Giấc mơ xanh và bài toán vàng từ nông nghiệp hữu cơ Thanh Hóa - Kỳ 2: "Xanh" đất, "lành" người

Trang trại bưởi diễn theo hướng hữu cơ của ông Lê Xuân Hoằng xã Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân.

Lời cảnh báo từ thực phẩm bẩn

Những năm gần đây, nạn thực phẩm bẩn đã trở thành vấn đề nóng trên toàn cầu. Thực phẩm chứa đầy hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, phẩm màu… được các chuyên gia trong lĩnh vực dinh dưỡng và ung thư tại Việt Nam xác nhận là một trong những nguyên nhân chính gây ra lo ngại về an toàn sức khỏe và gia tăng số ca mắc ung thư.

Theo thống kê từ Bộ Y tế, Việt Nam hiện đang phải đối mặt với tình trạng gia tăng các ca mắc bệnh ung thư, trung bình mỗi năm khoảng 183.000 ca mắc mới và 122.000 ca tử vong. Tiến sĩ Từ Ngữ, Tổng thư ký Hội Dinh dưỡng Việt Nam, nhấn mạnh rằng các chất độc hại trong thực phẩm có thể là nguyên nhân của trên 30% ca bệnh ung thư.

Tại Thanh Hóa cho thấy, mỗi năm có gần 8.000 ca ung thư mới được phát hiện, tỷ lệ mắc này không chỉ cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn quốc mà còn đưa Thanh Hóa vào nhóm các tỉnh có số ca ung thư thuộc hàng cao trong cả nước. Tình hình này đặt ra nhiều nghi vấn về mối liên hệ giữa các yếu tố môi trường, thói quen sinh hoạt và đặc biệt là vấn đề an toàn thực phẩm mà người dân đang phải đối mặt hàng ngày.

Vấn nạn thực phẩm không an toàn không chỉ len lỏi vào các chợ truyền thống, siêu thị mà còn có nguy cơ xuất hiện trong các bếp ăn tập thể của trường học và bệnh viện, những nơi mà đối tượng tiêu dùng thường là trẻ em và người bệnh, những nhóm dễ bị tổn thương nhất bởi tác động tiêu cực của thực phẩm bẩn. Sự cạnh tranh thiếu lành mạnh giữa sản phẩm sạch và sản phẩm kém chất lượng cũng gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc lựa chọn thực phẩm an toàn, thậm chí còn xuất hiện tình trạng thực phẩm hữu cơ bị làm giả, gây mất niềm tin vào sản phẩm nông nghiệp hữu cơ chân chính.

Chị Nguyễn Thị Lan, một bà nội trợ ở thành phố Thanh Hóa, chia sẻ: “Mỗi lần đi chợ tôi đều rất lo lắng, không biết đâu là thực phẩm sạch, đâu là thực phẩm bẩn. Cứ nghe nói đến hóa chất, thuốc trừ sâu là tôi thấy sợ, chỉ lo ảnh hưởng đến sức khỏe của cả gia đình”. Đây là tâm trạng chung của rất nhiều người dân, cho thấy nỗi lo lắng thường trực về vấn đề an toàn thực phẩm.

Mỗi năm, lực lượng chức năng tại Thanh Hóa phát hiện và xử lý hàng trăm vụ vi phạm liên quan đến thực phẩm bẩn, kém chất lượng, cho thấy đây không còn là vấn đề cá biệt mà đã trở thành một thách thức lớn đối với an toàn thực phẩm của tỉnh. Theo báo cáo mới nhất của Sở Y tế Thanh Hóa, năm 2024, tỉnh đã xử lý hơn 806 vụ vi phạm an toàn thực phẩm, thu giữ hàng tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc, chứa dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng cho phép.

Trước những nguy cơ và hậu quả nghiêm trọng mà thực phẩm bẩn gây ra, đã đến lúc cần có những hành động quyết liệt và đồng bộ từ các cấp chính quyền, các doanh nghiệp sản xuất và phân phối thực phẩm, cũng như mỗi người dân. Việc tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm, xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, nâng cao nhận thức của người tiêu dùng và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hữu cơ là những bước đi cần thiết để đẩy lùi thực phẩm bẩn, bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng.

