Giai đoạn phát triển mới, nơi kinh tế biển xanh tiếp tục được dẫn dắt bằng tư duy tiên phong

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà phát biểu tại Diễn đàn Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam năm 2025 diễn ra tại Quảng Ninh.

Theo Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, thời điểm tổ chức diễn đàn là phù hợp khi Nghị quyết 36 về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đã được ban hành gần 7 năm. Đây là dịp để nhìn lại, sơ kết và đánh giá quá trình triển khai Nghị quyết.

Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà khẳng định quan điểm của Đảng và Nhà nước về biển trong Nghị quyết 36 vẫn giữ nguyên giá trị: khẳng định vai trò, vị thế của biển; cam kết bảo đảm tự do hàng hải, hàng không; giữ vững chủ quyền; phát triển bền vững kinh tế biển và chung tay xử lý các vấn đề biển mang tính toàn cầu.

Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị bước vào Đại hội XIV, tư duy chiến lược cần được cập nhật mạnh mẽ, đón bắt hai xu hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, những yếu tố được xem là nền tảng cho tăng trưởng bền vững, giúp Việt Nam sớm vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh, Nghị quyết 36 cần tiếp tục triển khai bền vững, đồng thời nhiệm vụ và giải pháp phải được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn. Việc sắp xếp lại bộ máy, đơn vị hành chính trong thời gian qua đã tạo không gian mới cho phát triển dựa trên liên kết vùng, mở rộng không gian cho 34 tỉnh, kết nối thông suốt giữa vùng núi, vùng biển, vùng sâu, vùng xa và các vùng động lực phát triển.

Về kết quả hội thảo, Phó Thủ tướng đánh giá cao báo cáo của UNDP và đặc biệt quan tâm đến bộ công cụ phân tích dựa trên dữ liệu thực chứng. Ông đề nghị xem xét chuyển giao cho một cơ quan nghiên cứu của Việt Nam để vận hành như một chuẩn mực mới trong đánh giá chi phí, lợi ích tại các khu vực ven biển. Bộ công cụ này, theo ông, sẽ giúp xác định lĩnh vực ưu tiên như điện gió, nuôi biển, du lịch hay năng lượng trong bối cảnh nguồn lực phát triển chồng lấn.

Phó Thủ tướng ghi nhận bộ tiêu chí về phát triển bền vững kinh tế biển mà UNDP xây dựng, và đề nghị tổ chức này phối hợp chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam để chuyển giao dữ liệu, công nghệ và phương pháp phân tích định lượng, nhằm hỗ trợ quá trình lựa chọn phương án phát triển tối ưu.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đồng tình với nhận thức chung tại diễn đàn rằng các vấn đề biển có tính liên vùng, liên địa phương, liên quốc gia. Những thách thức như ô nhiễm biển, suy thoái hệ sinh thái, rác thải nhựa, biến đổi khí hậu… đều không thể giải quyết đơn lẻ. Đây cũng là cam kết nhất quán của Việt Nam trong hợp tác quốc tế về biển.

Đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, việc hạn chế về khoa học - công nghệ và dữ liệu nghiên cứu là rào cản cho quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số hay phát triển năng lượng tái tạo biển. Vì vậy, ông nhấn mạnh tầm quan trọng của cơ chế chia sẻ công nghệ và chuyển giao sáng chế trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc.

Nuôi trồng thủy sản ở Quảng Ninh.

Riêng với nuôi biển công nghệ cao, Việt Nam đã tiếp cận mô hình nhưng bài toán chi phí vẫn là thách thức lớn. Tương tự, phát triển điện gió ngoài khơi, với tiềm năng hơn 600 GW đòi hỏi giải pháp về công nghệ, truyền tải và hạ tầng năng lượng. Điều này vượt quá khả năng tự thân của các nước đang phát triển nếu không có cơ chế trách nhiệm chung, minh bạch giữa các quốc gia.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng đặc biệt đồng tình với ý kiến về tín chỉ các-bon, cho rằng nếu thiếu cơ chế giám sát và công nhận toàn cầu, tín chỉ chỉ có thể giao dịch ở một số nước. Các-bon xanh từ biển, hấp thụ thông qua hệ sinh vật biển… chỉ có thể tạo ra khi đầu tư như đối với rừng tự nhiên. Hiện loại tín chỉ này mới chỉ được một số tổ chức như công nhận và cần sớm trở thành cơ chế quốc tế chung.

Bên cạnh đó, các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, còn hạn chế về công nghệ phục vụ chuyển đổi xanh, chuyển đổi số hay năng lượng tái tạo biển. Vì vậy, một cơ chế chia sẻ công nghệ và chuyển giao sáng chế dưới khuôn khổ Liên hợp quốc là hết sức quan trọng.

Phó Thủ tướng cũng đề cập tới tín chỉ carbon từ biển - nguồn tín chỉ đòi hỏi đầu tư lớn vào hệ sinh thái tương tự rừng tự nhiên. Hiện chỉ số ít tổ chức quốc tế công nhận loại tín chỉ này, và ông cho rằng cần có cơ chế giám sát, minh bạch toàn cầu để bảo đảm sự công bằng trong tiếp cận.

Về các ngành kinh tế biển, ông nhấn mạnh tiềm năng của nuôi biển công nghệ cao kết hợp du lịch và đề nghị các đối tác châu Âu, đặc biệt là Na Uy, hỗ trợ về công nghệ và cơ chế đầu tư. Đối với điện gió ngoài khơi, lĩnh vực Việt Nam có tiềm năng hơn 600 GW, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng, cần sớm triển khai thí điểm cùng các doanh nghiệp và tổ chức tài chính, đồng thời nghiên cứu phương án chuyển đổi năng lượng gió thành hydrogen hay amoniac xanh nhằm giải quyết bài toán hạ tầng và truyền tải.

Phó Thủ tướng hoan nghênh tinh thần hợp tác tại diễn đàn và nhấn mạnh Chính phủ sẽ đặt hàng để điều chỉnh tư duy, chính sách kinh tế xanh; hoàn thiện pháp luật và cơ chế khuyến khích bảo tồn gắn với phát triển. Ông kỳ vọng sớm nhận được bản khuyến nghị ngắn gọn nhưng bao quát, chứa đựng các dự án có tầm vóc và khả thi, góp phần đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng chất lượng.

Thủy sản Quảng Trị: Điểm sáng kinh tế biển miền Trung Nhờ chính sách phát triển bền vững và đội tàu hiện đại, Quảng Trị đang gặt hái thành công trong khai thác và nuôi trồng ...

Biển Đông và kinh tế biển Việt Nam Biển Đông, một vùng biển nằm ở rìa tây Thái Bình Dương, có vị trí địa kinh tế và địa chính trị vô cùng quan ...

"Không thể chấp nhận một đại dương bị tổn thương" Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh thông điệp “không thể chấp nhận một đại dương bị tổn thương”. ...