Triển khai chương trình mục tiêu quốc gia cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực nông thôn đặc biệt khó khăn

Ảnh minh họa

Đây được xem là một trong những chương trình tổng hợp có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại địa phương, với tổng nguồn lực dự kiến lên đến khoảng 42.990 tỷ đồng, tập trung cho hạ tầng giao thông, giảm nghèo đa chiều, hỗ trợ sinh kế, phát triển vùng dân tộc thiểu số, tín dụng chính sách, du lịch nông thôn, OCOP và xây dựng nông thôn mới hiện đại.

Theo kế hoạch được ban hành, tổng nguồn vốn huy động cho giai đoạn 2026–2030 gồm: Khoảng 4.127 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương hỗ trợ trực tiếp; Khoảng 5.654 tỷ đồng vốn ngân sách địa phương đối ứng; Khoảng 20.312 tỷ đồng lồng ghép từ các chương trình, dự án khác; Khoảng 2.150 tỷ đồng vốn tín dụng chính sách; Khoảng 10.747 tỷ đồng huy động từ doanh nghiệp và cộng đồng dân cư. Nguồn vốn này sẽ được phân bổ cho nhiều lĩnh vực trọng điểm như: Xây dựng hạ tầng giao thông nông thôn; Phát triển kinh tế vùng đồng bào dân tộc thiểu số; Giảm nghèo đa chiều; Hỗ trợ nhà ở, sinh kế; Phát triển sản phẩm OCOP; Du lịch nông thôn, du lịch cộng đồng; Chuyển đổi số nông thôn; Hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho người dân vùng khó khăn.

Mục tiêu lớn

Nhằm thu hẹp khoảng cách vùng sâu, vùng dân tộc thiểu số, Kế hoạch đặt ra nhiều mục tiêu đáng chú ý đến năm 2030: Có thêm 42 xã đạt chuẩn nông thôn mới; Có 2 xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; Giảm tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh từ 1–1,5% trong năm 2026; Giai đoạn 2027–2030 giảm bình quân 0,68%/năm; Riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm nghèo 2–3% mỗi năm; 50% xã đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số thoát khỏi diện khó khăn; 50% thôn đặc biệt khó khăn thoát khỏi tình trạng đặc biệt khó khăn.

Điểm đáng chú ý là chương trình nhấn mạnh việc phát triển “nông thôn hiện đại, xanh, tuần hoàn, sinh thái”, gắn với chuyển đổi số, phát triển du lịch cộng đồng và kinh tế bản địa. Hạ tầng giao thông được ưu tiên hàng đầu. Trong phụ lục phân công nhiệm vụ, nội dung đầu tiên được ưu tiên là: “Tiếp tục hoàn thiện và nâng cao chất lượng hệ thống hạ tầng giao thông phục vụ dân sinh, sản xuất và kinh doanh trên địa bàn xã, thôn.” Điều này cho thấy các địa bàn vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng hồ thủy điện, khu vực còn khó khăn về giao thông sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn vốn đầu tư lớn trong giai đoạn tới.

Các công trình được ưu tiên gồm: Đường liên xã; Đường liên thôn; Cầu dân sinh; Hạ tầng phục vụ sản xuất; Công trình thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng bào dân tộc thiểu số là trọng tâm ưu tiên. Khác với nhiều chương trình trước đây chỉ tập trung xây dựng hạ tầng, kế hoạch lần này xác định rõ: Người dân là chủ thể; Đồng bào dân tộc thiểu số là nhóm ưu tiên trọng tâm; Hỗ trợ phải gắn với sinh kế bền vững; Không để tái nghèo.

Ngoài đầu tư hạ tầng, chương trình còn đặt mục tiêu: Hỗ trợ tạo việc làm; Phát triển sản xuất; Hỗ trợ nhà ở; Phát triển du lịch cộng đồng; Khôi phục làng nghề truyền thống; Bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Đặc biệt, chương trình khuyến khích: Xây dựng mô hình “nông thôn mới xanh”; Mô hình sinh kế tuần hoàn; Ứng dụng chuyển đổi số; Camera AI giám sát an ninh nông thôn; Du lịch nông nghiệp sinh thái.

Trách nhiệm cụ thể của từng sở, ngành

Theo quyết định của tỉnh: Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng là cơ quan đầu mối chung; Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng phụ trách hợp phần vùng đồng bào dân tộc thiểu số; Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng chịu trách nhiệm cân đối nguồn vốn; Ngân hàng Chính sách Xã hội tham gia triển khai tín dụng ưu đãi; Công an tỉnh Lâm Đồng phụ trách bảo đảm an ninh trong quá trình thực hiện chương trình.

UBND các xã, phường, đặc khu được yêu cầu: Chủ động xây dựng kế hoạch cụ thể; Không để xảy ra thất thoát, nợ đọng xây dựng cơ bản; Huy động thêm nguồn lực ngoài ngân sách; Ưu tiên hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm và cải thiện nhà ở.

Cơ hội lớn cho các vùng khó khăn và hồ thủy điện

Theo nội dung kế hoạch, các khu vực: vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn, vùng hồ thủy điện, khu vực biên giới sẽ được ưu tiên bố trí nguồn lực. Đây được xem là cơ hội quan trọng để nhiều địa phương lâu nay thiếu hạ tầng, thiếu vốn phát triển có thể tiếp cận các chương trình đầu tư quy mô lớn.

Đáng chú ý, kế hoạch cũng yêu cầu: tăng cường giám sát cộng đồng; công khai minh bạch; phát huy vai trò phản biện của Mặt trận và các đoàn thể; xử lý nghiêm tiêu cực, thất thoát trong quá trình thực hiện. Không chỉ đặt mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hình thức, kế hoạch lần này hướng tới: nâng cao thu nhập thực tế của người dân; giảm nghèo bền vững; Tạo sinh kế lâu dài; Thu hẹp chênh lệch vùng miền; Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc; Phát triển nông thôn hiện đại nhưng vẫn bền vững.

Với quy mô gần 43.000 tỷ đồng, đây được xem là “siêu chương trình” có ảnh hưởng sâu rộng đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội tại Lâm Đồng trong giai đoạn 2026–2030, đặc biệt đối với các khu vực còn nhiều khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.