Anh Đặng Văn Goành, xóm Khuổi Tặc, xã Hưng Đạo truyền dạy hát Sình Ca dân tộc Sán Chỉ cho học sinh Trường Phổ thông Dân tộc bán trú THCS xã Hưng Đạo.

Tạo chuyển biến từ những đột phá

Xã Hưng Đạo được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ ba xã Kim Cúc, Hưng Thịnh, Hưng Đạo của huyện Bảo Lạc trước đây, với tổng diện tích tự nhiên 122,43 km². Toàn xã có 1.083 hộ, dân số 9.354 người, gồm 6 dân tộc cùng sinh sống là Tày, Nùng, Mông, Dao, Sán Chỉ, Lô Lô phân bổ tại 21 xóm. Tuy nhiên, do đặc điểm địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh, khí hậu khắc nghiệt nên điều kiện tự nhiên của xã còn nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, hạ tầng cơ sở chưa được đầu tư đồng bộ, hệ thống giao thông còn hạn chế, đặc biệt là đường vào các xóm mới chỉ cứng hoá khoảng 30%, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống và sản xuất của nhân dân. Đất lâm nghiệp chiếm tới 80% diện tích tự nhiên, trong khi sản xuất nông nghiệp chủ yếu dựa vào trồng ngô, lúa trên nương rẫy và một số cây trồng khác như sắn, hồi, quế, dâu nuôi tằm. Chính vì vậy, đời sống của đồng bào còn nhiều khó khăn, thiếu thốn; tỷ lệ hộ nghèo vẫn ở mức cao, hiện chiếm khoảng 58% tổng số hộ toàn xã.

Trước thực trạng đó, nhằm khắc phục những bất lợi về điều kiện tự nhiên, khí hậu và thổ nhưỡng tác động đến phát triển kinh tế - xã hội của xã, trong những năm qua, Đảng bộ xã Hưng Đạo đã chủ động linh hoạt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai các chương trình trọng tâm và những nhiệm vụ đột phá phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Trên cơ sở khai thác tiềm năng đất lâm nghiệp chiếm tỷ lệ lớn, xã tập trung phát triển các loại cây quế, hồi, đồng thời chuyển đổi những diện tích trồng ngô, lúa, nương rẫy kém hiệu quả sang trồng dâu nuôi tằm. Các mô hình này bước đầu đã mang lại hiệu quả tích cực, góp phần nâng cao giá trị kinh tế, từng bước cải thiện đời sống cho nhân dân.

Chị Triệu Thị Tè, xóm Khuổi Tặc trồng hơn 3 vạn cây dâu trên diện tích 1,2 ha và nuôi tằm, trung bình mỗi năm thu hơn 1 tấn kén, thu nhập trên 200 triệu đồng.

Ông Hoàng Văn Phong, nguyên Bí thư Đảng uỷ xã Hưng Đạo (cũ) cho biết, những năm gần đây phong trào trồng dâu, nuôi tằm trên địa bàn xã Hưng Đạo phát triển mạnh mẽ. Nhiều hộ gia đình gắn bó với nghề này đã có thu nhập ổn định, từ vài chục triệu đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Nhiệm kỳ 2025 – 2030, Đảng bộ xã xác định cây dâu là cây trồng thế mạnh, đồng thời đẩy mạnh phát triển nghề nuôi tằm gắn với phát triển kinh tế nông thôn. Đây là hướng đi quan trọng, mở ra cơ hội giúp người dân nâng cao đời sống, thực hiện giảm nghèo bền vững và từng bước vươn lên làm giàu.

Từ chủ trương đúng đắn đó, xóm Khuổi Tặc đã trở thành điểm sáng trong phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm. Toàn xóm có 107 hộ đồng bào dân tộc Sán Chỉ sinh sống, trong đó có 75 hộ trồng dâu, hơn 40 hộ kết hợp trồng dâu với nuôi tằm. Hiệu quả từ mô hình này, nhiều hộ có nguồn thu ổn định và bền vững. Trung bình, hộ trồng ít khoảng 1 vạn cây trên diện tích 0,4 ha, hộ trồng nhiều hơn 5 vạn cây trên diện tích hơn 2 ha. Đặc biệt, các hộ trực tiếp nuôi tằm, bán kén có thu nhập từ vài chục triệu đến trên 400 triệu đồng mỗi năm, qua đó góp phần quan trọng làm thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn của địa phương.

