Khi củ gừng "xuất ngoại" đổi đời cho người Lục Khu

Mô hình - Kinh nghiệm 02/02/2026 05:39

Lãnh Thiết

Theo dõi nnhc.vn trên

Vùng cao Lục Khu, tỉnh Cao Bằng - cái tên mà chỉ nhắc đến, người ta đã nghĩ ngay đến những “cơn khát” triền miên. Nơi đây không có lấy một dòng suối chảy qua, sự sống bám víu vào từng hốc đá và những giọt sương mai. Thế nhưng, trên chính mảnh đất khắc nghiệt ấy, một "cuộc cách mạng xanh" đang âm thầm diễn ra. Những củ gừng cay nồng, chắt chiu tinh túy của vùng đất khó biên cương, giờ đây không chỉ nằm trong gùi xuống bán ở các chợ phiên, mà đã “xuất ngoại” sang châu Âu, sang Mỹ, mang theo khát vọng đổi đời của đồng bào Tày, Nùng, Mông.

Vụ đông năm 2024 – 2025, hai xã Tổng Cọt, Lũng Nặm trồng 210 ha gừng hữu cơ.

Từ bài học được mùa mất giá đến doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm

Vùng Lục Khu gồm 7 xã vùng cao (huyện Hà Quảng cũ), nay thuộc hai xã: Tổng Cọt, Lũng Nặm, nơi độ cao 1.300 m so với mặt nước biển. Trước đây, nhắc đến Lục Khu là nhắc đến vùng đất đặc biệt khó khăn, nơi sinh sống của gần 4.000 hộ dân với gần 18.000 nhân khẩu. Địa hình bị chia cắt bởi những dãy núi cao dựng đứng, sản xuất nông nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào nước trời.

Bao đời nay, người dân nơi đây gắn bó với cây ngô, cây đậu tương, năng suất thấp, nên đời sống bấp bênh. Cây gừng bén duyên với đất này từ năm 2008 do người dân tự phát đưa vào trồng. Đất hợp cây, gừng phát triển tốt, hiệu quả kinh tế cao gấp 3 - 4 lần trồng ngô. Thế nhưng niềm vui "ngắn chẳng tày gang", gừng dễ trồng nhưng lại phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái.

Ông Triệu Văn Thượng ở xóm Tả Phâu, xã Lũng Nặm vẫn chưa quên bài học đắng cay năm 2012, gừng được mùa nhưng rớt giá thê thảm. Thương lái ép giá chỉ còn 2 nghìn đồng/kg, cả vụ gừng vất vả chỉ thu về chưa đến 10 triệu đồng. Hay như năm 2016, giá gừng giảm sâu, doanh nghiệp địa phương là Công ty Nông lâm nghiệp Đức Chung phải tạm ngừng thu mua, phá vỡ hợp đồng vì họ chỉ là khâu trung gian, không làm chủ được đầu ra.

Đúng vào lúc người dân loay hoay tìm hướng đi, thì một luồng gió mới xuất hiện. Từ năm 2015, Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE) đã đặt chân lên vùng đất khó khăn này. Khác với những doanh nghiệp trước đó, DACE không chỉ đến thu mua, mà làm một cuộc cách mạng về tư duy canh tác. Ông Trần Văn Hiếu, Giám đốc Công ty DACE đã mang mẫu gừng Lục Khu gửi sang Pháp. Các chuyên gia nước ngoài sau khi kiểm định đã xác nhận: Gừng ở đây củ to, vị thơm nồng đặc biệt, rất phù hợp để làm gia vị và đồ uống cao cấp.

Nhưng để xuất khẩu được, củ gừng phải "sạch". Vậy là bắt đầu hành trình chuyển đổi từ canh tác truyền thống sang trồng gừng hữu cơ. Suốt hơn 10 năm qua, mỗi năm DACE tổ chức 20 - 25 lớp tập huấn cho hơn 500 lượt nông dân.

Vụ đông năm 2024 – 2025, ông Đặng Văn Thái xóm Rằng Rụng (người thứ nhất từ trái sang) thu hoạch đạt sản lượng 5 tấn gừng, thu nhập ước 50 triệu đồng.

