Cảnh báo siêu El Nino kéo dài đến 2027, nhiều khu vực đối mặt thiếu nước

El Nino gây nhiều tác động đến đời sống và sản xuất.

El Nino sẽ gây hạn hán rất nghiêm trọng

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Trưởng phòng Quản lý vận hành công trình và tưới tiêu - Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, từ đầu năm đến nay, một số khu vực thuộc Bắc Trung Bộ, Trung Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ xuất hiện hạn hán, thiếu nước cục bộ. Tuy nhiên quy mô ảnh hưởng chỉ chiếm khoảng 0,1 đến 0,2% diện tích gieo trồng, được đánh giá là rất thấp.

Tình hình xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long cũng ở mức tương đương trung bình nhiều năm, hiện đã qua đỉnh và không gây thiệt hại cho sản xuất do các hệ thống công trình thủy lợi được đầu tư trong nhiều năm qua, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long với các công trình kiểm soát mặn quy mô lớn, đang phát huy vai trò quan trọng trong bảo vệ sản xuất và đời sống dân sinh.

"Hiện nay, chỉ còn khu vực Trung Bộ vẫn đang trong mùa khô, các vùng còn lại trên cả nước đã bước vào mùa mưa. Vì vậy, nguy cơ trước mắt đối với nhiều địa phương là ngập úng nhiều hơn là hạn hán", ông Hùng nhấn mạnh.

Theo các tính toán của các địa phương và cơ quan chuyên môn, vụ hè thu năm nay dự báo có khoảng 5.000 đến 8.000 ha tại Bắc Trung Bộ và khoảng 3.000 ha tại Nam Trung Bộ có nguy cơ thiếu nước. Tuy nhiên, đây là con số dự báo phục vụ công tác chuẩn bị ứng phó, không phải số liệu thiệt hại.

Ông Hùng nhấn mạnh: "Khi chúng tôi dự báo con số này, các địa phương cần phải chuẩn bị phương án để ứng phó. Tôi lưu ý đây không phải số liệu thiệt hại, nếu có giải pháp ứng phó và chủ động được thì thiệt hại sẽ không xảy ra".

Điều khiến các cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm hiện nay nằm ở giai đoạn cuối năm 2026 và đầu năm 2027. Theo các dữ liệu được Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi tổng hợp từ Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, Tổ chức Khí tượng Thế giới cùng nhiều tổ chức khí tượng quốc tế khác, El Nino được dự báo tiếp tục mạnh dần từ tháng 8 và có thể đạt cường độ rất mạnh trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026.

"Khoảng tháng 10 đến 12, El Nino xảy ra rất mạnh, có thể ví là 'siêu El Nino', xác suất là 63% và có khả năng kéo dài đến năm 2027", ông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết.

Để hình dung rõ hơn về những rủi ro có thể xảy ra, chuyên gia thủy lợi Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ những đợt El Nino lớn từng tác động tới Việt Nam.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, đợt El Nino giai đoạn 2019-2020 đã ảnh hưởng khoảng 27.000 ha sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên mức độ thiệt hại vẫn thấp hơn đáng kể so với nhiều địa phương thuộc Nam Trung Bộ.

Trong giai đoạn 2015-2016, có thời điểm Nam Trung Bộ ghi nhận hơn 120.000 ha bị ảnh hưởng bởi hạn hán. Đặc biệt tại Ninh Thuận, cuối mùa mưa năm 2015, lượng nước tích trữ tại các hồ chứa chỉ đạt khoảng 30% dung tích thiết kế, gây ảnh hưởng nặng đến sản xuất nông nghiệp.

Khi đó, nhiều diện tích sản xuất nông nghiệp buộc phải dừng hoặc lùi thời vụ để ưu tiên nguồn nước phục vụ sinh hoạt và chăn nuôi. Có những khu vực phải dừng sản xuất tới ba vụ liên tiếp. Theo ông Hùng, kinh nghiệm thực tế cho thấy El Nino kéo dài nguy hiểm hơn El Nino có cường độ mạnh nhưng diễn ra trong thời gian ngắn.

Không dùng cùng lúc nhiều thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm

Trước dự báo nắng nóng gay gắt diện rộng trong giai đoạn từ ngày 21 - 25/6/2026, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp vận hành nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định, đặc biệt tại khu vực miền Bắc.

