Trăn trở của người con xứ đồng và quyết định “ngược dòng”

Sinh ra và lớn lên từ vùng quê thuần nông, nhịp sống của anh Trần Tăng Dũng vốn đã gắn liền với gốc rạ, bờ mương. Chứng kiến làn sóng đô thị hóa mạnh mẽ, thanh niên trong làng lũ lượt thoát ly ra thành phố để tìm kiếm công việc dịch vụ, nhà máy, bỏ lại sau lưng những bờ xôi ruộng mật.

Bước ngoặt đến vào tháng 5/2020. Trong những buổi chiều đi dọc bờ ruộng, nhìn hàng chục héc-ta đất nông nghiệp bị bỏ hoang hóa, cỏ dại mọc um tùm cao quá đầu người, lòng anh Dũng thắt lại. Là người con lớn lên từ hạt gạo, anh tiếc từng tấc đất quê hương. Nhiều đêm liền anh trằn trọc không ngủ được, tự hỏi: “Tại sao trên chính mảnh đất quê hương, nơi có nguồn nước, có thổ nhưỡng, người nông dân lại phải quay lưng với ruộng đồng?”.

Chính từ những đêm không ngủ ấy, một quyết định táo bạo đã ra đời. Anh Dũng quyết tâm khôi phục lại màu xanh cho vùng đất hoang. Nhưng không dừng lại ở cách làm truyền thống vốn lấy “công làm lãi” và phụ thuộc vào hóa chất, anh chọn một hướng đi gian nan nhưng bền vững hơn: canh tác lúa hữu cơ kết hợp cơ giới hóa đồng bộ.

Hành trình “khai phá” và chiến lược đầu tư công nghệ hữu cơ

Gặp anh Dũng tại bờ ruộng trong một buổi chiều, ấn tượng đầu tiên là một thân hình đen đúa, săn chắc đặc trưng của dãi dầu sương gió, nhưng ánh mắt luôn ngời sáng và nụ cười rạng rỡ của một lão nông thuần hậu, thật thà.

Anh cười bảo: “Lúc tôi tuyên bố thuê lại hơn 20 ha để trồng lúa, ai cũng bảo tôi gàn, liều mạng. Nhưng tôi tin, nếu mình có nghị lực, không để đất chết thì đất sẽ không phụ công người”.

Để hiện thực hóa khát vọng, anh Dũng hiểu rằng không thể làm theo lối thủ công cũ. Anh đã dũng cảm dốc toàn bộ vốn liếng tích lũy và vay mượn thêm, đổ “tiền tỷ” để mua sắm hệ thống máy móc hiện đại bao gồm máy cày công suất lớn, máy gặt đập liên hợp và hệ thống máy cấy tiên tiến. Việc cơ giới hóa đồng bộ giúp giải quyết triệt để bài toán thiếu hụt lao động tại địa phương và tối ưu hóa chi phí sản xuất trên quy mô lớn.

Về giống lúa, sau nhiều đêm nghiên cứu chất đất và nhu cầu thị trường, anh quyết định đưa giống lúa Nhật J02 vào gieo cấy. Đây là giống lúa thuần có chất lượng cao, khả năng chống chịu sâu bệnh khá tốt, hạt gạo tròn, cơm đậm và thơm, rất thích hợp với định hướng sản xuất phân khúc gạo hữu cơ cao cấp.

Tuy nhiên, chuyển đổi từ đất bỏ hoang sang đất sạch hữu cơ là một hành trình đầy thử thách. Suốt hai năm đầu, anh phải tập trung cải tạo đất, tuyệt đối không sử dụng phân bón hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật. Thay vào đó, anh sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh, phân chuồng ủ hoai mục và áp dụng các biện pháp sinh học để quản lý dịch hại.

Để vận hành khối tài sản hơn 20 ha trơn tru qua hai vụ mùa mỗi năm (vụ Xuân và vụ Mùa), ngoài hai vợ chồng trực tiếp bám ruộng từ sáng sớm đến tối mịt, anh Dũng còn tạo công ăn việc làm thường xuyên cho hơn 10 lao động địa phương. Từ khâu gieo mạ khay, điều tiết nước, làm cỏ bờ bằng tay đến lúc thu hoạch, tất cả đều tuân thủ nghiêm ngặt quy trình sản xuất hữu cơ “5 không”.

Quả ngọt từ sự kiên trì và tư duy đổi mới

Không ngại khó, không ngại khổ, sự kiên trì của người nông dân mang tư duy đổi mới đã được đền đáp xứng đáng. Trên diện tích cánh đồng mẫu lớn từng là nơi cỏ dại ngự trị, giờ đây là những làn sóng lúa J02 xanh mướt, thẳng cánh cò bay.

Hiện tại, năng suất lúa hữu cơ J02 của gia đình anh Dũng đã đi vào ổn định, đạt từ 2,5 đến gần 3 tạ thóc trên một sào mỗi vụ (tương đương khoảng 6,8 - 8,3 tấn/ha/vụ). Đây là một con số vô cùng ấn tượng đối với mô hình canh tác thuần hữu cơ, vốn thường có năng suất giai đoạn đầu thấp hơn canh tác hóa học.

Nhờ chất lượng vượt trội, hạt gạo sạch, an toàn, sản phẩm lúa gạo của anh làm ra đến đâu được các doanh nghiệp và người tiêu dùng thông thái đặt mua hết đến đó, mang lại nguồn thu nhập bền vững và khẳng định mạnh mẽ tư duy hoàn toàn có thể làm giàu bền vững từ nông nghiệp hữu cơ.

Điểm tựa từ sự đồng hành của chính quyền địa phương

Thành công của mô hình không chỉ đến từ ý chí sắt đá của anh Trần Tăng Dũng mà còn có sự tiếp sức, đồng hành sát sao từ cấp ủy, chính quyền địa phương. Xác định đây là mô hình kinh tế nông nghiệp đột phá, giúp thay đổi tư duy sản xuất của bà con, lãnh đạo xã Vĩnh Hòa luôn dành sự quan tâm đặc biệt.

Phóng viên tạp chí Hữu cơ Việt Nam thực tế cánh đồng hơn 20ha của anh Trần Tăng Dũng. Ảnh : Duy Mạnh

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam, ông Phạm Thành Trung – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hòa cho biết:

“Mô hình trồng lúa hữu cơ J02 quy mô lớn của anh Trần Tăng Dũng là một điểm sáng trong phong trào tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu tại địa phương. Chính quyền xã thường xuyên cử cán bộ khuyến nông xuống tận bờ ruộng hỏi han, theo dõi sát sao tình hình sâu bệnh cùng gia đình, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về thủ tục tích tụ ruộng đất, nguồn nước và an ninh trật tự để anh Dũng yên tâm sản xuất. Chúng tôi đánh giá rất cao nghị lực và tư duy bám ruộng của anh, và đang nghiên cứu để nhân rộng mô hình này ra toàn xã”.

Hành trình từ một bờ ruộng hoang mọc đầy cỏ dại đến cánh đồng lúa Nhật J02 hữu cơ trĩu hạt của anh Trần Tăng Dũng tại thôn 5, Lô Đông, xã Vĩnh Hòa chính là minh chứng sống động cho tinh thần “nói là làm”. Giữa bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng tới giá trị xanh và bền vững, nụ cười rạng rỡ của người nông dân chân đất Trần Tăng Dũng bên chiếc máy cày tiền tỷ chính là biểu tượng cho sức sống mới của nông thôn Hải Phòng – nơi đất mẹ không bao giờ chết nếu có những con người có tâm và có tầm gìn giữ.