Vấn đề không chỉ bón phân gì cho cây pát triển tốt, mà là "quản lý đất". DACE hướng dẫn bà con cách ủ phân chuồng, phủ rơm giữ ẩm, dùng chế phẩm vi sinh. Kết quả từ đất khô cằn chuyển sang giữ ẩm tốt hơn 20 - 30%, giảm áp lực tưới nước trong mùa khô. Mật độ vi sinh vật có lợi trong đất tăng gấp 2 - 3 lần, giúp cây khỏe, ít bệnh. Nhờ đó, tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch giảm mạnh, từ 12 - 15% xuống còn 5 - 7%. Đến nay, diện tích trồng gừng hữu cơ có chứng nhận quốc tế (Mỹ, EU, Nhật Bản) tại Lục Khu đã đạt khoảng 150/210 ha.

Về Lục Khu những ngày giáp Tết này, không khí thu hoạch gừng rộn ràng khắp các sườn núi. Tranh thủ trời khô ráo, bà con đổi công cho nhau thu hoạch gừng.

Ông Hoàng Văn Hạ, Trưởng xóm Cà Tiểng, xã Tổng Cọt – người được mệnh danh là "kiện tướng" trồng gừng của xóm. Vụ này, ông Hạ xuống 2,2 tấn giống, dự kiến thu về 15 tấn củ. Với giá bán ổn định, ông cầm chắc trong tay 100 triệu đồng. Ông Hạ phấn khởi cho biết: "Nhờ cây gừng, tôi mua được xe máy, sắm sửa ti vi, tủ lạnh, đồ dùng trong nhà đầy đủ". Ông bảo, 5 năm trước giá gừng có lúc lên 20 nghìn đồng/kg, năm nay dù giá chỉ hơn 9 nghìn đồng/kg thì vẫn giá trị sản xuất cao gấp 3 lần trồng ngô trên cùng diện tích canh tác. Vụ tới, ông đăng ký trồng 3 tấn giống, phấn đấu đạt sản lượng 20 tấn.

Tại xóm Rằng Rụng, gia đình ông Đặng Văn Thái cũng đang tất bật thu hoạch. Trên diện tích đất trước đây trồng ngô kém hiệu quả, hai năm gần đây ông thu về hơn 5 tấn gừng/vụ. Ông Thái chia sẻ kinh nghiệm: "Trồng gừng hữu cơ mất ít công chăm sóc. Sau một tháng trồng thì phủ lá cây khô lên để giữ ẩm, cỏ dại không mọc được, khi lá mục thành phân bón". Vụ này, ông Thái thu hơn 50 triệu đồng.

Còn với ông Triệu Văn Thượng ở Lũng Nặm, từ khi liên kết với DACE, câu chuyện bị ép giá chỉ còn là quá khứ. Từ năm 2014 đến nay, với 3.000 m²trồng gừng, mỗi vụ thu trên 60 triệu đồng. Ông Thượng bảo: "Công ty bao tiêu sản phẩm rồi, mình rất yên tâm. Cây gừng giá trị cao hơn nhiều so với cây ngô, cây đỗ, chỉ mong vụ tới được trồng nhiều hơn nữa".

Tiêu chuẩn thu mua gừng hữu cơ của DACE là củ nguyên vẹn, không bị trầy xước, đựng trong bao nilon trắng.

Liên kết bền vững – Chìa khóa mở cửa thị trường thế giới

Ông Nông Văn Trưởng, Phó Chủ tịch UBND xã Lũng Nặm khẳng định: "Thực hiện liên kết giữa doanh nghiệp, người dân và chính quyền ngày càng minh bạch và hiệu quả". Toàn xã Lũng Nặm trồng hơn 100 ha gừng, năng suất bình quân 18 - 25 tấn/ha, có diện tích đạt 30 tấn/ha. Với giá bán ổn định, thu nhập bình quân của bà con đạt 50 - 60 triệu đồng/vụ, hộ cao lên đến 120 triệu đồng.

Gừng sau khi thu hoạch được vận chuyển về nhà máy, qua hệ thống máy cắt, sấy hiện đại để giữ nguyên chất lượng. Hệ thống truy xuất nguồn gốc giúp từng củ gừng Lục Khu bước vào các thị trường khó tính nhất như Mỹ, Châu Âu, Nhật Bản.

