Dự báo giá gạo toàn cầu sẽ tăng thêm 6% trong năm 2024 và khó hạ nhiệt trước năm 2025 - Ảnh minh họa.

Năm 2023 và 2024 ghi nhận những thách thức chưa từng có đối với an ninh lương thực châu Á, đặc biệt xoay quanh mặt hàng chủ lực - gạo. Biến đổi khí hậu, với hiện tượng El Nino gây hạn hán và nắng nóng kỷ lục, đã tàn phá sản lượng lúa gạo trên diện rộng. Bên cạnh đó, các chính sách hạn chế xuất khẩu từ các nước sản xuất lớn càng làm trầm trọng thêm tình hình, đẩy giá gạo lên cao và tạo ra nguy cơ khủng hoảng lương thực ở nhiều quốc gia.

Indonesia, nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lương thực nghiêm trọng. Hạn hán đã khiến diện tích gieo trồng lúa giảm 36,9%, đe dọa đẩy 19-45 triệu người, tương đương 7-16% dân số, vào tình trạng thiếu đói. Chính phủ đã phải tăng hạn ngạch nhập khẩu gạo lên 3,6 triệu tấn, thậm chí có thể lên tới 5 triệu tấn trong năm nay, đồng thời khuyến khích người dân thay đổi thói quen ăn uống để đối phó với tình hình.

Philippines, quốc gia nhập khẩu gạo hàng đầu thế giới, chứng kiến giá gạo tăng hơn 40% so với năm ngoái. Gạo chiếm tới 9% chỉ số giá tiêu dùng, khiến lạm phát tăng cao, gây khó khăn cho người dân, đặc biệt là những người có thu nhập thấp. Chính phủ đã cắt giảm thuế nhập khẩu gạo xuống còn 15%, nhưng dự báo lượng gạo nhập khẩu vẫn có thể lên tới 4-4,5 triệu tấn trong năm 2024.

Ngay cả Nhật Bản, một quốc gia phát triển, cũng không tránh khỏi tình trạng thiếu gạo. Lượng dự trữ gạo tư nhân giảm 20% so với năm 2023, xuống mức thấp nhất kể từ năm 1999. Giá gạo tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái, khiến nhiều kệ hàng tại các siêu thị trống trơn. Tình trạng này gây áp lực lớn lên người tiêu dùng, đặc biệt là những người có thu nhập thấp.

Bờ Biển Ngà đang nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhập khẩu gạo bằng cách phát triển giống lúa mới chịu hạn và đầu tư vào cơ sở hạ tầng nông nghiệp. Dự kiến đến năm 2027, quốc gia này có thể tự đáp ứng nhu cầu gạo trong nước.

Ngân hàng Thế giới dự báo giá gạo toàn cầu sẽ tăng thêm 6% trong năm nay và khó hạ nhiệt trước năm 2025. Các chuyên gia khuyến nghị các quốc gia cần có những giải pháp dài hạn để đối phó với khủng hoảng gạo. Đầu tư vào nâng cấp hệ thống tưới tiêu, phát triển các giống lúa chịu hạn, ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp và đa dạng hóa nguồn cung lương thực là những hướng đi quan trọng.

Nigeria mở cửa cho lương thực nhập khẩu

El Nino tàn phá Nam Phi đẩy 68 triệu người đối mặt nạn đói

An ninh lương thực Châu Á - Thái Bình Dương báo động đỏ