Gia đình chị Triệu Thị Tè, dân tộc Sán Chỉ, xóm Khuổi Tặc trước đây chủ yếu trồng ngô, lúa và chăn nuôi lợn, thu nhập chỉ đủ trang trải sinh hoạt, lại thường xuyên đối mặt với rủi ro dịch bệnh. Năm 2023, vợ chồng chị chuyển đổi khoảng 1,2 ha đất canh tác sang trồng hơn 3 vạn cây dâu kết hợp nuôi tằm. Mỗi năm gia đình thu hơn 1 tấn kén, thu nhập trên 200 triệu đồng. Chị Tè cho biết: “Nghề trồng dâu, nuôi tằm thực sự mang hiệu quả kinh tế rõ rệt, giúp gia đình cải thiện đời sống và thoát nghèo bền vững, từng bước làm giàu. Trước chủ trương tiếp tục phát triển nghề trồng dâu, nuôi tằm của xã trong những năm tới, bà con trong xóm rất phấn khởi; gia đình tôi dự định mở rộng diện tích trồng dâu và phát triển thêm quy mô nuôi tằm để tăng thu nhập”.

Đồng bào Lô Lô xóm Khuổi Khon, xã Hưng đạo thi thêu thổ cẩm trong Ngày hội Văn hoá dân tộc Lô Lô và mừng cơm mới.

Nói về thành tựu nổi bật sau 5 năm triển khai thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020 – 2025, ông Nguyễn Trung Hiếu, Chủ tịch UBND xã Hưng Đạo cho biết, kế thừa những kết quả và kinh nghiệm thực tiễn từ các nhiệm kỳ trước, Đảng bộ xã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo từng bước khắc phục những khó khăn, tạo chuyển biến rõ nét trên nhiều lĩnh vực, đạt được những kết quả khá toàn diện.

Trên lĩnh vực kinh tế, xã duy trì được nhịp độ tăng trưởng kinh tế bình quân 15%/năm. Thu nhập bình quân đầu người trên 23 triệu đồng/năm; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 30 triệu đồng/ha. Cơ cấu cây trồng tiếp tục được định hình theo hướng ổn định và bền vững, trong đó các cây trồng chủ lực được duy trì và mở rộng diện tích như sắn với 297,5 ha; hồi 202,8 ha; quế 755 ha; trúc sào 116 ha và dâu tằm 52 ha. Lĩnh vực chăn nuôi phát triển tương đối ổn định; tỷ lệ che phủ rừng đạt 53%. Ngoài ra, người dân còn chú trọng đa dạng hoá các loại cây trồng, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, phục vụ nhu cầu chăn nuôi và cải thiện thu nhập.

Đặc biệt, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã tạo sự lan toả mạnh mẽ trong nhân dân. Xã huy động đa dạng các nguồn lực, vận động người dân tự nguyện hiến hơn 15 ha đất, đóng góp trên 2.260 công lao động để xây dựng nhà văn hoá xóm, mở mới và nâng cấp các tuyến đường nông thôn, làm trên 6,5 km đường bê tông ngõ xóm; triển khai hiệu quả việc xoá nhà tạm, nhà dột nát. Đến nay, xã đạt 9/19 tiêu chí nông thôn mới.

Hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu tiếp tục được quan tâm đầu tư. Giao thông, thuỷ lợi phục vụ sản xuất và nước sinh hoạt cho nhân dân được cải thiện; 100% hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh; toàn bộ hệ thống kênh mương được đầu tư xây dựng, cơ bản đáp ứng nhu cầu tưới tiêu và sản xuất nông nghiệp,

Trên lĩnh vực hoá – xã hội, đời sống tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng lên; tỷ lệ hộ nghèo giảm 5 – 6%/năm. Các giá trị văn hoá truyền thống của đồng bào các dân tộc tiếp tục được bảo tồn và phát huy; tiêu biểu là lễ hội văn hoá dân tộc Lô Lô và nghề thêu thổ cẩm truyền thống. Những giá trị này được gắn kết chặt chẽ với phát triển du lịch cộng đồng tại xóm Khuổi Khon, hàng năm thu hút khoảng 30.000 lượt du khách trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân.

Nghề dệt vải truyền thống được đồng bào Lô Lô xóm Khuổi Khon gìn giữ và phát huy.

Triển khai đồng bộ các giải pháp, tạo đà phát triển bền vững

Theo ông Nguyễn Trung Hiếu, Chủ tịch UBND xã Hưng Đạo, trước yêu cầu phát triển mới trong bối cảnh sau sáp nhập, xã Hưng Đạo đang đứng trước những cơ hội phát triển quan trọng. Việc mở rộng quy mô địa giới hành chính đã tạo ra không gian phát triển lớn hơn, tăng cường khả năng liên kết vùng và phát huy hiệu quả các tiềm năng, lợi thế sẵn có của địa phương. Bên cạnh đó, cộng đồng các dân tộc trên địa bàn có truyền thống đoàn kết, cần cù lao động, giàu ý chí, khát vọng vươn lên cùng nền văn hoá thuần hậu, đậm đà bản sắc chính là những nhân tố quan trọng, tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển bền vững của xã.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội là không ít khó khăn, thách thức trong quá trình phát triển. Điều kiện kinh tế của xã vẫn còn nhiều hạn chế; kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư hạn hẹp; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Bên cạnh đó, tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, áp lực bảo đảm an sinh xã hội lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Trên cơ sở nhận diện rõ những tiềm năng, lợi thế cũng như những khó khăn, thách thức, cùng với các định hướng mang tính chiến lược và tầm nhìn dài hạn, đây sẽ là nền tảng quan trọng để xã Hưng Đạo tiếp tục phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới.