Ông Dương Văn Thịnh, Chủ tịch UBND xã Tổng Cọt cho biết, xác định gừng là cây trồng chủ lực được xã duy trì trồng từ 100 – 120 ha/vụ, trong khi tổng diện tích đất nông nghiệp hơn 17.000 ha, tiềm năng mở rộng còn rất lớn. Mỗi năm, xã định hướng tăng 12 - 15% diện tích gừng hữu cơ, phối hợp chặt chẽ với DACE để chuyển giao kỹ thuật trồng "không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật" cho bà con.

Vùng Lục Khu hiện trồng được khoảng 150/210 ha gừng hữu cơ có chứng nhận quốc tế (Mỹ, EU, Nhật Bản).

Theo ông Hiếu, trong giai đoạn 2026 - 2030, DACE đặt mục tiêu mở rộng vùng nguyên liệu các cây trồng hữu cơ lên 5.000 ha, liên kết với 7.000 hộ dân. Riêng cây gừng hữu cơ sẽ phủ xanh 385 ha tại các xã Tổng Cọt, Lũng Nặm, Trường Hà, Hạ Lang.... DACE sẽ đầu tư xây dựng nhà máy chế biến gừng xuất khẩu tại xã Trường Hà với tổng vốn khoảng 20 tỷ đồng. Vị thế của cây gừng Cao Bằng sẽ được nâng lên tầm cao mới, giá trị gia tăng sẽ ở lại với địa phương và đầu ra cho bà con sẽ càng bền vững.

Tags:

Bài liên quan

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp của nông dân Phùng Văn Sướng

Mô hình - Kinh nghiệm 09/10/2026 09:02

Xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng những ngày này như khoác lên mình một màu xanh trù phú. Hai bên đường là những vườn rau xanh mướt, những giàn bí trĩu quả, xen giữa những ngôi nhà sàn bình dị và không ít những ngôi nhà xây khang trang. Ông Lưu Xuân Hoà, Trưởng xóm Quốc Tuấn phấn chấn giới thiệu về những đổi thay của quê mình: “Những thửa ruộng trước đây chủ yếu trồng ngô, với hiệu quả chưa cao, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng rau màu thâm canh, kết hợp chăn nuôi và phát triển dịch vụ. Cách làm này không chỉ nâng cao giá trị sử dụng đất mà còn mở ra hướng sản xuất mới, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều hộ thu nhập từ vài chục triệu đến trăm triệu đồng mỗi năm, trong đó hộ ông Phùng Văn Sướng là một điển hình.

Hợp tác xã Trường Hà bứt phá với mô hình nông nghiệp thông minh

Mô hình - Kinh nghiệm 03/10/2026 16:51

Dưới nắng Thu trong trẻo, những dãy nhà màng kính trồng dưa lê lai, dưa chuột bao tử ứng dụng công nghệ cao cùng hệ thống bể nuôi cá tầm với công nghệ tuần hoàn nước sạch từ dòng suối tự nhiên trong lành hiện lên như một mô hình nông nghiệp hiện đại. Với tư duy bứt phá, tinh thần dám nghĩ, dám làm, chị Đàm Thị Thảo, Giám đốc Hợp tác xã Trường Hà (HTX), xóm Pác Bó, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng đã xây dựng thành công mô hình nuôi cá tầm và trồng dưa trong nhà màng kính, mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn khẳng định hướng đi phù hợp, đúng đắn của phát triển nông nghiệp thông minh, nông nghiệp sạch, hiện đại, an toàn và bền vững.

Quang Hán - nồng nàn hương cốm mùa Thu

Sản phẩm 25/09/2026 08:53

Giữa tiết Thu, nắng vàng trải nhẹ trên những ruộng lúa nếp trĩu bông đang vào độ căng sữa, cũng là lúc người dân ở các xóm Bản Niếng, Bản Loà, Vững Bền và một số xóm trên địa bàn xã vùng cao biên giới Quang Hán, tỉnh Cao Bằng lại rộn ràng vào mùa làm cốm. Từ những bông lúa mới còn nguyên vị ngọt của đất trời, qua bàn tay khéo léo và sự cần mẫn của người dân, những hạt cốm xanh non, dẻo thơm lần lượt thành hình, phảng phất hương thơm thanh khiết của lúa mới không chỉ níu giữ dư vị riêng của núi rừng Cao Bằng, mà còn lưu giữ trong đó câu chuyện về một nghề truyền thống được người dân nơi đây gìn giữ, trao truyền qua bao thế hệ.