Theo thông tin từ NSMO, các mô hình dự báo thời tiết như GFS, ICON và CMC đều cho thấy khả năng xuất hiện một đợt nắng nóng rất gay gắt trong thời kỳ hạ chí (giữa mùa hè), ảnh hưởng đến khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, Hà Nội và các tỉnh Bắc Trung Bộ, Trung Bộ.

Cụ thể, khu vực Hà Nội và Đồng bằng Bắc Bộ dự kiến bắt đầu ghi nhận mức nhiệt khoảng 36°C từ ngày 21/6 và có thể đạt đỉnh 39°C hoặc cao hơn trong khoảng 23 - 25/6. Khí áp thấp khoảng 998 hPa có thể khiến nhiệt độ cảm nhận tại các đô thị lên tới khoảng 45°C do hiện tượng tích nhiệt.

Tại khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị, nhiệt độ có thể đạt 39 - 40°C trong giai đoạn 23 - 26/6; khu vực Huế khoảng 37 - 38°C từ ngày 22 - 26/6. Trong khi đó, từ Đà Nẵng đến Quảng Ngãi, nhiệt độ phổ biến 36 - 38°C, nắng nóng gay gắt hơn ở khu vực phía Tây cách bờ biển 30 - 50 km.

NSMO nhận định, nắng nóng diện rộng và kéo dài sẽ làm nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm trưa và tối.

Thực tế, trong đợt nắng nóng kỷ lục cuối tháng 5/2026, công suất cực đại của hệ thống điện quốc gia đã đạt 58.103 MW vào ngày 27/5, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng hệ thống điện miền Bắc đạt 29.966 MW, tăng 27,5% so với cùng kỳ năm trước.

Dự báo đợt nắng nóng cuối tháng 6 có thể có cường độ tương đương, thậm chí gay gắt hơn giai đoạn 23 - 27/5/2026, đặt ra yêu cầu rất cao trong công tác bảo đảm cung cấp điện, đặc biệt đối với hệ thống điện miền Bắc.

Để chủ động ứng phó với đợt nắng nóng mới, NSMO cho biết đã bám sát diễn biến thời tiết, thủy văn và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trong hệ thống điện triển khai nhiều giải pháp vận hành.

Để chủ động ứng phó, NSMO cho biết đã bám sát diễn biến thời tiết, thủy văn và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị trong hệ thống điện triển khai nhiều giải pháp vận hành.

Đối với các nhà máy thủy điện, NSMO thường xuyên cập nhật diễn biến thủy văn để xây dựng phương thức huy động phù hợp, điều hành khai thác nguồn nước hiệu quả, duy trì mực nước hồ chứa hợp lý nhằm bảo đảm khả năng phát công suất tối đa trong khung giờ cao điểm tối.

Với các nhà máy nhiệt điện than, đơn vị liên tục rà soát tình trạng khả dụng của từng tổ máy, đôn đốc khắc phục sự cố, tranh thủ sửa chữa trong khoảng thời gian giữa các đợt nắng nóng và theo dõi chặt chẽ nhiệt độ nước làm mát để huy động tối đa công suất phát.

Đối với các nguồn tuabin khí, LNG và nhiệt điện dầu, NSMO phối hợp với PV GAS, EVN và các đơn vị liên quan để bảo đảm nguồn nhiên liệu, đồng thời linh hoạt chuyển đổi giữa khí nội địa, LNG và dầu nhằm đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao và tối ưu chi phí vận hành hệ thống.

Song song đó, NSMO phối hợp với các đơn vị truyền tải điện, các Tổng công ty Điện lực và đơn vị quản lý vận hành rà soát phương thức vận hành lưới điện, kịp thời xử lý các khiếm khuyết thiết bị, bố trí lực lượng ứng trực và vật tư dự phòng nhằm bảo đảm mức khả dụng cao nhất của hệ thống truyền tải và phân phối.

NSMO cũng phối hợp với EVN, các Tổng công ty Điện lực và Sở Công Thương các địa phương triển khai các giải pháp quản lý nhu cầu điện, tiết kiệm điện và điều tiết hợp lý nhu cầu sử dụng điện trong khung giờ cao điểm tối từ 17h30 đến 22h30 theo chỉ đạo của Bộ Công Thương.

NSMO khuyến nghị các cơ quan, doanh nghiệp và Nhân dân chung tay sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả; hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong khung giờ cao điểm tối (17h30-22h30), góp phần cùng ngành điện bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục, phục vụ đời sống Nhân dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh.