Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030. Ảnh: minh hoạ

Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg về đẩy nhanh tiến độ thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 – 2030.

Theo Chỉ thị, thực hiện Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ, thời gian qua các bộ, ngành trung ương và địa phương đã tập trung ban hành nhiều cơ chế, chính sách, văn bản hướng dẫn để tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia.

Tuy nhiên, việc triển khai Chương trình vẫn còn chậm, chưa bảo đảm tiến độ đề ra. Một số bộ chưa ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030 và các nội dung thuộc Chương trình. Tình hình giải ngân vốn ngân sách nhà nước chưa đáp ứng yêu cầu.

Thủ tướng đánh giá nguyên nhân chủ yếu do công tác chỉ đạo, điều hành ở một số bộ, cơ quan, địa phương chưa thực sự quyết liệt; kỷ luật, kỷ cương có lúc, có nơi còn chưa nghiêm. Quá trình chuyển tiếp thực hiện 3 Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021 – 2025 sang giai đoạn mới từ năm 2026 cũng phát sinh nhiều yêu cầu mới trong tổ chức thực hiện.

Để bảo đảm triển khai Chương trình giai đoạn 2026 – 2030 đồng bộ, hiệu quả, kịp thời, đồng thời giải ngân hết số vốn ngân sách trung ương năm 2025 được kéo dài sang năm 2026, Thủ tướng yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, người đứng đầu cơ quan trung ương, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách.

Các bộ, ngành, địa phương phải tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, liên tục; phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, tổ chức gắn với trách nhiệm người đứng đầu đối với từng nhiệm vụ, dự án và yêu cầu cải tiến cụ thể để tổ chức triển khai Chương trình đúng tiến độ, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, đúng thẩm quyền.

Thủ tướng yêu cầu ưu tiên xử lý dứt điểm các nhiệm vụ, dự án còn dở dang, các nội dung có khả năng hoàn thành trong năm 2026 để đưa vào sử dụng, phát huy hiệu quả. Việc triển khai phải bảo đảm công khai, minh bạch, chất lượng, hiệu quả; không trùng lặp nhiệm vụ chi, trùng đối tượng hỗ trợ; không đầu tư dàn trải, không phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản, thất thoát, lãng phí, tiêu cực.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đề cao trách nhiệm của cấp tỉnh, cấp xã; không đùn đẩy, né tránh trách nhiệm làm chậm tiến độ triển khai và giải ngân vốn.

Về hoàn thiện cơ chế, văn bản hướng dẫn, Thủ tướng yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương ban hành văn bản hướng dẫn các nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới trước ngày 30/5/2026, bảo đảm rõ nội dung, rõ phương pháp đánh giá, tạo điều kiện thuận lợi cho địa phương trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, công nhận kết quả.

Các bộ: Nội vụ, Xây dựng, Giáo dục và Đào tạo, Khoa học và Công nghệ phải hoàn thành việc ban hành văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của Chương trình trước ngày 30/5/2026; bảo đảm thống nhất, khả thi, không làm phát sinh thủ tục không cần thiết, không chồng chéo nhiệm vụ chi, đối tượng hỗ trợ.

Bộ trưởng các bộ, Thủ trưởng cơ quan trung ương chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về tiến độ, chất lượng văn bản hướng dẫn thuộc phạm vi được giao; chủ động xử lý theo thẩm quyền các nội dung còn có ý kiến khác nhau, không để chậm tiến độ triển khai Chương trình.

Đối với địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh được yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình, Cơ quan thường trực, giúp việc Ban Chỉ đạo trước ngày 10/6/2026. Tùy tình hình thực tế, địa phương có thể nghiên cứu thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình cấp xã trên nguyên tắc không phát sinh thêm tổ chức, biên chế.

Các địa phương cũng phải nghiên cứu, xây dựng nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 – 2030, tập trung ưu tiên phân bổ ở mức cao nhất cho các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền núi, an toàn khu, biên giới và hải đảo để giải quyết các vấn đề cấp thiết về đất ở, nhà ở, đất sản xuất, điện, nước sinh hoạt và hạ tầng xã hội thiết yếu.

UBND các tỉnh, thành phố được giao chỉ đạo các sở, ngành chức năng và UBND cấp xã chủ động xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản cụ thể hóa quy định, hướng dẫn của Trung ương phù hợp điều kiện thực tế của địa phương; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm đủ điều kiện triển khai Chương trình trong tháng 6/2026.

Liên quan tiến độ giải ngân, Thủ tướng yêu cầu tập trung đẩy nhanh thực hiện và giải ngân vốn ngân sách trung ương năm 2025 chuyển nguồn sang thực hiện năm 2026.

Theo đó, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện và giải ngân trên địa bàn; hoàn thành rà soát trước ngày 30/5/2026 đối với các nhiệm vụ, dự án dở dang, chưa hoàn thành hoặc chưa kịp triển khai trong năm 2025 nhưng có khả năng thực hiện, giải ngân trong năm 2026.

Thủ tướng yêu cầu ưu tiên sử dụng nguồn vốn chuyển sang để hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ, dự án còn dở dang, các nội dung còn đối tượng, nhu cầu thực hiện của giai đoạn 2021 – 2025; đồng thời chủ động điều chỉnh hoặc trình cấp có thẩm quyền điều chỉnh đối với các nội dung không còn khả năng thực hiện để tránh vốn tồn đọng kéo dài.

UBND cấp xã, chủ đầu tư, đơn vị sử dụng ngân sách phải đẩy nhanh hoàn thiện hồ sơ, nghiệm thu, thanh toán, quyết toán; tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc hoặc kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Định kỳ trước ngày 20 hằng tháng, UBND cấp tỉnh phải báo cáo tình hình thực hiện, giải ngân, khó khăn, vướng mắc và trách nhiệm xử lý.

Đối với các bộ, cơ quan được giao dự toán, kế hoạch vốn, Thủ tướng yêu cầu chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả thực hiện và giải ngân ngân sách nhà nước; khẩn trương rà soát, phân loại, xác định các nhiệm vụ còn khả năng giải ngân, các nội dung cần điều chỉnh hoặc vượt thẩm quyền để xử lý kịp thời.

Người đứng đầu bộ, cơ quan trung ương phải chỉ đạo xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền đối với các nhiệm vụ chậm tiến độ, không còn khả năng thực hiện; đồng thời làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân để xảy ra chậm trễ do nguyên nhân chủ quan.

Theo phân công, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện, giải ngân vốn ngân sách trung ương năm 2025 chuyển nguồn sang thực hiện năm 2026 của các bộ, ngành và địa phương; hằng tháng tổng hợp kết quả thực hiện, tiến độ giải ngân, khó khăn, vướng mắc để báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Bộ Tài chính chịu trách nhiệm tổng hợp tình hình giải ngân vốn ngân sách nhà nước thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; hướng dẫn xử lý theo thẩm quyền các khó khăn liên quan đến phân bổ, điều chỉnh, thanh toán, quyết toán vốn đầu tư công và kinh phí sự nghiệp.

Bộ Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện, giải ngân vốn Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tổng hợp khó khăn, vướng mắc liên quan lĩnh vực dân tộc, tôn giáo và địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi để xử lý theo quy định.

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tổng hợp tình hình thực hiện Chỉ thị; kịp thời báo cáo, đề xuất Thủ tướng xử lý đối với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chậm ban hành văn bản hướng dẫn, chậm rà soát, điều chỉnh, chậm giải ngân hoặc để xảy ra sai phạm, không giải ngân hết vốn theo thời hạn được cấp có thẩm quyền cho phép./.