Nghi lễ khai quang, hay còn gọi là “mở mắt rồng” được tổ chức tại mỏ nước Cốc Chủ, chính thức khai Hội Tranh đầu pháo xã Quảng Uyên.

Lễ hội gắn với các yếu tố về lịch sử và tâm linh của miếu Bách Linh – công trình được xây từ thời nhà Lý dưới chân núi Cốc Bó và được trùng tu theo kiến trúc thời Nguyễn. Miếu có cấu trúc truyền thống với tam quan, tiền đường, hậu đường, hậu cung cùng hoành phi, câu đối. Trên cổng khắc 3 chữ “Bách Linh miếu”, có đắp nổi rồng uốn khúc, có bức chạm rồng ngậm ngọc, bên cạnh có chim phượng cùng long ly tụ hội. Ngày 2/12/2003, miếu Bách Linh được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh và đến năm 2020, Lễ hội được ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Rước ảnh Bác Hồ và Kiệu thần tại Lễ hội.

Lễ khai hội diễn ra trang trọng với nhiều nghi thức đặc sắc, mở đầu là nghi lễ khai quang “mở mắt rồng” diễn ra tại mỏ nước Cốc Chủ vào chiều ngày 30 tháng Giêng. Trong không khí trang nghiêm, các bậc cao niên trong Ban tế lễ thành kính dâng hương, cầu mong thần linh phù hộ cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Nghi thức cắt tiết gà, dùng giấy bản thấm máu bôi lên mắt rồng mang ý nghĩa xin phép thần linh đánh thức linh khí, chính thức mở đầu lễ hội. Sau đó, đoàn rước rồng, kỳ lân và kiệu di chuyển về miếu Bách Linh để tế thần, rồi tiếp tục đến đền thờ Nùng Chí Cao thực hiện lễ khao quân, tạo không khí linh thiêng và rộn ràng cho ngày hội.

Múa rồng, kỳ lân tại Lễ hội.

Bên cạnh phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động văn hoá, thể thao và trò chơi dân gian đặc sắc như lày cỏ, tung còn, bịt mắt bắt vịt, thi đấu cờ tướng, biểu diễn văn nghệ và các cuộc thi truyền thống. Ngoài ra, lễ hội còn tổ chức thi quay lợn, trình bày mâm cỗ của các xóm; giới thiệu các sản vật địa phương và triển lãm ảnh về vẻ đẹp Non nước Cao Bằng. Điểm nhấn của Lễ hội là hoạt động tranh đầu pháo (được thay thế bằng vòng sắt kết tua rua, gọi là “vòng cầu phúc”) của các đội đến từ các xóm của xã tham gia - biểu tượng của sức mạnh, tài lộc và may mắn. Việc giành được đầu pháo không chỉ thể hiện sự nhanh nhẹn, khéo léo mà còn gửi gắm niềm tin về một khởi đầu thuận lợi, một năm mới ấm no, hạnh phúc và mùa màng bội thu. Tất cả đã góp phần tạo nên một lễ hội giàu bản sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách, đồng thời gìn giữ và phát huy giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của địa phương.

Biểu diễn văn nghệ tại Lễ hội.

Tranh đầu pháo “vòng cầu phúc” năm nay quy tụ 70 “tráng sỹ” được tuyển chọn đến từ 35 xóm, mỗi xóm 2 “tráng sỹ” của xã Quảng Uyên tham gia. Kết quả, đội xóm Tri Phương 2 đã giành chiến thắng, được Ban tổ chức Lễ hội trao thưởng và vinh dự được kiệu thần cùng đội rồng và kỳ lân rước “vòng cầu phúc” về địa phương.

Ban tổ chức Lễ hội chấm giải thi quay lợn của các xóm, xã Quảng Uyên.

Lễ hội Tranh đầu pháo được phục dựng truyền thống địa phương, tôn thờ nhân vật lịch sử Nùng Trí Cao, một thủ lĩnh dân tộc Tày Cao Bằng thế kỷ XI đã đánh tan quân Tống, chấn giữ biên thùy; ông chọn xã Quảng Uyên tổ chức lễ khao quân mừng chiến thắng với tên gọi Hội Tranh đầu pháo.