Hiện nay, nhiều nông dân ở Thanh Hóa đã tận dụng tối đa các nền tảng số để bán các mặt hàng truyền thống.

Đặc sản vùng cao lên sàn số

Chuyển đổi số không còn là khái niệm xa lạ mà đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống sản xuất nông nghiệp ở Thanh Hóa. Từ vùng núi cao đến khu vực ven biển, nhiều nông dân đã mạnh dạn ứng dụng công nghệ, đưa nông sản lên các nền tảng số, thay đổi cách tiếp cận thị trường. Nhờ đó, nông sản địa phương từng bước thoát khỏi cảnh phụ thuộc thương lái, mở rộng kênh tiêu thụ và gia tăng giá trị.

Tại xã vùng cao Mường Lát, chị Lò Thị Quyến, thường được biết đến với tên gọi “Dì Ốc”, là một trong những nông dân tiêu biểu ứng dụng chuyển đổi số vào kinh doanh nông sản.

Trăn trở trước thực tế nông sản địa phương làm ra vất vả nhưng giá trị thấp, đầu ra bấp bênh, chị Quyến tìm hướng đi mới cho sản phẩm quê hương. Ban đầu, chị mang măng khô, thịt trâu gác bếp, muối mắc khén đi bán tại chợ phiên, hội chợ. Sau khi tham gia các lớp tập huấn chuyển đổi số theo Nghị quyết 57, chị từng bước tiếp cận công nghệ, học cách bán hàng trên sàn thương mại điện tử, mạng xã hội và sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt.

“Trước đây phải mang hàng ra chợ mới bán được, giờ chỉ cần chiếc điện thoại là có thể chốt đơn, nhận tiền qua chuyển khoản, khách ở xa cũng mua được”, chị Quyến chia sẻ.

Hiện nay, chị Quyến thường xuyên quay video, livestream giới thiệu sản phẩm trên fanpage “Dì Ốc”. Có thời điểm cao điểm, mỗi ngày chị chốt hàng trăm đơn hàng, khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phía Nam đặt mua và thanh toán trực tuyến. Trong số các sản phẩm, Nếp Cay Nọi – giống nếp bản địa có chất lượng dẻo, thơm – được nhiều người tiêu dùng lựa chọn.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị Quyến còn liên kết, bao tiêu nông sản cho nhiều hộ dân trong vùng như Nếp Cay Nọi, măng khô, mật ong, thịt trâu gác bếp, hạt mắc khén, góp phần tạo thu nhập ổn định cho bà con.

Làm chủ chuỗi giá trị nhờ công nghệ

Tại thôn Vân Hòa, xã Thượng Ninh, chị Phạm Thị Thu là một trong những nông dân tiên phong đưa cây mắc ca về trồng trên đất đồi, đồng thời ứng dụng chuyển đổi số để làm chủ chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Từng là giáo viên, có thời gian rời quê đi làm công nhân, năm 2013, vợ chồng chị Thu quyết định trở về địa phương, chuyển đổi 5ha đất trồng keo, mía kém hiệu quả sang trồng mắc ca. Những năm đầu, do thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm và chưa có đầu ra ổn định, gia đình chị nhiều lần thua lỗ, nợ nần.

Không bỏ cuộc, chị Thu tích cực tham gia các lớp tập huấn, học hỏi mô hình trồng mắc ca ở Tây Nguyên, từng bước làm chủ kỹ thuật canh tác. Khi cây cho thu hoạch, thay vì bán sản phẩm thô, chị đầu tư máy móc chế biến, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường tiêu thụ bền vững.

Việc áp dụng triệt để các nền tảng số để quảng bá, giới thiệu và bán các sản phẩm đã trở thành tất yếu trong thời đại ngày nay.

Năm 2018, chị Thu thành lập Hợp tác xã Mắc ca Thành Phát, liên kết người dân mở rộng vùng trồng. Các sản phẩm như mắc ca sấy tách vỏ, nhân mắc ca, dầu mắc ca được đưa lên nền tảng số, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Khách hàng đặt mua, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận hàng qua dịch vụ chuyển phát.