Mô hình trồng ớt chuẩn hữu cơ tại huyện Yên định Thanh Hóa

Liều thuốc xanh cho sức khỏe cộng đồng

Khi thực phẩm bẩn đang là mối lo lắng lớn của cộng đồng, nông nghiệp hữu cơ nổi lên như một giải pháp tiềm năng, mang theo hy vọng về những sản phẩm sạch, an toàn và một tương lai bền vững hơn. Hơn 10 năm qua, mô hình này đã và đang dần được biết đến, khuyến khích phát triển, không chỉ vì lợi ích sức khỏe mà còn vì khả năng bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị kinh tế cho người sản xuất.

Đến nay, toàn tỉnh Thanh Hóa đã có có 07 đơn vị sản xuất nông nghiệp hữu cơ trong lĩnh vực trồng trọt được cấp chứng nhận sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam về nông nghiệp hữu cơ TCVN 11041-2:2017, với tổng diện tích là 15,46 ha. Ngoài ra, các mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, lâm nghiệp theo hướng hữu cơ, an toàn sinh học và nông nghiệp tuần hoàn cũng đang được hình thành bước đầu.

Ông Nguyễn Xuân Khải, chủ một trang trại bưởi Diễn tại xã Yên Thọ, huyện Yên Định, chia sẻ: “Trước kia tôi cũng từng trồng bưởi theo phương pháp thông thường, nhưng đất đai bạc màu, sâu bệnh nhiều. Khi chuyển sang làm hữu cơ, tôi thấy đất phục hồi nhanh, vườn cây khỏe mạnh, quả bưởi ngọt hơn và không cần dùng đến thuốc hóa học. Sức khỏe gia đình tôi cũng được cải thiện đáng kể.”

Từ hơn 3.000 gốc bưởi Diễn canh tác theo hướng hữu cơ, mỗi năm ông Khải thu hoạch khoảng 250 tấn quả, đem lại doanh thu từ 4 đến 5 tỷ đồng. Đây là một trong nhiều câu chuyện tiêu biểu cho thấy sự sáng tạo, kiên trì và tâm huyết của người nông dân Thanh Hóa trên hành trình phát triển nông nghiệp hữu cơ.

Đặc biệt, sự vào cuộc của các cấp chính quyền cũng đóng vai trò then chốt trong việc tạo động lực cho sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ. Bên cạnh việc ban hành các chủ trương, chính sách hỗ trợ, các sở, ban, ngành cũng tích cực triển khai các chương trình tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm hữu cơ. Nhiều hội chợ, diễn đàn kết nối cung cầu đã được tổ chức, tạo cơ hội cho các nhà sản xuất hữu cơ giới thiệu sản phẩm và tìm kiếm đối tác tin cậy.

Lúa nếp Cau Sồi Cốc, tại thôn Sồi Cốc, xã Thành Minh, huyện Thạch Thành được công nhận đạt chuẩn hữu cơ

Mặc dù đã có những tín hiệu tích cực, con đường phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Thanh Hóa vẫn gặp nhiều khó khăn. Một trong những thách thức lớn nhất là vấn đề nhận thức và tập quán canh tác truyền thống của một bộ phận không nhỏ nông dân. Việc thay đổi thói quen sử dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đã ăn sâu vào tiềm thức không phải là một quá trình dễ dàng.

Ông Lương Hồng Sỹ, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Như Thanh nhấn mạnh: “Để nông nghiệp hữu cơ Thanh Hóa phát triển bền vững, cần có chiến lược toàn diện tập trung vào tuyên truyền, đào tạo kỹ thuật cho nông dân, hỗ trợ tài chính hiệu quả, xây dựng chuỗi liên kết giá trị, tăng cường quản lý thị trường và khuyến khích đầu tư từ doanh nghiệp”.

Nhờ những nỗ lực không ngừng của chính quyền địa phương và sự sáng tạo, kiên trì của người dân, nền nông nghiệp hữu cơ đã dần được hình thành và mang lại hiệu quả kinh tế cao. Mặc dù còn không ít thách thức, nhưng với quyết tâm mạnh mẽ và những bước đi đúng đắn, được thể hiện qua các chỉ đạo sát sao từ Tỉnh ủy, nông nghiệp hữu cơ hứa hẹn sẽ mở ra một chương mới cho ngành nông nghiệp của tỉnh, cung cấp những sản phẩm “xanh”, “lành” và tạo dựng một tương lai thịnh vượng cho người dân và mảnh đất nơi đây.