Tình trạng thiếu nước và xâm nhập mặn tại ĐBSCL ngày càng trầm trọng - Ảnh minh họa.

Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), "vựa lúa" của cả nước, đang đối mặt với tình trạng thiếu nước và xâm nhập mặn ngày càng trầm trọng. Biến đổi khí hậu, dù hệ thống kênh rạch chằng chịt, đã khiến khu vực này luôn trong tình trạng "khát" nước, đặc biệt là vào mùa khô khi nước mặn lấn sâu vào nội đồng, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và đời sống.

Địa hình thấp và bằng phẳng khiến ĐBSCL dễ bị tổn thương trước nước biển dâng. Nguồn nước, tuy dồi dào, lại phân bố không đều, tập trung chủ yếu vào mùa mưa. Xâm nhập mặn ngày càng gia tăng do tác động của việc xây dựng các đập thủy điện thượng nguồn sông Mê Kông, làm thay đổi dòng chảy tự nhiên. Hạn hán cũng trở nên gay gắt hơn do việc xả nước từ các đập không ổn định.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nước sạch đang ảnh hưởng đến gần 80.000 hộ dân. Sụt lún và sạt lở đất cũng ngày càng nghiêm trọng, đe dọa đến sự an toàn và sinh kế của người dân. Xâm nhập mặn đã lan sâu vào đất liền, có nơi lên đến 100-130km như trên sông Vàm Cỏ, gây khó khăn lớn cho sản xuất nông nghiệp.

Để ứng phó với tình hình này, các chuyên gia đề xuất nhiều giải pháp, bao gồm cả phi công trình và công trình. Các giải pháp phi công trình tập trung vào tăng cường giám sát, dự báo, cảnh báo về hạn mặn, điều chỉnh lịch sản xuất nông nghiệp, thay đổi mô hình canh tác theo hướng tiết kiệm nước và quản lý nước hiệu quả. Các giải pháp công trình bao gồm tăng cường nguồn nước ngọt cho hệ thống thủy lợi và đầu tư xây dựng các công trình kiểm soát mặn.

Cùng với đó, các công nghệ mới như sử dụng hạt polyme siêu hấp thụ nước, những hạt nhỏ bé này có khả năng hấp thụ và giữ nước gấp hàng trăm lần trọng lượng của chúng, giúp cải thiện khả năng giữ nước của đất, giảm thiểu tình trạng khô hạn và cung cấp nước cho cây trồng.

Túi chứa nước bằng cao su mềm cũng là một giải pháp sáng tạo. Những chiếc túi này có thể lưu trữ một lượng lớn nước ngọt, giúp người dân dự trữ nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là trong mùa khô hạn.

Công nghệ lọc nước từ không khí cũng đang được nghiên cứu và phát triển. Bằng cách làm lạnh không khí để ngưng tụ hơi nước, công nghệ này có thể tạo ra nước sạch từ nguồn không khí xung quanh, mang đến một giải pháp tiềm năng cho những vùng thiếu nước ngọt. Theo ước tính, chi phí lắp đặt cho một máy lọc nước từ không khí quy mô hộ gia đình vào khoảng 400 USD.

Bứt phá với mô hình tôm - lúa tại Sóc Trăng

Tiềm năng của chuyển đổi số trước biến đổi khí hậu

Thúc đẩy đổi mới sáng tạo xanh trong nông nghiệp