Tận dụng nguồn lực, dựng cơ nghiệp từ mô hình kinh tế tổng hợp

Mô hình - Kinh nghiệm 22/09/2026 10:39

Từ những chuồng lợn đầu tiên được gây dựng cách đây hơn 40 năm, gia đình ông Hoàng Văn Bàu, xóm Đại Tiến 1, xã Hoà An, tỉnh Cao Bằng đã từng bước mở rộng sản xuất, tận dụng đất đai, nguồn nước và lợi thế tự nhiên của địa phương để phát triển mô hình kinh tế tổng hợp. Nuôi lợn, cá, nuôi ong lấy mật, gà thả đồi kết hợp trồng cây ăn quả, với cách làm “lấy ngắn nuôi dài”, mô hình mang lại nguồn thu trăm triệu đồng mỗi năm, trở thành một trong những mô hình kinh tế hộ tiêu của địa phương.

Lan toả phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi”

Mô hình - Kinh nghiệm 20/09/2026 10:25

Những năm qua, phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh (SXKD) giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững” (phong trào) tại xã Hoà An, tỉnh Cao Bằng được triển khai sâu rộng, tạo sức lan toả mạnh mẽ trong hội viên, nông dân trên địa bàn. Qua đó, xuất hiện nhiều gương nông dân điển hình, mô hình kinh tế tiêu biểu với cách làm sáng tạo, hiệu quả. Phong trào từng bước thay đổi tư duy sản xuất, giúp người dân chuyển từ phương thức nông nghiệp truyền thống sang phát triển sản xuất hàng hoá theo hướng bền vững, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân và xây dựng nông thôn mới tại địa phương.

Hiệu quả từ chuyển đổi cây trồng ở vùng quê “đất không nghỉ, bốn mùa xanh”

Mô hình - Kinh nghiệm 14/09/2026 10:55

Từ những chân ruộng trồng ngô, lúa, khoai lang và chăn nuôi nhỏ lẻ, đồng bào dân tộc Nùng An xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng đã mạnh dạn thay đổi cách nghĩ, cách làm, chuyển một phần diện tích sang trồng rau màu theo hướng sản xuất sạch. Những luống rau luân canh quanh năm, đất đai gần như không nghỉ, mang lại nguồn thu nhập cao, mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế nông nghiệp ở vùng cao.

CÁC TIN BÀI KHÁC

Ngày hội Chăn nuôi - Thú y 2026: Kết nối doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm

Mô hình - Kinh nghiệm 10/10/2026 11:02

Ngày hội Chăn nuôi – Thú y 2026 kết nối sinh viên, nhà trường và doanh nghiệp, mở rộng cơ hội việc làm, thực tập, định hướng nghề nghiệp và phát triển bền vững

Thu nhập hàng trăm triệu đồng từ hiệu quả mô hình nuôi ốc của người đàn ông xứ Nghệ

Mô hình - Kinh nghiệm 10/10/2026 10:40

Từ việc tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm trên các diễn đàn, hội nhóm và mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, anh Trần Quyết Luyến (SN 1988, trú xã Tân An, tỉnh Nghệ An) đã phát triển mô hình nuôi ốc bươu đen, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Làm giàu nhờ mô hình nuôi ong lấy mật của "lão nông" xứ Nghệ

Mô hình - Kinh nghiệm 09/10/2026 09:24

Hơn 40 năm cần mẫn với đàn ong, ông Võ Duy Quyên (SN 1960, trú xã Nghĩa Đồng, tỉnh Nghệ An) không chỉ tạo dựng kinh tế gia đình ổn định mà còn góp phần lan tỏa kinh nghiệm quý báu cho nhiều hộ dân trong vùng vươn lên thoát nghèo, làm giàu trên mảnh đất quê hương.

Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp của nông dân Phùng Văn Sướng

Mô hình - Kinh nghiệm 09/10/2026 09:02

Tín hiệu tích cực từ mô hình nuôi gà thịt, tạo động lực thoát nghèo bền vững

Mô hình - Kinh nghiệm 08/10/2026 14:49

Nuôi gà thịt tại Phong Quảng cho tín hiệu tích cực, giúp hộ nghèo tạo sinh kế, nâng thu nhập, từng bước thoát nghèo bền vững và hướng đến phát triển bền vững...

Đà Nẵng mở hướng sinh kế mới từ lợi thế vùng cao

Mô hình - Kinh nghiệm 08/10/2026 14:39

Từ những diện tích rẫy trồng sắn, bắp hiệu quả thấp đến vùng dược liệu trên núi Ngọc Linh và những lồng cá giữa lòng hồ Sông Tranh 2, người dân miền núi Đà Nẵng đang từng bước chuyển đổi sinh kế dựa trên lợi thế tự nhiên của từng địa phương.

Nông nghiệp hàng hóa từ những vùng trồng có “địa chỉ”

Mô hình - Kinh nghiệm 08/10/2026 08:37

Từ những vườn bưởi Soi Hà ven sông, vùng cam Vĩnh Hảo, Hàm Yên đến những nương chè Shan tuyết ở Thông Nguyên hay vùng nguyên liệu nghệ của Hợp tác xã Nông lâm nghiệp tổng hợp Ngọc Sơn, một phương thức sản xuất mới đang từng bước hình thành ở Tuyên Quang. Đó là xây dựng vùng trồng có quản lý, sản xuất theo tiêu chuẩn, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn, đồng đều hơn, cách làm này còn giúp nông sản có “địa chỉ”, từng bước đáp ứng yêu cầu của những thị trường ngày càng khắt khe và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Tp. Huế: Hội nông dân Phú Bài đổi mới hoạt động Hội từ Chi hội nghề nghiệp nuôi gà

Mô hình - Kinh nghiệm 07/10/2026 07:42

Phường Phú Bài lập Chi hội nghề nghiệp nuôi gà, tạo liên kết, chia sẻ kỹ thuật, nâng thu nhập, cải thiện đời sống, hướng chăn nuôi an toàn, hiệu quả, bền vững..

Đà Nẵng: Người dân Phước Năng đổi tư duy, mở hướng làm giàu

Mô hình - Kinh nghiệm 07/10/2026 07:41

Từ những vùng quê khác nhau đến Phước Năng lập nghiệp, nhiều hộ dân đang từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm, mạnh dạn đầu tư sản xuất và khai thác lợi thế đất đai để nâng cao thu nhập.

Tuyên Quang: Xã Trung Thịnh phát huy lợi thế, mở hướng phát triển kinh tế

Mô hình - Kinh nghiệm 05/10/2026 10:24

Phát huy lợi thế về đất đai, khí hậu và điều kiện tự nhiên, người dân xã Trung Thịnh, tỉnh Tuyên Quang đang từng bước đổi mới tư duy sản xuất, chủ động lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp. Từ chăn nuôi, trồng trọt đến chế biến nông sản, nhiều mô hình bước đầu mang lại hiệu quả, tạo thêm việc làm, thu nhập và mở hướng giảm nghèo bền vững.

Tp. Huế: Phường Thuận An xây dựng chuỗi giá trị thủy sản gắn với kinh tế biển xanh

Chuyển động xanh 03/10/2026 17:02

Sự ra đời của HTX Chế biến Thủy sản Thuận An mở thêm một hướng liên kết để nguồn nguyên liệu thủy sản được khai thác, chế biến và tiêu thụ hiệu quả hơn...

Quảng Ngãi: Sức bật xã vùng cao Măng Ri từ dược liệu quý và bản sắc văn hóa

Chuyển động xanh 03/10/2026 16:59

Phát huy lợi thế sâm Ngọc Linh, cà phê xứ lạnh cùng chuyển đổi số toàn diện, xã Măng Ri (Quảng Ngãi) đang tạo dựng diện mạo mới trù phú, giàu bản sắc nơi đại ngàn.

XEM THÊM