Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do El Nino

Hạn hán, xâm nhập mặn được cảnh báo ở mức cao tại Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026–2027. Ảnh minh họa

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có Công văn số 3764/BNNMT-KTTV gửi Trưởng ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia về việc thông tin hiện tượng El Nino và nhận định sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu cho thấy hệ thống ENSO đang chuyển pha từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong khoảng tháng 6/2026 – 8/2026 với xác suất từ 80–90%. Sau đó, El Nino có thể tiếp tục phát triển với khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026; tuy nhiên, xác suất xuất hiện El Nino rất mạnh khoảng 20–25% trong giai đoạn từ tháng 10/2026 đến tháng 12/2026 và có thể kéo dài sang năm 2027.

Bộ cho biết, mặc dù các mô hình dự báo còn tồn tại bất định, song việc nhận định sớm tình hình El Nino có ý nghĩa quan trọng trong công tác chỉ đạo, điều hành phòng, chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Việt Nam, điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm từ đầu năm 2026, nắng nóng gia tăng sớm hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10–40% so với trung bình nhiều năm trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa.

Trong thời gian tới, nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn năm 2025. Lượng mưa có khả năng thiếu hụt ngay trong các tháng mùa khô năm 2026, đặc biệt từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến 25–50%; mùa mưa có khả năng kết thúc sớm.

Nguồn nước trên các lưu vực sông được dự báo tiếp tục suy giảm; các hồ chứa lớn, đặc biệt trên hệ thống sông Đà, tổng lượng dòng chảy từ tháng 5 đến tháng 7/2026 có khả năng thiếu hụt từ 10–25% so với trung bình nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, nhất là khi lượng nước từ ngoài lãnh thổ giảm, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến cấp nước hạ du và an ninh năng lượng.

Bộ cũng cảnh báo nguy cơ xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt tại khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026–2027; tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên phạm vi rộng trong những tháng đầu năm 2027.

Đáng lưu ý, trong các kỳ El Nino, dù tổng lượng mưa giảm nhưng vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị. Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, song cường độ có thể mạnh, quỹ đạo phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ gây tác động lớn trong thời gian ngắn.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, đặc biệt là tình hình ENSO và nguồn nước; kịp thời cung cấp thông tin, cảnh báo phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương./.