![]() |
| Buổi sớm trên đồi chè Long Cốc |
Mở rộng hành trình từ những đồi chè
Giữa miền trung du Phú Thọ, những đồi chè tròn đều, nối nhau qua các thung lũng tạo nên cảnh quan đặc trưng của Long Cốc. Vào sáng sớm, sương phủ trên những luống chè, từng quả đồi thấp thoáng trong mây. Khi nắng lên, sắc xanh dần hiện rõ, thu hút người yêu nhiếp ảnh và du khách đến ngắm bình minh, lưu lại vẻ đẹp của vùng chè.
Cảnh quan ấy được tạo nên từ hoạt động sản xuất qua nhiều năm của người dân. Mỗi luống chè vừa mang lại thu nhập cho gia đình, vừa góp phần làm nên diện mạo của điểm đến. Bởi vậy, khai thác du lịch tại đây cần bắt đầu từ việc bảo vệ vùng sản xuất, tôn trọng công việc của người trồng chè và giữ gìn cảnh quan.
Nếu chỉ dừng ở ngắm cảnh, chụp ảnh, chuyến đi thường ngắn và cơ hội chi tiêu tại địa phương còn hạn chế. Việc mở rộng trải nghiệm sang tìm hiểu nghề chè, thưởng thức ẩm thực và khám phá văn hóa Mường giúp Long Cốc có thêm điều kiện giữ chân du khách.
Tại các nương chè, du khách có thể tìm hiểu cách chăm sóc, lựa chọn và thu hái búp; quan sát những công đoạn chế biến tại cơ sở sản xuất. Trải nghiệm sao chè thủ công giúp người tham gia hiểu thêm sự khéo léo, kinh nghiệm và công sức để làm nên một sản phẩm trà.
Sau hành trình ấy, chén trà địa phương trở thành cầu nối giữa người làm chè và người thưởng thức. Câu chuyện về đất đai, khí hậu, cách canh tác và chế biến bổ sung giá trị cho sản phẩm, tạo cơ hội bán hàng ngay tại nơi sản xuất.
Đây cũng là hướng tham gia phù hợp với các hộ gia đình, cơ sở chế biến và hợp tác xã: vừa duy trì nghề chè, vừa tổ chức đón khách, giới thiệu sản phẩm và cung cấp những trải nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế. Chất lượng trà và chất lượng dịch vụ vì thế cần được chăm chút song song.
![]() |
| Một ngày bình yên trên nương chè |
Văn hóa Mường tạo chiều sâu cho điểm đến
Bên cạnh đồi chè, không gian nhà sàn, tiếng nói, trang phục, ẩm thực và phong tục của cộng đồng người Mường là những yếu tố tạo nên nét riêng của Long Cốc.
Du khách lưu trú tại các homestay có cơ hội trò chuyện với chủ nhà, cùng chuẩn bị bữa ăn, tìm hiểu cách chế biến món truyền thống và tham gia giao lưu văn nghệ. Những trải nghiệm gần gũi ấy giúp chuyến đi gắn với con người và đời sống địa phương, thay vì chỉ đi qua cảnh quan.
Ẩm thực cũng có thể trở thành một phần đáng nhớ trong hành trình. Cơm lam, xôi ngũ sắc, các món từ gà, cá và rau địa phương được giới thiệu cùng câu chuyện về nguyên liệu, cách chế biến, tập quán sử dụng trong gia đình và cộng đồng. Giá trị của bữa ăn nằm cả ở hương vị lẫn sự hiểu biết mà người dân chia sẻ với khách.
Tương tự, tiếng cồng chiêng, những điệu múa dân gian và không gian nhà sàn cần được giới thiệu trong mối liên hệ với đời sống văn hóa Mường. Người dân, nghệ nhân phải giữ vai trò chủ thể, quyết định cách thức giới thiệu và giải thích ý nghĩa của những thực hành văn hóa. Điều này giúp hoạt động du lịch có chiều sâu, đồng thời tránh giản lược di sản thành các tiết mục phục vụ khách.
Tuần Văn hóa – Du lịch Long Cốc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, với chủ đề “Hương sắc trà – Bản sắc Mường, Kết nối thiên nhiên – Lan tỏa giá trị”, là dịp quảng bá những lợi thế ấy. Sự kiện tạo cơ hội giới thiệu cảnh quan, sản phẩm trà, ẩm thực và văn hóa cộng đồng trong cùng một không gian trải nghiệm.
Từ hoạt động quảng bá, điều cần hướng tới là hình thành những chương trình có thể duy trì thường xuyên: đón bình minh trên đồi chè, tìm hiểu chế biến trà, thưởng thức món ăn địa phương, lưu trú và giao lưu văn hóa. Khả năng kết nối với Vườn quốc gia Xuân Sơn cùng các điểm đến lân cận cũng mở ra cơ hội xây dựng hành trình phong phú hơn.
![]() |
| Những ngôi nhà sàn cổ truyền luôn là điểm đến hấp dẫn với du khách trải nghiệm |
Người dân tham gia, nguồn thu từng bước mở rộng
Theo số liệu được Cổng thông tin điện tử Đảng bộ tỉnh Phú Thọ công bố, năm 2024, Long Cốc đón khoảng 3.500 lượt khách, doanh thu du lịch đạt 900 triệu đồng. Năm 2025, lượng khách tăng lên 4.500 lượt, doanh thu đạt 1,35 tỷ đồng. Trong chín tháng đầu năm 2026, địa phương đón trên 12.000 lượt khách, trong đó có khoảng 900 lượt khách quốc tế, doanh thu đạt 2 tỷ đồng.
