽ tiếp tục được nâng cao.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, những nỗ lực này không chỉ giúp duy trì thị trường xuất khẩu mà còn góp phần khẳng định cam kết của Việt Nam trong bảo vệ môi trường, phát triển nông nghiệp xanh và bền vững./.