“Bán hàng online giúp chủ động đầu ra, không phụ thuộc thương lái, giá cả minh bạch và tiết kiệm chi phí”, chị Thu cho biết.

Hiện hợp tác xã có hơn 20 thành viên, liên kết vùng trồng trên 50ha, sản lượng gần 80 tấn quả mỗi năm. Riêng gia đình chị Thu đạt thu nhập gần 1 tỷ đồng/năm. Sản phẩm của hợp tác xã được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố, chủ yếu thông qua kênh bán hàng trực tuyến. Bên cạnh đó, chị Thu còn hỗ trợ kỹ thuật, giống cây và chia sẻ kinh nghiệm sản xuất – kinh doanh cho nhiều hộ dân trong vùng.

Giữ nghề truyền thống đến sản xuất gắn thị trường

Không chỉ nông sản thô, nhiều sản phẩm truyền thống tại Thanh Hóa cũng tìm được hướng đi mới nhờ chuyển đổi số. Tại xã Hóa Quỳ, chị Nguyễn Lê Ngọc Linh (35 tuổi), Giám đốc Hợp tác xã Bản Thổ, lựa chọn gắn bó với nông nghiệp bền vững và mạnh dạn đưa sản phẩm lên nền tảng số.

Những sản phẩm như mật ong lên men, thảo dược từng gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ do còn mới mẻ với thị trường. Sau khi tham gia các lớp tập huấn chuyển đổi số, chị Linh chủ động đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, quảng bá qua mạng xã hội, kết nối các hội nhóm kinh doanh.

Từ các sản phẩm truyền thống đến hiện đại đều được người dân đưa nên các nền tảng số để giao bán.

Hiện hợp tác xã có 8 mã sản phẩm được bán trực tuyến, khách hàng đặt mua, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận hàng qua dịch vụ chuyển phát. “Ứng dụng công nghệ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và mở rộng thị trường so với cách bán thủ công trước đây”, chị Linh chia sẻ.

Ở vùng ven biển Tiên Trang (trước đây là xã Quảng Nham), anh Thạch Văn Hiểu lựa chọn gắn bó với nghề sản xuất nước mắm truyền thống của gia đình, đồng thời đổi mới cách tiếp cận thị trường. Năm 2017, anh thành lập doanh nghiệp và xây dựng thương hiệu nước mắm Cự Nham, sản xuất theo phương pháp truyền thống với cá cơm tươi, muối biển ủ trên 12 tháng trong chum sành.

Dù giữ nguyên quy trình thủ công, anh Hiểu vẫn ứng dụng công nghệ trong quản lý, giới thiệu và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các kênh trực tuyến, chương trình OCOP và thanh toán không dùng tiền mặt, nước mắm Cự Nham đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành. Năm 2021, sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao và đang hoàn thiện hồ sơ trình thẩm định OCOP 5 sao.

Anh Thạch Văn Hiểu cho biết: bán hàng qua nền tảng số có nhiều thuận lợi hơn so với cách bán hàng truyền thống.

Theo ông Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa, việc triển khai Nghị quyết 57 đã tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của nông dân. Hội Nông dân tỉnh thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học – công nghệ, hướng dẫn hội viên bán hàng trên nền tảng số, thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt.

Hiện toàn tỉnh có hơn 20.000 sản phẩm nông nghiệp được đưa lên sàn thương mại điện tử Postmart.vn. Nhiều nông dân chỉ cần ở nhà vẫn có thể bán hàng trên phạm vi cả nước.

Chuyển đổi số đang từng bước giúp nông dân Thanh Hóa thoát khỏi tư duy “tự cung, tự cấp”, chuyển sang sản xuất gắn với nhu cầu thị trường, nâng cao giá trị nông sản và hướng tới phát triển bền vững.