Từ những định hướng đó, xã Hưng Đạo đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người phấn đấu đạt 32 triệu đồng/năm; tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm bình quân 3% trở lên mỗi năm; giá trị sản xuất nông nghiệp đạt 40 triệu đồng/ha. Hệ thống giao thông được nhựa hoá, bê tông hoá trên 50%; trên 95% hộ dân được sử dụng điện và duy trì 100% hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh. Đồng thời, xã phấn đấu đạt từ 15 tiêu chí nông thôn mới trở lên, xây dựng ít nhất 3 xóm đạt chuẩn nông thôn mới. Cùng với đó là phát triển cây trồng thế mạnh, gồm trồng mới 75 ha cây dâu tằm, 70 ha cây hồi, 50 ha cây quế và 10 ha cây trúc sào.

Một nghi lễ trong tục làm “ma khô” độc đáo của đồng bào Lô Lô xã Hưng Đạo.

Để hiện thực hoá các mục tiêu, tạo lực và đà cho phát triển nhanh và bền vững, Đảng bộ xã Hưng Đạo tập trung lãnh đạo thực hiện hai chương trình trọng tâm. Đó là Chương trình phát triển cây thế mạnh theo hướng hàng hoá, phù hợp với tiềm năng, lợi thế của địa phương và Chương trình bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hoá các dân tộc trên địa bàn xã giai đoạn 2025 – 2030. Đây được xác định là những trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội gắn với giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống, nền tảng của sự phát triển bền vững.

Theo đó, xã đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, huy động mọi nguồn lực để tập trung đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. Trọng tâm là tổ chức thực hiện hiệu quả công tác quy hoạch sử dụng đất, giao thông, thuỷ lợi, điện và các lĩnh vực thương mại – dịch vụ. Trong đó, ưu tiên phát triển hệ thống giao thông liên kết vùng nhằm khai thác tối đa tiềm năng, thế mạnh của địa phương, tạo động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển bền vững.

Trên cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ, xã chú trọng kêu gọi đầu tư các dự án hạ tầng kỹ thuật, tạo lập quỹ đất và không gian phát triển thương mại – dịch vụ, du lịch và khu dân cư. Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ trong công tác quảng bá, giới thiệu tiềm năng, thế mạnh của địa phương; đẩy mạnh phát triển du lịch cộng đồng gắn với liên kết vùng, thúc đẩy giao thương hàng hoá, mở rộng thị trường tiêu thụ, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Song song với đó, xã quan tâm phát triển khoa học - công nghệ gắn với chuyển đổi số, xác định đây là nền tảng và động lực quan trọng cho quá trình phát triển. Bên cạnh việc đẩy mạnh tiểu thủ công nghiệp, địa phương cũng chú trọng khai thác hợp lý nguồn tài nguyên khoáng sản, gắn với bảo vệ môi trường và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Nhộn nhịp chợ phiên xã Hưng Đạo.

Trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp, xã tập trung phát triển theo hướng hàng hoá, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, mở rộng diện tích các cây trồng thế mạnh nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả. Đặc biệt chú trọng đầu tư phát triển kinh tế rừng gắn với công tác bảo vệ và phát triển rừng bền vững; đồng thời hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho các thành phần kinh tế phát triển.

Bên cạnh phát triển kinh tế, xã đặc biệt quan tâm bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hoá các dân tộc, coi đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng. Cùng với đó, triển khai hiệu quả các chương trình, chính sách giảm nghèo, chính sách dân tộc, tôn giáo, bảo đảm an sinh xã hội, góp phần nâng cao đời sống vạt chats và tinh thần cho nhân dân.

“Với những kết quả đạt được cùng những định hướng đúng đắn, mang tầm nhìn dài hạn, xã Hưng Đạo đang đứng trước nhiều cơ hội phát triển mới. Phát huy truyền thống đoàn kết, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ, sự điều hành quyết liệt của chính quyền và sự đồng thuận của nhân dân, Hưng Đạo tiếp tục khơi dậy nội lực, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên, quyết tâm xây dựng xã ngày càng ổn định, phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới”, Chủ tịch UBND xã Hưng Đạo Nguyễn Trung Hiếu khẳng định.