Hạn hán và xâm nhập mặn được dự báo diễn biến phức tạp trong vụ hè thu 2026

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, tổng diện tích có nguy cơ bị hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn tại khu vực Bắc Trung Bộ ước khoảng 6.700 – 10.200 ha. Trong đó, Thanh Hóa và Nghệ An là hai địa phương chịu ảnh hưởng lớn nhất, với nhiều khu vực cuối kênh, vùng tưới phụ thuộc hồ đập nhỏ, vùng ven biển và khu vực sử dụng bơm điện dọc các sông lớn có nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng.

Tại Hà Tĩnh, Quảng Trị và thành phố Huế, hạn hán có xu hướng tập trung ở vùng đồi núi, khu tưới cuối nguồn và các khu vực ven phá, ven sông.

Ở khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, diện tích có nguy cơ hạn hán, thiếu nước dao động từ 4.000 – 6.200 ha. Đáng chú ý, Đà Nẵng có thể bị ảnh hưởng từ 1.500 – 2.000 ha, trong đó phần lớn diện tích chịu tác động của xâm nhập mặn tại hạ lưu sông Vu Gia – Thu Bồn. Các tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa cũng ghi nhận nguy cơ thiếu nước tại nhiều hồ chứa nhỏ và hệ thống thủy lợi trọng điểm.

Thực tế này cho thấy nguồn nước phục vụ sản xuất vụ Hè Thu 2026 đang chịu nhiều áp lực, đặc biệt tại các khu vực phụ thuộc vào hồ chứa nhỏ, công trình thủy lợi phân tán hoặc nằm cuối nguồn kênh. Nguy cơ thiếu nước cục bộ, thậm chí trên diện rộng có thể xảy ra nếu không có giải pháp điều tiết và sử dụng nước hợp lý.

Trước tình hình đó, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi đề nghị các địa phương chủ động kiểm kê, đánh giá nguồn nước trữ tại từng công trình để tính toán khả năng cung cấp trong suốt vụ sản xuất. Nguyên tắc được đặt ra là chỉ tổ chức gieo trồng khi bảo đảm đủ nguồn nước cho cả vụ, tránh sản xuất vượt quá khả năng cung cấp của hệ thống thủy lợi.

Các địa phương cũng cần xác định rõ thứ tự ưu tiên trong sử dụng nước, trong đó ưu tiên cho nhu cầu sinh hoạt, chăn nuôi và các loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Đối với những diện tích không bảo đảm nguồn nước, cần điều chỉnh kế hoạch sản xuất như giãn thời vụ, lùi lịch gieo trồng hoặc chuyển đổi sang cây trồng ít nước hơn.

Bên cạnh đó, cần tăng cường theo dõi, cập nhật thường xuyên các bản tin dự báo khí tượng, thủy văn và nguồn nước để chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất theo từng thời điểm.

Việc phối hợp với các chủ hồ thủy điện trong điều tiết nước cho hạ du cũng được yêu cầu triển khai phù hợp với khả năng lấy nước của hệ thống thủy lợi, nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và hạn chế thất thoát, lãng phí nguồn nước.

Các giải pháp kỹ thuật như nạo vét kênh mương, cửa lấy nước; lắp đặt trạm bơm dã chiến; đắp đập tạm ngăn mặn; đào ao, giếng để tận dụng nguồn nước sẵn có cần được thực hiện đồng bộ. Đồng thời, đẩy mạnh áp dụng các phương pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước cho cả lúa và cây trồng cạn.

Trong bối cảnh hạn hán có thể kéo dài sang mùa khô 2026–2027, việc tích trữ nước tối đa tại các hồ chứa và bảo đảm an toàn công trình thủy lợi được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

Ngoài ra, công tác truyền thông cần được tăng cường nhằm cung cấp kịp thời thông tin về tình hình nguồn nước, nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn, qua đó giúp người dân chủ động trong sản xuất và sử dụng nước hiệu quả.

Theo Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, tại khu vực duyên hải Nam Trung Bộ, vụ Đông Xuân 2025–2026 có tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm trên 354,6 nghìn ha, trong đó lúa chiếm 229,6 nghìn ha, còn lại là khoảng 125 nghìn ha cây màu và cây hàng năm khác; diện tích cây lâu năm khoảng 51 nghìn ha. Đến nay, khoảng 140 nghìn ha lúa đã được thu hoạch, đạt khoảng 61% diện tích gieo trồng.

Bước sang tháng 5, các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ bắt đầu triển khai sản xuất vụ Hè Thu 2026 với tổng diện tích cây hàng năm khoảng 347,6 nghìn ha./.