Gìn giữ cây thuốc Việt, nâng tầm giá trị từ tri thức bản địa

Triển lãm sản phẩm của HTX Vũ Gia tại hội nghị hữu cơ châu Á lần thức 8

Từ tiềm năng bản địa đến mô hình hợp tác xã

Xuất phát từ thực tiễn nhiều vùng nông thôn có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển cây dược liệu nhưng sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết, HTX Dược liệu Vũ Gia được thành lập với mục tiêu tổ chức lại sản xuất theo hướng bài bản, nâng cao giá trị cây thuốc và tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Ngay từ khi hình thành, HTX đã xác định rõ hướng đi: phát triển dược liệu không chỉ là câu chuyện kinh tế mà còn là bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, gìn giữ tri thức bản địa và đóng góp cho chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Chính tư duy này đã tạo nên bản sắc riêng của HTX Dược liệu Vũ Gia trong hệ sinh thái các mô hình kinh tế tập thể hiện nay.

Xây dựng vùng nguyên liệu – nền tảng cho chất lượng

Một trong những yếu tố then chốt làm nên uy tín của HTX Dược liệu Vũ Gia là việc chú trọng xây dựng vùng nguyên liệu dược liệu tập trung. Các loại cây thuốc được HTX lựa chọn đều phù hợp với thổ nhưỡng, khí hậu địa phương, có giá trị dược tính cao và nhu cầu thị trường ổn định.

HTX hướng dẫn các thành viên và hộ liên kết canh tác theo hướng an toàn, giảm thiểu hóa chất, ưu tiên phân bón hữu cơ và các biện pháp sinh học. Quy trình trồng, chăm sóc, thu hái được chuẩn hóa, đảm bảo đúng thời điểm, đúng kỹ thuật để giữ trọn hàm lượng hoạt chất trong dược liệu.

Việc ghi chép nhật ký sản xuất, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu được HTX thực hiện nghiêm túc, tạo cơ sở cho truy xuất nguồn gốc – yếu tố ngày càng quan trọng trong thị trường dược liệu và sản phẩm chăm sóc sức khỏe hiện nay.

Đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng

Không dừng lại ở việc cung cấp dược liệu thô, HTX Dược liệu Vũ Gia từng bước đầu tư vào khâu sơ chế và chế biến, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Từ dược liệu truyền thống, HTX phát triển nhiều dòng sản phẩm như trà thảo dược, cao dược liệu, bột dược liệu, túi lọc, sản phẩm chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc thiên nhiên.

Các sản phẩm của HTX được chú trọng từ chất lượng bên trong đến hình thức bên ngoài. Bao bì, nhãn mác được thiết kế rõ ràng, cung cấp đầy đủ thông tin về thành phần, công dụng, cách sử dụng và nguồn gốc nguyên liệu, góp phần tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường dược liệu còn nhiều sản phẩm trôi nổi.

Việc tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ nông sản, dược liệu và chương trình OCOP đã giúp sản phẩm của HTX Dược liệu Vũ Gia từng bước tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, khẳng định vị thế trên thị trường nội địa.

Gắn phát triển kinh tế với bảo tồn tri thức bản địa

Một điểm nổi bật trong hoạt động của HTX Dược liệu Vũ Gia là việc kế thừa và phát huy tri thức y học cổ truyền của địa phương. Nhiều bài thuốc dân gian, kinh nghiệm sử dụng cây thuốc được HTX sưu tầm, chuẩn hóa và kết hợp với tư vấn của các chuyên gia, tạo ra các sản phẩm vừa mang giá trị truyền thống, vừa đáp ứng yêu cầu khoa học hiện đại.

Thông qua mô hình HTX, những giá trị tưởng chừng bị mai một theo thời gian nay được “đánh thức”, trở thành nguồn lực cho phát triển kinh tế và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là cách HTX góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa gắn với cây thuốc Việt.

Tạo sinh kế bền vững cho người dân nông thôn

Hoạt động của HTX Dược liệu Vũ Gia đã mang lại những tác động tích cực rõ nét đối với đời sống người dân địa phương. Việc tham gia HTX giúp các hộ nông dân có đầu ra ổn định cho dược liệu, thu nhập được cải thiện so với sản xuất truyền thống.

HTX cũng tạo việc làm thường xuyên cho lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và người trung niên, thông qua các khâu trồng trọt, sơ chế, chế biến và đóng gói sản phẩm. Qua đó, góp phần hạn chế tình trạng lao động trẻ rời quê, thúc đẩy phát triển kinh tế tại chỗ.

Hướng tới nông nghiệp xanh và phát triển bền vững

Phát triển dược liệu gắn với bảo vệ môi trường là định hướng xuyên suốt của HTX Dược liệu Vũ Gia. Việc canh tác theo hướng hữu cơ, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và dược liệu để ủ phân, tái sử dụng chất thải trong sản xuất đã góp phần hình thành mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Định hướng này phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế carbon thấp mà Việt Nam đang theo đuổi, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của HTX.

Bên cạnh những kết quả đạt được, HTX Dược liệu Vũ Gia vẫn đối mặt với không ít thách thức như quy mô sản xuất còn hạn chế, vốn đầu tư cho chế biến sâu chưa lớn, năng lực cạnh tranh trên thị trường rộng còn cần được nâng cao.

Trong thời gian tới, HTX đặt mục tiêu mở rộng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn, đa dạng hóa sản phẩm, tăng cường đầu tư công nghệ chế biến và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, HTX kỳ vọng tiếp tục nhận được sự đồng hành của các cấp chính quyền, ngành chức năng trong đào tạo, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường.

Khẳng định vai trò của kinh tế tập thể trong phát triển dược liệu

Thực tiễn từ HTX Dược liệu Vũ Gia cho thấy, khi kinh tế tập thể được tổ chức đúng hướng, gắn với lợi thế bản địa và nhu cầu thị trường, cây dược liệu không chỉ là “cây xóa nghèo” mà còn trở thành động lực phát triển bền vững. HTX Dược liệu Vũ Gia đang từng bước khẳng định vai trò của mình trong chuỗi giá trị dược liệu Việt Nam, góp phần nâng cao giá trị cây thuốc, chăm lo sức khỏe cộng đồng và xây dựng nông thôn mới theo hướng xanh, bền vững./.