Lớp tập huấn về mô hình lâm sản gỗ đa giá trị tại xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên.

Trụ cột sinh kế và bảo vệ rừng bền vững sau sáp nhập

Sau khi hợp nhất Chi cục Kiểm lâm Thái Nguyên và Bắc Kạn theo Quyết định 32/QĐ-UBND, tỉnh Thái Nguyên ưu tiên triển khai nhanh, đồng bộ các nội dung của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xem đây là công cụ quan trọng để bảo vệ rừng, phát triển sinh kế vùng đồng bào DTTS và tạo sự gắn kết giữa người dân với tài nguyên rừng.

Trong giai đoạn I (2021–2025), riêng 6 tháng đầu năm 2025, tỉnh đã đạt nhiều kết quả nổi bật: Giao khoán và hỗ trợ bảo vệ rừng trên 65000 ha, tạo nguồn thu ổn định cho hàng nghìn hộ dân miền núi. Hỗ trợ trồng rừng sản xuất 200,8 ha; dự kiến hỗ trợ 303,5 tấn gạo cho 1.170 hộ nghèo, hộ dân tộc thiểu số tham gia bảo vệ rừng và phát triển rừng, trong quý IV năm 2025.

Những hỗ trợ này không chỉ góp phần giảm áp lực kinh tế cho người dân vùng đệm mà còn tạo động lực để họ gắn bó với công tác bảo vệ rừng, hạn chế tối đa tình trạng xâm lấn đất rừng hay phá rừng, khai thác rừng trái pháp luật.

Ông Lê Cẩm Long, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, nhấn mạnh: “Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tạo nên sự thay đổi thực chất. Khi người dân có thu nhập từ việc giữ rừng, ổn định đời sống từ rừng họ coi rừng là tài sản của chính mình. Đây là yếu tố quyết định giúp tỷ lệ vi phạm giảm, chất lượng rừng cải thiện và sinh kế địa phương được nâng lên.”

Ngoài hỗ trợ trực tiếp cho người dân, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn tạo hành lang để tỉnh triển khai các dự án lâm nghiệp lồng ghép: phát triển vùng nguyên liệu, trồng cây bản địa đa dụng có giá trị kinh tế cao phù hợp với khí hậu thổ nhưỡng của từng vùng sinh thái như mở rộng trồng cây quế, cây hồi, cây giổi... và các cây chủ lực vùng cao, song song với các hoạt động đào tạo, tập huấn bảo vệ rừng.

Ông Lê Cẩm Long (đứng giữa) – Chi cục Trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên – cùng đoàn công tác đi kiểm tra thực tế công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên.

Rừng được bảo vệ vững chắc, sinh kế được cải thiện rõ rệt

Nhờ sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền, người dân và chính sách hỗ trợ của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, công tác bảo vệ rừng, phát triển rừng và PCCCR tại Thái Nguyên sau sáp nhập ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực trách nhiệm người dân và chính quyền về công tác quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng được duy trì ổn định đặc biệt các khu vực rừng trọng điểm có nguy cơ xâm hại cao được kiểm tra, giám sát thường xuyên ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Nhiệm vụ phát triển rừng đạt và vượt chỉ tiêu kế hoạch giao nâng cao chất lượng giá trị, năng xuất rừng trồng.

Song song đó, tỷ lệ giao đất, giao rừng đạt hơn 77% diện tích có chủ sử dụng, phần lớn do các hộ đồng bào DTTS nhận khoán và quản lý trực tiếp theo cơ chế của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Việc “trao quyền – trao trách nhiệm” này giúp ổn định sử dụng đất lâm nghiệp lâu dài, tạo điều kiện để người dân mạnh dạn đầu tư mô hình sinh kế gắn với rừng.

Không dừng lại ở khía cạnh an sinh, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn tạo bàn đạp để Thái Nguyên triển khai quản lý rừng bền vững. Hơn 37.500 ha rừng đã được cấp chứng chỉ FSC, dự kiến tăng lên hơn 40.000 ha vào cuối 2025 – trong đó nhiều diện tích thuộc các cộng đồng, HTX và nhóm hộ tham gia từ nền tảng hỗ trợ của CTMTQG.

Các hoạt động của chương trình giúp giảm đáng kể áp lực lên rừng tự nhiên, đồng thời hình thành mô hình phát triển lâm nghiệp gắn với kinh tế hộ, kinh tế cộng đồng – yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững.

Ông Lê Cẩm Long khẳng định:“Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi không chỉ giúp người dân có cái ăn, cái mặc từ rừng, mà còn mở ra con đường lâu dài hơn – đó là phát triển kinh tế lâm nghiệp, tạo nguồn lực để tăng độ che phủ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và thúc đẩy phát triển rừng bền vững ở miền núi.”