Số hộ tham gia du lịch cộng đồng tăng từ 25 lên 56 hộ. Thu nhập bình quân của lao động du lịch tăng từ 2,1 triệu đồng/tháng năm 2024 lên 3,5 triệu đồng/tháng vào tháng 9/2026. Những kết quả này cho thấy hoạt động đón khách đang mở rộng sự tham gia của người dân và bổ sung nguồn thu cho kinh tế nông thôn.
Để tham gia du lịch, nhiều gia đình bắt đầu cải tạo không gian nhà ở, bố trí phòng nghỉ, chăm chút bữa ăn và học cách giao tiếp với khách. Người trồng chè có thể hướng dẫn trải nghiệm; hộ có điều kiện lưu trú cung cấp phòng nghỉ; những gia đình khác tham gia cung ứng thực phẩm, vận chuyển hoặc bán sản phẩm địa phương.
Cách tổ chức này giúp lợi ích du lịch có cơ hội lan tỏa trong cộng đồng. Tuy nhiên, số hộ tham gia tăng cũng đặt ra yêu cầu về chất lượng dịch vụ và sự phối hợp. Nếu mỗi hộ tự xây dựng sản phẩm, tự định giá và đón khách riêng lẻ, điểm đến khó tạo được chất lượng đồng đều.
Vì vậy, cần có sự liên kết giữa người trồng chè, hợp tác xã, cơ sở lưu trú và doanh nghiệp lữ hành. Các bên thống nhất nội dung trải nghiệm, giá dịch vụ, trách nhiệm phục vụ và phương án xử lý tình huống. Việc đào tạo nghiệp vụ lưu trú, chế biến thực phẩm, hướng dẫn tham quan và bảo đảm an toàn cần được thực hiện sát với công việc của từng nhóm hộ.
Hiệu quả du lịch cũng cần được nhìn rộng hơn số lượt khách. Thời gian lưu trú, mức chi tiêu, lượng sản phẩm địa phương bán được và thu nhập người dân nhận được là những căn cứ cần theo dõi để điều chỉnh cách làm.
![]() |
| Chè Long Cốc đang xây dựng một thương hiệu |
Giữ cảnh quan, nâng chất lượng trải nghiệm
Phát triển du lịch trên nền tảng nông nghiệp mang lại cho Long Cốc lợi thế rõ rệt, nhưng cũng đòi hỏi quản lý chặt chẽ việc xây dựng và sử dụng không gian. Đồi chè, đường đi, điểm ngắm cảnh và khu dân cư cần được tổ chức phù hợp, tránh để công trình dịch vụ làm biến dạng cảnh quan vốn tạo nên sức hấp dẫn của địa phương.
Trong sản xuất chè, nâng cao chất lượng cần đi cùng hướng dẫn sử dụng vật tư đúng kỹ thuật, quản lý bao bì sau sử dụng và bảo vệ nguồn nước. Hoạt động tham quan phải được bố trí phù hợp với lịch chăm sóc, thu hái, bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến sản xuất.
Đối với cơ sở lưu trú, những việc cụ thể như thu gom, phân loại rác, xử lý nước thải, tiết kiệm nước và năng lượng, hạn chế đồ nhựa dùng một lần cần trở thành công việc thường xuyên. Đây là những điều kiện để định hướng du lịch xanh được thể hiện trong hoạt động hằng ngày.
Long Cốc cũng cần phát triển sản phẩm phù hợp với từng mùa. Săn mây phụ thuộc thời tiết, trong khi trải nghiệm nghề chè, thưởng trà, ẩm thực và tìm hiểu văn hóa có thể được tổ chức linh hoạt hơn. Thông tin rõ về mùa vụ, điều kiện tham quan và nội dung dịch vụ giúp du khách lựa chọn phù hợp, đồng thời hạn chế kỳ vọng sai lệch từ hình ảnh quảng bá.
![]() |
| Bình yên giữa thiên nhiên khoáng đạt |
Cùng với đó, các cơ sở sản xuất cần chú trọng chất lượng trà, bao bì, nhãn hàng và thông tin nguồn gốc. Một sản phẩm được du khách mua về, tiếp tục sử dụng và đặt mua sau chuyến đi sẽ kéo dài mối liên hệ với điểm đến, tạo thêm đầu ra cho người làm chè.
Ứng dụng nền tảng số có thể hỗ trợ quá trình này thông qua giới thiệu cơ sở lưu trú, công khai giá, hướng dẫn đặt dịch vụ và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Nội dung quảng bá cần phản ánh đúng cảnh quan, điều kiện phục vụ và trải nghiệm thực tế.
Long Cốc có cơ hội phát triển từ chính nghề nghiệp và văn hóa đang hiện diện trong đời sống cộng đồng. Để cơ hội ấy trở thành giá trị lâu dài, người dân cần được tham gia tổ chức, quyết định và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Khi nghề chè được duy trì, cảnh quan được bảo vệ và văn hóa Mường được trao truyền, mỗi chuyến đi đến Long Cốc sẽ góp thêm nguồn lực cho vùng đất làm nên sức hấp dẫn của mình.