Khác với thói quen tiêu dùng nhóm gạo indica của các nước Đông Nam Á, ẩm thực Nhật Bản thiên về loại gạo dẻo và mềm như japonica

Theo báo cáo, tổng khối lượng gạo xuất khẩu đạt 126.968 tấn, giảm 9,4% so với năm trước, nhưng tổng giá trị lại tăng 2,5%, đạt khoảng 103 triệu USD. Điều này cho thấy dù lượng xuất đi ít hơn, giá bán trung bình trên mỗi tấn gạo xuất khẩu được cải thiện đáng kể nhờ các thị trường trả giá cao hơn. Trong đó, Nhật Bản là động lực chính cho mức tăng giá trị này. Lượng gạo xuất sang thị trường Nhật trong năm qua tăng hơn gấp ba lần, từ 3.890 tấn lên 12.548 tấn, và giá trị xuất khẩu vào nước này cũng tăng từ khoảng 3,51 triệu USD lên 14,1 triệu USD. Điều này phần lớn nhờ chiến lược tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng Nhật, thay vì chỉ bán cho các nhà hàng hay đơn vị phân phối lớn.

Giới chức nông nghiệp Đài Loan cho rằng gạo của họ phù hợp với khẩu vị người Nhật hơn so với gạo nhập khẩu từ Mỹ, một đối thủ lớn trong thị trường này. Nhật Bản hiện giới hạn lượng gạo nhập khẩu theo hạn ngạch thuế quan 0 ở mức 100.000 tấn mỗi năm, và trong hạn ngạch này Đài Loan đang mở rộng thị phần.

Bên cạnh Nhật Bản, xuất khẩu sang các thị trường khác như Úc và Canada cũng ghi nhận tăng trưởng hai chữ số, đạt lần lượt khoảng 10 triệu USD và 2,91 triệu USD, cao hơn hơn 10% so với năm trước. Dữ liệu bổ sung cho thấy trong 5 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu gạo sang Nhật đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm trước, với hơn 7.700 tấn đã được xuất khẩu và dự kiến cả năm có thể vượt 10.000 tấn. Đây là mức cao hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 3.500 tấn mỗi năm trước đây.

Nhật Bản hiện đối mặt với tình trạng thiếu gạo trong nước do sản lượng lúa giảm trong những năm gần đây. Điều này khiến nhu cầu nhập khẩu tăng lên và tạo cơ hội cho các nước sản xuất gạo chất lượng cao như Đài Loan. Giới nhập khẩu Nhật không chỉ mua gạo cho phân phối bán lẻ mà còn đặt hàng cho các chương trình cung cấp bữa ăn tại trường học, bệnh viện và cơ sở chăm sóc dài hạn, mở ra thị trường đa dạng hơn cho gạo Đài Loan. Chiến lược tiếp thị gạo Đài Loan cũng tập trung vào các giống chất lượng cao đáp ứng tiêu chuẩn dư lượng thuốc trừ sâu nghiêm ngặt của Nhật Bản. Một số giống gạo như “Tainan No. 11” đã được xuất khẩu sang Nhật Bản, Singapore và Úc, chứng minh năng lực cạnh tranh của gạo Đài Loan trong nhóm gạo japonica (khác biệt với nhóm gạo indica mà ST25 của Việt Nam là đại diện nổi bật ) vốn được ưa chuộng ở thị trường châu Á.

Tuy nhiên, thách thức vẫn tồn tại khi thị trường gạo toàn cầu cạnh tranh gay gắt. Nhiều nước xuất khẩu lớn như Việt Nam và Thái Lan cũng đang tăng cường sản lượng và tìm cách mở rộng thị phần. Xu hướng giá gạo thế giới trong năm 2025 cho thấy giá có lúc biến động do cung dư thừa và nhu cầu quốc tế chậm lại, ảnh hưởng tới quyết định của các nhà mua. Giới phân tích nhận định Đài Loan cần tiếp tục cải tiến chất lượng và mở rộng đối tác thương mại nếu muốn tận dụng tối đa cơ hội từ thị trường Nhật Bản và các thị trường cao cấp khác. Đồng thời, việc duy trì sự ổn định trong nguồn cung và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu nghiêm ngặt của từng thị trường là yếu tố sống còn để giá trị xuất khẩu gạo tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới.